Ilija Trifunović-Birčanin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Ilija Trifunović-Birčanin (ur. w 1887 r. w miejscowości Topola w Serbii, zm. 3 lutego 1943 r. w Splicie) – serbski wojewoda, kolaborant, komendant oddziałów czetnickich podczas II wojny światowej, odpowiedzialny za eksterminację ludności katolickiej i muzułmańskiej.

Brał udział w wojnach bałkańskich i I wojnie światowej z tytułem wojewody. W latach 1929-1932 stał na czele Stowarzyszenia Serbskich Czetników Petara Mrkonjicia „Za króla i ojczyznę”, a od 1932 r. – wielkoserbskiej organizacji Serbska Obrona Narodowa (Srpska Narodna Odbrana). W 1934 roku założył i przewodniczył Stowarzyszeniu Byłych Czetników. Uczestniczył w puczu wojskowym przeciwko regentowi Pawłowi 27 marca 1941 roku.

Po klęsce Jugosławii i zajęciu jej ziem przez wojska osi w kwietniu, udał się jesienią do Splitu, gdzie zaczął organizować oddziały czetnickie na obszar Dalmacji, zachodniej Bośni i południowej Hercegowiny. 20 października 1941 roku Ilija Trifunović-Birčanin podpisał umowę z włoskimi okupantami, lider czetników Draža Mihailović był świadomy kolaboracji Trifunović-Birčanina i je akceptował[1]. Na początku 1942 r. współtworzył Czetnicką Dywizję Dinarską. We wrześniu płk Dragoljub Mihailović mianował go komendantem zachodniobośniackich, dalmatyńskich i hercegowińskich oddziałów czetnickich. Kolaborował z Włochami, uzyskując od nich pomoc w postaci wyposażenia, prowiantu i uzbrojenia. Jako lider partyzantki uważał że jego celem jest „ustanowienie narodowego państwa serbskiego” w którym „będą żyć wyłącznie prawosławni”[2]. W styczniu włoski generał Lorenzo Dalmazzo spotkał się z czetnikami w celu namówienia ich do wspólnej operacji przeciwko partyzantom.

Walczył z komunistyczną partyzantką Josipa Broz Tity. W dniu 23 czerwca 1942 roku, włoski wspomagani przez Trifunović-Birčanina utworzyli kolaboracyjne jednostki Antykomunistycznej Milicji Ochotniczej, jej celem było „unicestwienie komunizmu” i zwiększenie wpływów włoskich w regionie[3]. Na początku października wziął udział w rozpoczętej przez Włochów operacji Alfa. 3-5 tys. czetników wzięło udział w operacji, w której według niepełnych danych wymordowano 543 katolickich i muzułmańskich cywilów, którzy mieli być nieprzychylni wobec czetników. Czystkom etnicznym przeprowadzanym przez czetników sprzeciwił się włoski generał Roatta który zagroził że dalsze eksterminacje spowodują wstrzymanie włoskiej pomocy dla czetników[4]. Zmarł z przyczyn naturalnych 10 lutego 1943 roku. Pośmiertnie został odznaczony przez płk. D. Mihailovicia i jugosłowiański rząd emigracyjny wysokim medalem wojskowym.

Przypisy

  1. Ramet, Sabrina P. (2006). The Three Yugoslavias: State-Building and Legitimation, 1918–2005. Bloomington: Indiana University Press. ISBN 978-0-253-34656-8. s. 148.
  2. Hoare, Marko Attila (2006). Genocide and Resistance in Hitler’s Bosnia: The Partisans and the Chetniks. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0197263801, s. 291.
  3. Rodogno, Davide (2006). Fascism’s European Empire: Italian Occupation during the Second World War. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0521845157, s. 307-308.
  4. Ramet, Sabrina P. (2006). The Three Yugoslavias: State-Building and Legitimation, 1918–2005. Bloomington: Indiana University Press. ISBN 978-0-253-34656-8. s. 146.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jozo Tomasevich, The Chetniks: War and Revolution in Yugoslavia, 1941-1945, 1975