Ilja Erenburg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ilja Erenburg
Ilya Ehrenburg Russian writer.jpg
Imiona i nazwisko Ilja Grigorjewicz Erienburg
Data i miejsce urodzenia 14 stycznia?/26 stycznia 1891
Imperium Rosyjskie Kijów
Data i miejsce śmierci 31 sierpnia 1967
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Moskwa
Dziedzina sztuki Literatura, publicystyka
Ważne dzieła Niezwykłe przygody Julio Jurenito i jego uczniów
Burzliwe życie Lejzorka Rojtszwańca
Odwilż
Odznaczenia
Nagroda Stalinowska (1942) Nagroda Stalinowska (1948) Międzynarodowa Leninowska Nagroda Pokoju
Order Lenina Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Pracy Order Czerwonej Gwiazdy (ZSRR) Oficer Legii Honorowej (Francja)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Ilja Erenburg w Wikicytatach

Ilja Grigorjewicz Erenburg, (ros. Илья́ Григо́рьевич Эренбу́рг; ur. (14) 26 stycznia 1891 w Kijowie, zm. 31 sierpnia 1967 w Moskwie) – rosyjski pisarz, publicysta, poeta.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z kupieckiej zasymilowanej rodziny żydowskiej. W gimnazjum zaprzyjaźnił się z Nikołajem Bucharinem i w wieku 14 lat wstąpił do partii bolszewickiej. W 1908 aresztowany, spędził w więzieniu osiem miesięcy. Wyjechał do Francji, gdzie wydał pierwsze tomiki wierszy. Do rewolucji październikowej początkowo odniósł się wrogo, ale w 1923 został korespondentem radzieckiej gazety "Izwiestija" na Zachodzie, stając się częścią establishmentu. W latach 1936-1939 korespondent wojenny w Hiszpanii. W latach 1941-1945 korespondent wojenny na froncie wschodnim. Jako pisarz i publicysta cieszący się dużym autorytetem na Zachodzie wspierał propagandę państwową, tuszując zbrodnie reżimu. W 1944 wchodził w skład komisji rządowej (tzw. komisja Burdenki), która stwierdziła, że zbrodni katyńskiej dokonali Niemcy. Dwukrotny laureat Nagrody Stalinowskiej - w 1942 za Upadek Paryża i w 1948 za Burzę.

Erenburg najbardziej jest znany obecnie z powieści, będących pamfletami na współczesne czasy i obrazujące tragikomiczne niedostosowanie jednostki do dążącego do uniformizacji świata: Niezwykłe przygody Julio Jurenito i jego uczniów (1922), Miłość Joanny Ney (1924), Rwacz (1925), Burzliwe życie Lejzorka Rojtszwańca (1928), socrealistyczny Dzień wtóry (1934). Po powrocie z Francji napisał Upadek Paryża (1941). Tytuł jego krytykującej stalinizm powieści Odwilż (1954-1956) stał się nazwą okresu w historii ZSRR, a także PRL. W ostatnich latach życia napisał sześciotomową autobiografię Lata, ludzie, życie (siódmy tom nie ukończony).

W Niemczech jest do dziś oskarżany o wzywanie do odwetowych masakr cywilów w Prusach Wschodnich w 1944. Brytyjski historyk Antony Beevor w jednej ze swoich książek cytuje jego apel, rozpowszechniany pośród żołnierzy 4 Armii Pancernej, jako przedruk z Krasnoj Zwiezdy: "Nie licz dni, nie licz kilometrów, licz jedynie trupy Niemców, które zabiłeś. Zabijaj Niemców - o to modli się twoja matka. Zabijaj Niemców - do tego wzywa cie Rosja. Nie wahaj się. Nie przepuszczaj okazji. Zabijaj."[1]

W Polsce wielokrotnie drukowany i wznawiany od pierwszego wydania Niezwykłych przygód Julio Jurenity... w 1924 (powieść poprzedzona została wstępem Juliusza Kadena-Bandrowskiego). Na język polski przełożono praktycznie całą jego twórczość.

Erenburg w roku 1925

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

(w wyborze)

Przypisy

  1. Antony Beevor, Stalingrad, Warszawa 2000.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • E. Zarzycka-Bérard: Burzliwe życie Ilii Erenburga. Rosyjski los, żydowskie szczęście. tłum. A. Kozak. Warszawa Iskry 2002, ISBN 83-207-1678-0

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]