Imperium, nad którym nigdy nie zachodzi słońce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hiszpania i Portugalia w unii personalnej (unia iberyjska: 1581-1640)
Imperium brytyjskie w 1921 roku

Imperium, nad którym nigdy nie zachodzi słońce (ang. The empire on which the sun never sets; hiszp. El imperio en el que nunca se pone el sol) – określenie używane w odniesieniu do imperium o terytorium tak rozległym, że w dowolnym momencie jest takie miejsce na jego powierzchni, gdzie trwa dzień. W zasadzie dotyczyło ono dwóch światowych mocarstw dominujących w skali globalnej – hiszpańskiego imperium kolonialnego i imperium brytyjskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Hiszpania[edytuj | edytuj kod]

Słowa te zostały po raz pierwszy użyte w odniesieniu do XVI-wiecznej Hiszpanii przez Karola V Habsburga. Imperium, którym zarządzał, obejmowało obok Półwyspu Iberyjskiego, południowej części Półwyspu Apenińskiego, Austrii i Niderlandów liczne kolonie hiszpańskie w Ameryce.

Określenie to używane było również względem państwa należącego do syna Karola – Filipa II Hiszpańskiego. W 1556 roku odziedziczył on wszystkie posiadłości swojego ojca (z wyjątkiem Świętego Cesarstwa Rzymskiego), a w 1581 roku, po bezpotomnej śmierci króla Portugalii, Henryka I, Filip został jej królem, co zapoczątkowało trwającą do 1640 roku unię personalną między oboma krajami (tzw. unia iberyjska). Wcześniej, w 1565 roku Hiszpanie rozpoczęli kolonizację Filipin, więc imperium Filipa Hiszpańskiego rozciągało się na wszystkie kontynenty poza Australią i Antarktydą (ówcześnie nieznane).

Wielka Brytania[edytuj | edytuj kod]

W XIX wieku określenie ponownie odżyło, tym razem jako określenie imperium brytyjskiego (zwłaszcza w czasie epoki wiktoriańskiej), które u szczytu swojej potęgi osiągnęło rozmiar ponad 33 mln km², co stanowi około 1/4 całkowitej powierzchni lądów[1], będąc największym imperium w historii świata.

Stany Zjednoczone[edytuj | edytuj kod]

Podobnych słów używano również w odniesieniu do strefy wpływów Stanów Zjednoczonych, m.in. w artykule z 1897 roku, w którym napisano, że "Słońce nigdy nie zachodzi nad Wujem Samem" (The sun never sets on Uncle Sam)[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Niall Ferguson: Empire: The Rise and Demise of the British World Order. Basic Books, 2004, s. 15. ISBN 0-465-02328-2.
  2. Kaitlyn Kayer: Symbols of Nationalism in the Ladies Home Journal, 1890-1900 (ang.). [dostęp 6 kwietnia 2009].