Inżynier budownictwa

Inżynier budownictwa (inżynier budowlany) – zawód związany z inżynierską stroną projektowania (wykonywania projektów budowlanych, konstrukcyjno-budowlanych, projektów wykonawczych oraz projektów technologicznych), planowania budowy (np. tworzenie harmonogramów robót, zamówień materiałów i niezbędnego sprzętu budowlanego, wyceny opłacalności inwestycji/remontu - "kosztorysowanie"), budowy i kierowania budową (tzw "wykonawstwa" czyli wznoszenia budynków i obiektów budowlanych) oraz eksploatacji obiektów budowlanych i sprawowania nadzoru nad wykonywaniem prac budowlanych (inspektor nadzoru inwestorskiego) a także nadzoru autorskiego (w przypadku wykonania projektu budowlanego).

Zawód inżyniera budowlanego wywodzi się tak jak zawód architekta z zawodu muratora i jest tytułem chronionym, tj. można go przyjąć w zależności od lokalnych uregulowań po zdobyciu odpowiedniego wykształcenia, ukończeniu praktyki zawodowej i zdaniu stosownego egzaminu zawodowego. Określenie inżynier (ze względu na techniczny charakter) dotyczyło początkowo wojskowych, twórców mostów i fortyfikacji. Rozgraniczenie z zawodem architekta, w innych krajach jest różnie interpretowane w zależności od lokalnego prawa. W Polsce prawo rozdziela zawód inżyniera budowlanego (tzw. konstruktora budowlanego - nazewnictwo przyjęte wg. rozporządzenie ministra transportu i budownictwa z dnia 28 kwietnia 2006 r. "w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie") i zawód architekta, oba te zawody posiadają też osobne samorządy zawodowe. Zawód inżyniera budowlanego dzieli się na specjalności, związane z rodzajem projektowanych i wznoszonych obiektów.

Na polskich uczelniach najczęściej wykładana jest inżynieria lądowa (budownictwo), której ukończenie (studia I stopnia - tzw. studia zawodowe - inżynierskie) prowadzi do zdobycia zawodu inżyniera budownictwa. Równolegle wykładana jest także architektura, która poza dyscyplinami ścisłymi obejmuje też elementy kompozycji artystycznej i której ukończenie daje tytuł inżyniera architekta (polska specyfika). W przypadku architektury wykładanej na uczelniach polskich, zakres uzyskanej wiedzy technicznej nie pozwala na samodzielne projektowanie konstrukcji budowlanych. Każdy architekt staje się jednocześnie urbanistą (zawód pokrewny), choć zawody te w klasyfikacji są oddzielne. Studia na kierunku budownictwo trwają 5 lat (studia kończą się uzyskaniem tytułu magistra inżyniera w wybranej przez studiującego specjalizacji np. budownictwo ogólne, konstrukcje budowlane, budowa dróg i mostów itp) lub w zależności od toku studiów od 3,5 do 4,5 roku (kończy się uzyskaniem tytułu inżyniera). Po uzyskaniu tytułu inżyniera można kontynuować studia magisterskie trwające 1,5 lub 2 lata.

Zawód inżyniera budownictwa zaliczany jest do zawodów zaufania publicznego i posiada samorząd zawodowy (Polska Izba Inżynierów Budownictwa), który wraz z inżynierami budownictwa zrzesza także pozostałych inżynierów w budownictwie (inżynieria środowiska i inżynieria elektryczna) oraz nadaje uprawnienia w zakresie projektowania i w zakresie wykonawstwa (kierowanie i nadzorowanie) przy uwzględnieniu specjalizacji związanej z rodzajem obiektów (np. budynki w przypadku inżynierów budownictwa ogólnego) oraz wykształcenia (uprawnienia pełne i ograniczone).

Wedle Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz jej stosowania zawód inżyniera budownictwaposiada oznaczenie 2142, a poszczególne jego kategorie numery 214201 do 214290. Hierarchia oraz podział na specjalności zawarte w tym rozporządzeniu wyglądają następująco:

2 SPECJALIŚCI

21 SPECJALIŚCI NAUK FIZYCZNYCH, MATEMATYCZNYCH I TECHNICZNYCH

214 Inżynierowie (z wyłączeniem elektrotechnologii)

2142 Inżynierowie budownictwa

214201 Inżynier budownictwa – budowle i drogi wodne

214202 Inżynier budownictwa – budownictwo ogólne

214203 Inżynier budownictwa – budownictwo przemysłowe

214204 Inżynier budownictwa – linie, węzły i stacje kolejowe

214205 Inżynier budownictwa – urządzenia, instalacje i sieci energatyczne

214206 Inżynier budownictwa – wyburzanie obiektów

214207 Inżynier budowy dróg

214208 Inżynier budowy mostów

214209 Inżynier geotechnik

214210 Rzeczoznawca budowlany

214290 Pozostali inżynierowie budownictwa

Każdy inżynier budownictwa chcący posiadać uprawnienia budowlane musi odbyć po studiach praktykę zawodową, tzw. staż. Do uprawnień wykonawczych niezbędna jest dwuletnia praktyka na budowie, a do projektowych - dwuletnia w biurze projektów oraz roczna na budowie. Po odbyciu praktyki zawodowej należy złożyć egzamin na uprawnienia budowlane i przystąpić do stosownej, Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa.

Podział na specjalności

W poniższej liście wyróżniono wyłącznie te specjalności, które może uzyskać inżynier budownictwa:

• Architektoniczna
  • uprawnienia w ograniczonym zakresie: ukończone wyższe studia zawodowe na kierunku architektura i urbanistyka lub ukończone studia magisterskie na kierunku budownictwo

• Konstrukcyjno-budowlana
  • uprawnienia bez ograniczeń: ukończone studia magisterskie na kierunku budownictwo
  • uprawnienia w ograniczonym zakresie: ukończone studia zawodowe na kierunku budownictwo lub ukończone studia magisterskie na kierunku: architektura i urbanistyka, inżynieria środowiska

• Drogowa
  • uprawnienia bez ograniczeń: ukończone studia magisterskie na kierunku budownictwo
  • uprawnienia w ograniczonym zakresie: ukończone studia zawodowe na kierunku budownictwo

• Mostowa
  • uprawnienia bez ograniczeń: ukończone studia magisterskie na kierunku budownictwo
  • uprawnienia w ograniczonym zakresie: ukończone studia zawodowe na kierunku budownictwo

• Kolejowa
  • uprawnienia bez ograniczeń: ukończone studia magisterskie na kierunku: budownictwo, transport
  • uprawnienia w ograniczonym zakresie: ukończone wyższe studia zawodowe na kierunku: budownictwo, transport

• Wyburzeniowa
  • uprawnienia bez ograniczeń: ukończone studia magisterskie na kierunku: budownictwo, górnictwo i geologia w specjalności eksploatacja złóż, inżynieria wojskowa

• Specjalność instalacyjna w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych
  • uprawnienia w ograniczonym zakresie: ukończone wyższe studia zawodowe na kierunku inżynieria środowiska lub ukończone studia magisterskie na kierunku: budownictwo, energetyka

Zadania zawodu inżyniera budownictwa są bardzo rozległe, inżynier może pracować jako:

• projektant w zakresie architektury (od 2005 roku inżynier budownictwa może uzyskać taką specjalność tylko w stopniu ograniczonym, co potwierdzono również w nowym rozporządzeniu z 2006 roku)
• projektant w zakresie budowlanym i konstrukcyjnym (specjalności wg rodzajów obiektów, np. inżynier budownictwa ogólnego)
• kierownik budowy, menedżer projektu, koordynator procesu projektowego
• specjalista z dziedziny fizyki budowli
• inżynier budownictwa wodnego
• inżynier komunikacji
• kosztorysant – specjalista z dziedziny kosztorysowania i zamówień budowlanych
• specjalista mechaniki gruntów
• specjalista z dziedziny instalacji podziemnych, inżynier inżynierii środowiska
• facility manager (techniczny zarządca nieruchomości)

Linki zewnętrzne

• Polska Izba Inżynierów Budownictwa
• Wydawnictwo Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa