Indeks Eksplozywności Wulkanicznej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Porównanie przykładowych erupcji

Indeks Eksplozywności Wulkanicznej (ang. Volcanic Explosivity Index, VEI) – skala eksplozywności erupcji wulkanicznych, opracowana w 1982 przez Chrisa Newhalla z U.S. Geological Survey i Steve’a Selfa z University of Hawaii.

Skala eksplozywności oparta jest na wartościach objętości wydobywającego się materiału piroklastycznego, wysokość chmury pyłów wyrzuconych do atmosfery oraz opisowych określeniach wybuchu (od łagodnego po megakolosalny). Skala eksplozywności jest otwarta, ale wielkość 8 przypisana jest do największych znanych w historii erupcji wulkanicznych (około 1012tefry oraz 25 km słup pyłów), podczas gdy erupcje o wartości 0 to erupcje nieeksplozywne (poniżej 104 m³ wyrzuconych materiałów). Każdy punkt na skali VEI oznacza dziesięciokrotny wzrost eksplozywności wybuchu.

Skala eksplozywności[edytuj | edytuj kod]

VEI Typy erupcji Opis erupcji Wysokość
słupa
popiołów
Objętość
wyrzuconych
materiałów
Częstość Przykład Liczba
wystąpień †
0 hawajska nieeksplozywna < 100 m < 10.000 m³ codziennie Mauna Loa wiele
1 hawajska/strombolijska łagodna 100-1000 m > 10.000 m³ codziennie Stromboli wiele
2 strombolijska/wulkaniańska eksplozywna 1-5 km > 1.000.000 m³ cotygodniowo Galeras (1993) 3477
3 wulkaniańska/peleańska poważna 3-15 km > 10.000.000 m³ corocznie Nevado del Ruiz (1985) 868
4 peleańska/pliniańska katastrofalna 10-25 km > 0,1 km³ ≥ 10 lat Soufrière Hills (1995) 278
5 pliniańska paroksyzmalna > 25 km > 1 km³ ≥ 50 lat St. Helens (1980) 84
6 pliniańska/ultrapliniańska kolosalna > 25 km > 10 km³ ≥ 100 lat Pinatubo (1991) 39
7 pliniańska/ultrapliniańska superkolosalna > 25 km > 100 km³ ≥ 1000 lat Tambora (1815) 4
8 pliniańska/ultrapliniańska megakolosalna > 25 km > 1.000 km³ ≥ 10.000 lat Toba (73.000 BP) 1

† Liczba erupcji danego typu w ciągu ostatnich 10 tys. lat według danych Smithsonian Institution

Przykłady erupcji[edytuj | edytuj kod]

VEI Wulkan Rok eksplozji
0 Mauna Loa 1984
Piton de la Fournaise 2004
1 Kilauea 1983-obecnie
Nyiragongo 2002
Wells Gray-Clearwater 1500?
2 Mount Hood 1865-1866
Kilauea 1924
Nazko Cone 7200 BP
Tristan da Cunha 1961
White Island 2001
Usu 2000-2001
3 Wezuwiusz 1913-1944
Surtsey 1963-1967
Eldfell 1973
Nevado del Ruiz 1985
Etna 2002-2003
Mount Garibaldi 9300 BP
4 Montagne Pelée 1902
Paricutín 1943-1952
Hekla 1947
Galunggung 1982
Mount Spurr 1992
5 Wezuwiusz 79
Agung 1963
Mount St. Helens 1980
Mount Meager 2350 BP
El Chichón 1982
Cerro Hudson 1991
6 Etna 8000 BP?
Wezuwiusz 1660 p.n.e. ± 43 lat
Santorini 1620 p.n.e. lub 1520 p.n.e.
Ilopango 450 ± 30 lat
Laki 934
Pektu-san 1000
Kuwae 1452 lub 1453
Huaynaputina 1600
Laki 1783
Krakatoa 1883
Santamaría 1902
Novarupta 1912
Pinatubo 1991
Puyehue 2011
7 Bennett Lake Caldera 50 mln lat BP
Yellowstone Caldera 1,3 mln lat BP
Long Valley Caldera 760 tys. lat BP
Laacher See 10,900 p.n.e.
Jezioro Kurylskie 6440 p.n.e. ± 25 lat
Jezioro Kraterowe 4860 p.n.e.
Kikai 4350 p.n.e.
Taupo 177, 181 lub 186
Tambora 1815
8 La Garita 27 mln lat BP
Yellowstone Caldera 2,2 mln lat BP
Galán 2,2 mln lat BP
Yellowstone Caldera 640 tys. lat BP
Toba 73 tys. lat BP
Taupo 26,5 tys. lat BP

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Christopher G. Newhall; Steve Self (1982). The Volcanic Explosivity Index (VEI): An Estimate of Explosive Magnitude for Historical Volcanism. „Journal of Geophysical Research” (87): 1231–1238.
  • Ben G. Mason; David M. Pyle, and Clive Oppenheimer (2004). The Size and Frequency of the Largest Explosive Eruptions on Earth (PDF). „Bulletin of Volcanology 66” (8): 735–748. DOI:10.1007/s00445-004-0355-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]