Inessa Armand

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Inessa Armand
Elisabeth-Inès Stéphane d'Herbenville
Inessa Armand, 1916
Inessa Armand, 1916
Data i miejsce urodzenia 8 maja 1874
Paryż, Francja
Imię i nazwisko przy narodzeniu Elisabeth-Inès Stéphane d'Herbenville
Data i miejsce śmierci 24 września 1920
Biesłan, RFSRR
Zawód polityk
Narodowość francuska
Rodzice Théodore d'Herbenville
Nathalie zd. Wild
Małżeństwo Aleksander Armand

Inessa Fiodorowna Armand, właściwie Elisabeth-Inès Stéphane d'Herbenville (ur. 8 maja 1874 w Paryżu, zm. 24 września 1920 w Biesłanie) – rosyjska komunistka pochodzenia francuskiego, kochanka Włodzimierza Lenina[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się jako córka Théodore'a Pécheux d'Herbenville, śpiewaka operowego, i Nathalie z domu Wild, teatralnej aktorki komediowej. Ojciec jej umarł, gdy miała 5 lat, i została wzięta na wychowanie przez ciotkę mieszkającą w Moskwie.

W wieku lat 19 poślubiła Aleksandra Armanda[2], syna bogatego rosyjskiego przedsiębiorcy z branży tekstylnej. Miała z nim czworo dzieci[2]. Otworzyli razem szkołę dla chłopskich dzieci[2]. Przyłączyła się także do grupy charytatywnej pomagającej pozbawionym środków do życia kobietom z Moskwy.

W 1903 wstąpiła w szeregi nielegalnej Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji[2]. Armand rozpowszechniała nielegalne materiały propagandowe i po aresztowaniu w czerwcu 1907, została skazana na dwuletnie zesłanie na Syberię.

Po powrocie z zesłania Armand opuściła Rosję i osiadła w Paryżu[3], gdzie poznała Lenina i innych bolszewików przebywających na emigracji. W 1911 została sekretarzem Komitetu Organizacji Zagranicznych SdPRR utworzonej w celu koordynacji działań wszystkich grup bolszewickich działających w Europie Zachodniej.

Armand powróciła do Rosji w lipcu 1912, aby pomóc w organizacji bolszewickiej kampanii wyborczej do Dumy[3]. Dwa miesiące później została aresztowana i uwięziona na okres sześciu miesięcy[3]. Po uwolnieniu w sierpniu 1913, wyjechała do Galicji do Lenina i Nadieżdy Krupskiej. W tym okresie rozpoczęła także redagowanie bolszewickiej gazety przeznaczonej dla pracujących kobiet pt. Robotnica[3].

Armand była zirytowana, gdy wielu socjalistów w Europie nie sprzeciwiło się, a nawet przyczyniło się poprzez głosowania za kredytami wojennymi dla swych narodowych rządów, do wybuchu I wojny światowej. Razem z Leninem prowadziła propagandę wśród wojsk sprzymierzonych nakłaniającą żołnierzy do zwrócenia swojej broni przeciwko swoim oficerom i rozpoczęcia rewolucji socjalistycznej. W marcu 1915, Armand pojechała do Szwajcarii, gdzie zorganizowała antywojenną Międzynarodową Konferencję Kobiet Socjalistycznych[3].

Gdy 2 marca 1917 car Mikołaj II abdykował przekazując władzę w kraju Rządowi Tymczasowemu, bolszewicy, którzy przebywali na wygnaniu, robili wszystko, by móc powrócić do kraju i współtworzyć przyszłość kraju. Niemieckie Ministerstwo Spraw Zagranicznych, mające nadzieję, że ich obecność w Rosji może przyczynić się do osłabienia państwa carów i przeniesienia wojny na front wschodni, przygotował dla Armand, Włodzimierza Lenina i 26 innych rewolucjonistów specjalnie zaplombowany pociąg celem wysłania go do Piotrogrodu.

Po rewolucji październikowej Armand pełniła funkcję członka komitetu wykonawczego moskiewskiej Rady Delegatów Robotniczych. Była zagorzałym krytykiem decyzji rządu radzieckiego o podpisaniu traktatu pokojowego w Brześciu Litewskim. Po powrocie do Piotrogrodu, została dyrektorem Żenotdiełu[4], organizacji powołanej do pilnowania równości płci w Partii Komunistycznej i w radzieckich związkach zawodowych. Przewodniczyła także Pierwszej Międzynarodowej Konferencji Kobiet Komunistycznych w 1920[4]. Wkrótce potem zaraziła się cholerą i umarła w wieku 46 lat[4].

Inessa Armand została sportretowana w filmach Lenin w Paryżu, Le Train i All My Lenins.

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Siergiej Wiktorowicz Nowikow: Большая историческая энциклопедия. Moskwa: 2003, s. 66. ISBN 9785812301750. (ros.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Helen Rappaport: Encyclopedia of Women Social Reformers. T. 1: A-L. Santa Barbara: ABC-CLIO, 2001, s. 23. ISBN 9781576071014. (ang.)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Helen Rappaport: Encyclopedia of Women Social Reformers. T. 1: A-L. Santa Barbara: ABC-CLIO, 2001, s. 24. ISBN 9781576071014. (ang.)
  4. 4,0 4,1 4,2 Helen Rappaport: Encyclopedia of Women Social Reformers. T. 1: A-L. Santa Barbara: ABC-CLIO, 2001, s. 25. ISBN 9781576071014. (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]