Instrument Landing System

Schemat umiejscowienia anten systemu ILS oraz obrysy ich wiązek

Anteny lokalizatora systemu ILS na lotnisku w Hanowerze

Stacja "Glideslope" (DME) systemu ILS na lotnisku w Hanowerze

ILS (od ang. Instrument Landing System) – radiowy system nawigacyjny wspomagający lądowanie samolotu w warunkach ograniczonej widzialności i niskiego zachmurzenia.

System umożliwia precyzyjne prowadzenie samolotu od granicy zasięgu do – w zależności od kategorii systemu – pewnego punktu na ścieżce schodzenia lub do punktu przyziemienia na pasie startowym. Są 3 klasy – "kategorie" systemu ILS różniące się minimalną widzialnością, przy której możliwe jest lądowanie. Kategoria IIIC daje możliwość lądowania nawet przy warunkach 0/0 – 0 widzialności, 0 wysokości do chmur (zakrywających więcej niż połowę nieba).

System zapewnia kontrolę położenia w płaszczyźnie pionowej (kąt podejścia) i poziomej (kierunek), dodatkowo wyposażony jest w trzy radiolatarnie określające położenie samolotu na długości ścieżki schodzenia, są to tzw. markery: zewnętrzny, środkowy i wewnętrzny. Często system ILS wyposaża się, zamiast markerów, w dodatkową radiolatarnię DME służącą do pomiaru odległości od progu pasa.

Kategorie ILS

Istnieją trzy kategorie systemu ILS, wspierające tak samo nazwane procedury podejścia:

• Kategoria I (CAT I) – podejścia precyzyjnego i lądowania z wysokością decyzji nie niższą niż 200 stóp (61 m) nad wzniesieniem strefy przyziemienia, widocznością nie mniejszą niż 800 metrów (2625 stóp) lub RVR nie niższym niż 550 metrów (1804 stóp).
• Kategoria II (CAT II) - podejścia precyzyjnego i lądowania z wysokością decyzji poniżej 200 stóp (61 m) nad wzniesieniem strefy przyziemienia, lecz nie mniejszą niż 100 stóp (30 m) i RVR nie mniejszym niż 300 metrów (984 ft).
• Kategoria III (CAT III) podzielona jest na trzy działy:
  • Kategoria III A - podejścia precyzyjnego i lądowania:
    • wysokość decyzji jest niższa niż 100 stóp (30 m) nad wzniesieniem strefy przyziemienia, lub bez wysokości decyzji (alert height)
    • RVR nie mniejszy niż 200 metrów (656 stóp).
  • Kategoria III B - podejścia precyzyjnego i lądowania:
    • wysokość decyzji jest niższa niż 50 stóp (15 m) nad wzniesieniem strefy przyziemienia, lub bez wysokości decyzji (alert height)
    • RVR mniejszy niż 200 metrów (656 stóp), ale nie mniejszy niż 75 metrów (246 stóp). Autopilot jest używany do osiągnięcia prędkości kołowania.
  • Kategoria III C - podejścia precyzyjnego i lądowania bez wysokości decyzji i bez ograniczeń widzialności wzdłuż drogi startowej. Ta kategoria nie została jeszcze uruchomiona nigdzie na świecie, ponieważ wymaga wskazówek także przy kołowaniu bez dostatecznej widzialności.

Ograniczenia ILS

System ILS jest obecnie standardowym radiowym systemem nawigacyjnym wspomagającym lądowanie i prawie każde większe lotnisko posiada co najmniej jeden kierunek podejścia obsługiwany przez system ILS. Ma on jednak kilka wad, np.:

• wyznacza w przestrzeni tylko jedną ścieżkę podejścia, ścieżka ta jest linią prostą;
• dostarcza tylko informacje jakościowe, tzn. np.: jesteś na prawo od ścieżki podejścia;
• posiada tylko 40 kanałów pracy, co może być problemem przy kilku lotniskach mieszczących się niedaleko siebie;
• jest ciągle zagrożony zakłóceniami ze strony rozgłośni pracujących na sąsiednich częstotliwościach;
• ma wysokie wymagania co do lokalizacji, teren przed antenami musi być wyrównany, a odbicia sygnału od gruntu i budynków mogą powodować zakłócenia.

Między innymi z tych powodów prowadzone są prace nad nowymi systemami podejścia, takimi jak MLS (od ang. Microwave Landing System) albo CDGPS i innymi.