Ion Călugăru

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ion Călugăru
Imiona i nazwisko Ștrul Leiba Croitoru
Data i miejsce urodzenia 14 lutego 1902
Dorohoi, Rumunia
Data i miejsce śmierci 22 maja 1956
Bukareszt, Rumunia
Narodowość rumuńska
Dziedzina sztuki proza, poezja
Styl Socrealizm

Ion Călugăru (ur. 14 lutego 1902 r. w Dorohoi w Rumunii, zm. 22 maja 1956 r. w Bukareszcie) – przybrane nazwisko Ștrul Leiba Croitoru – rumuńskiego prozaika, dramaturga, publicysty i tłumacza pochodzenia żydowskiego. Swoje artykuły i książki wydawał do 1924 roku pod pseudonimem Ion Popescu.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z biednej rodziny mołdawskich Żydów. Szkołę podstawową ukończył w rodzimym Dorohoi. Do szkoły średniej uczęszczał w Bukareszcie, ale nauk nie dokończył[1]. Twórczość Iona Călugăra była bardzo zbliżona do ówczesnej awangardy literackiej. Călugăru współpracował z wieloma awangardowymi czasopismami, m.in. z Contimporanul, Unu i Integral. Aby móc się utrzymać pisał również artykuły na łamach skrajnie prawicowego pisma Cuvântul. W latach 30. XX w. rozpoczął współpracę z partią komunistyczną. Po II wojnie światowej został redaktorem komunistycznej gazety Scânteia. Był i nadal jest uważany za przedstawiciela rumuńskiej kultury oficjalnej pierwszej połowy lat 50.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Wyjątkowy talent literacki Călugăru wykazał pisząc m.in. powieść autobiograficzną pdt. Dzieciństwo jednej kanali (rum. Copilăria unui netrebnic, 1936). Powieść ta jest swego rodzaju kroniką życia ubogiego chłopca żydowskiego z małego miasteczka w północnej Rumunii. Dzieło to zawiera wiele cennych pod względem etnograficznym opisów kultury materialnej i duchowej miejscowej ludności. Kolejne powieści pdt. Trustul (1937) i Światło wiosny (rum. Lumina primăverii, 1948) według wielu krytyków literackich nie dorównywały już poziomem artystycznym tej pierwszej[2]. Do najbardziej awnagardowych dzieł Călugăra jest zaliczany zbiór opowiadań pdt. Statystyczny raj (rum. Paradisul statistic, 1926). Swojemu ulubionemu komikowi Charliemu Chaplinowi Călugăru oddał cześć w eseju pdt. Charlot (1933) oraz w utworze teatralnym Bystry klaun (rum. Clownul care gândește, 1949).

Călugăru przekładał na język rumuński dzieła z literatury rosyjskiej, m.in. Fiodora Dostojewskiego[3].

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • 1923Caii lui Cibicioc. Schițe fără umor (pod pseudonimem Ion Popescu; Bukareszt).
  • 1923Haiducul Codau, moartera poterelor, bucuria vădanelor. Culegere frumoasă cu cântece (pod pseudonimem Ion Popescu, Bukareszt).
  • 1923Haiducul Hărčaluță-Prostul din Ceata neagră (pod pseudonimem Moș Ion Popescu, Bukareszt).
  • 1924Moara dracilor sau haiducul călugăr. Poveste găsită într-un schit (pod pseudonimem Ion Popescu, Bukareszt).
  • 1926Paradisul statistic (Bukareszt).
  • 1926/1930Abecedar de povestiri populare (Bukareszt).
  • 1931Omul de după ușă (Bukareszt).
  • 1933Charlot (Bukareszt).
  • 1934Erdora (Bukareszt).
  • 1934Don Juan Cocoșatul. Oameni cari se pregătesc de moarte din cea dintâi zi a vieții (Bukareszt).
  • 1936De la cinci până la cinci (Bukareszt).
  • 1936Copilăria unui netrebnic. Roman (Bukareszt: Editura "Naționala Ciornei" S. A.); wydanie II poprawione – 1954; wydanie III ze wstępem autorstwa D. Cesereanu – 1962.
  • 1937Trustul (Bukareszt); wydanie II poprawione – 1956.
  • 1938Am dat ordin să tragă (Bukareszt).
  • 1945Scriitorii libertății. A. Tolstoi, Vl. Maiakovski, I. Ehrenburg, L. Aragon, R. Rolland, M. Gorki, N. Ostrovski (Bukareszt).
  • 1949Măseaua stricată (Bukareszt).
  • 1949Clownul care gândește. Scenariu de comedie dramatică în douăsprezece tablouri și o postfață (Bukareszt).
  • 1949Oțel și pâine (Bukareszt); wydanie II – 1956; wydanie III – 1960.
  • 1958Casa șoarecilor. Schițe fără umor și nuvele din periodice, 1921-1947 (red. Sașa Pană, Bukareszt).
  • 1971Paradisul statistic (red. i wstęp – Cornelia Ștefănescu, Bukareszt).

Przekłady z literatury rosyjskiej[edytuj | edytuj kod]

  • Dostojewski, Fiodor: Visul unoi om ridicul. Jurnalul unui scriitor (Bukareszt).

Przypisy

  1. Našinec, Jiří: Ion Călugăru, w: Slovník rumunských spisovatelů (Praga: Wydawnictwo Libri, 2001; strona 67).
  2. Našinec, Jiří: Ion Călugăru, w: Slovník rumunských spisovatelů (Praga: Wydawnictwo Libri, 2001; strona 68)
  3. Sasu, Aurel i Robu, Cornel: Călugăru Ion, w: Dicționarul Biografic al Literaturii Române (Piteşti: PARARELA 45, 2006, tom I (A-L), strona 300).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Călinescu, George: Istoria Literaturii Române dela Origini până în Prezent (Bukareszt: Fundaţia Regală pentru Literatură şi Artă, 1941, str. 711-712, 805, 806, 919).
  • Našinec, Jiří: Ion Călugăru, w: Slovník rumunských spisovatelů (Praga: Wydawnictwo Libri, 2001; str. 67-68).
  • Sasu, Aurel i Robu, Cornel: Călugăru Ion, w: Dicţionarul Biografic al Literaturii Române (Piteşti: PARARELA 45, 2006, tom I (A-L), str. 299-300).