Ion Druţă

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ion Druţă, mołdawską cyrylicą Ио́н Дру́цэ [jon druca], rosyjski Ива́н Пантеле́евич Дру́ца (ur. 3 września 1928 w Horodişte) – mołdawski prozaik, dramaturg, eseista i publicysta; członek honorowy Akademii Rumuńskiej. Jest najczęściej tłumaczonym na języki obce współczesnym pisarzem mołdawskim[1]. Od 1960 roku mieszka na stałe w Moskwie. W polskojęzycznych źródłach i opracowaniach jego nazwisko zapisywane bywa jako "Ion Druce" [2].

Życie[edytuj | edytuj kod]

Ion Druţă urodził się w Rumunii, we wsi Horodişte (obecnie Rejon Donduşeni w Mołdawii). W 1945 roku ukończył kurs traktorzysty, 1946 szkołę leśnictwa a w 1957 roku kurs literatury pięknej w Instytucie Maksyma Gorkiego w Moskwie. Początkowo bywał jako pisarz często oskarżany przez mołdawskie urzędy oraz krytykę literacką o nacjonalizm i odrzucenie zasad socrealizmu. Z tego powodu Druţă pierwsze swe utwory wydawał głównie w Rosji, gdzie krytyka literacka była bardziej liberalna[1]. Poglądy polityczne Druţă można scharakteryzować jako antyradzieckie, antyrumuńskie oraz jednocześnie jako promołdawskie i prorosyjskie. Po rozwiązaniu ZSRR w 1991 r. Druţă sprzeciwiał się próbom przyłączenia Republiki Mołdawskiej do Rumunii. Dla wielu Mołdawian, m.in. dla znanego zagranicą pisarza Vitalie Ciobanu jego antyradzieckie i rusofilskie poglądy pozostawały niezrozumiałymi[potrzebne źródło].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Najsłynniejszym dziełem Iona Druţă jest nowela pt. Ostatni miesiąc jesieni (mołdawski, rumuński Ultima lună a toamnă, 1962-1976)[3]. Innym znanym utworem jest powieść pt. Biała Cerkiew (mołd., rum. Biserica Albă, 1981). Akcja Białej Cerkwi rozgrywa się w czasie jednej z wielu wojen turecko-rosyjskich w XVIII wieku. Głównymi bohaterami utworu są przeor mołdawskiego monasteru Neamţ – Paisie Velicikovski oraz Grigorij Potiomkin – rosyjski generał carycy Katarzyny II. Obydwaj są przedstawieni jako obrońcy Mołdawii. Bronią przeora są modlitwy odmawiane do Boga, zaś bronią Patiomkina – waleczne czyny. Najważniejszym wątkiem dzieła jest budowa cerkwi, symbolu zwycięstwa nad cierpieniem i zniszczeniami spowodowanymi wojną. Budowa świątyni stanowi także symbol odbudowy kraju. Obecność Rosjan i w ogóle kultury ruskiej w Mołdawii jest w Białej Cerkwi przedstawiona w pozytywnym świetle (według autora wpłynęła na postęp cywilizacyjny w kraju)[4].

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Utwory Iona Druţă zostały przetłumaczone na wiele języków, m.in. na język polski, rosyjski, czeski i słowacki.

Wydania mołdawskie[edytuj | edytuj kod]

Większość mołdawskich publikacji Iona Druţă ukazało się w czasie, gdy język mołdawski zapisywano cyrylicą.

  • 1952La noi în sat. Povestiri (Kiszyniów).
  • 1954Poveste de dragoste. Nuvele (Kiszyniów).
  • 1957Frunze de dor. Roman (Kiszyniów).
  • 1959Dor de oameni. Nuvele (Kiszyniów).
  • 1962Cenuşica. Povestire pentru copii (Kiszyniów).
  • 1963Povestea furnicii. Versurii pentru copii (Kiszyniów).
  • 1963-1968Balade din câmpie razem z Povara bunătăţii noastre, 2 tomy.
  • 1964Piept la piept. Nuvele (Kiszyniów).
  • 1972Bobocel cu ale lui (Kiszyniów).
  • 1973Balada celor cinci motănaşi (Kiszyniów).
  • 1974Păsările tinereţii noastre. Teatru (Kiszyniów).
  • 1982De la verde pân'la verde, wydanie poprawione i uzupełnione (Kiszyniów).
  • 1983Daruri. Istorioare pentru copii (Kiszyniów).
  • 1984Clopotniţă. Roman (Kiszyniów).
  • 1986Scrieri, 2 tomy (Kiszyniów).
  • 1988Biserica Albă. Roman (Kiszyniów).
  • 1989-1990Scrieri, 4 tomy (wydane w allfabecie łacińskim; Kiszyniów).
  • 1998Ora jertfirii. Proză, publicistică, scrisori (Kiszyniów).
  • 2000Biserica Albă (Kiszyniów).

Wydania rumuńskie[edytuj | edytuj kod]

  • 1988Clopotniţă (red. Elena Siupiur, Bukareszt).
  • 1992Povara bunătăţii noastre. Roman (red. Mihai Cimpoi, Bukareszt).

Polskie przekłady[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Ciobanu, Vitalie: Ion Druţă, w: Slovník spisovatelů rumunských (Praga: Nakladatelství Libri, 2001; strona 97).
  2. filmpolski.pl
  3. Novotný, Vladimír: Druce, Ion: Poslední měsíc podzimu, w: Slovník světových literárních děl (Praga: Odeon, 1988, tom I (A-L), str. 227-228). Ostatni miesiąc jesieni, jako jedyne dzieło ze współczesnej literatury mołdawskiej zostało opisane w słowniku w stworzonym specjalnie dla jego opisu haśle. Utwór ten należy do najczęściej tłumaczonych dzieł Iona Druţă.
  4. Ciobanu, Vitalie: Ion Druţă, w: Slovník spisovatelů rumunských (Praga: Nakladatelství Libri, 2001; strona 98).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ciobanu, Vitalie: Ion Druţă, w: Slovník spisovatelů rumunských (Praga: Nakladatelství Libri, 2001; str. 97-98).
  • Novotný, Vladimír: Druce, Ion: Poslední měsíc podzimu, w: Slovník světových literárních děl (Praga: Odeon, 1988, tom I (A-L), str. 227-228).
  • Sasu, Aurel i Rad, Ilie: Druţă Ion, w: Dicţionarul Biografic al Literaturii Române (Piteşti: PARARELA 45, tom I (A-L), str. 526-527).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Ion Druţă, w katalogu BIBLUS (ros.)