Irackie Siły Powietrzne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Irackie Siły Powietrzne
Irackie Siły Powietrzne
Państwo Irak
Siły zbrojne Siły Zbrojne Iraku
Nazwa skrócona IQAF
Data utworzenia 22 kwietnia 1931
Znak rozpoznawczy Iraqi Air Force roundel.svg
Najwyższe dowództwa
Wojskowe gen. Anwar Hamad Amin
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Irackie Siły Powietrzne (IQAF) są częścią irackich sił zbrojnych odpowiedzialnych za powietrzne operacje wspomagające wojska lądowe. Przed drugą wojną w Zatoce Perskiej lotnictwo irackie bazowało na sprzęcie produkcji radzieckiej i rosyjskiej, np.: w momencie rozpoczęcia wojny lotnictwo irackie dysponowało 10 sztukami samolotów MiG-29. Zostały zniszczone całkowicie podczas drugiej wojny w Zatoce Perskiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Symbol irackich sił powietrznych używany w latach 1931-2003.

IQAF został założony 22 kwietnia 1931 roku. Główną bazą irackiego lotnictwa było Washash w pobliżu stolicy kraju Bagdadu. Irak dysponował wówczas tylko pięcioma pilotami wojskowymi. Byli to Natiq Mahomet Khalil al – Tay, Mahometem Ali Jawad, Hafdhi Aziz, Akrem Talib Mushtaq i Musa Ali. Podczas II wojny światowej IQAF nie został użyty do walki z wojskami brytyjskimi. W 1948 roku Irak użył lotnictwa przeciw powstającemu państwu Izrael.

W 1967 roku podczas wojny sześciodniowej Irak stracił większość swojego lotnictwa po nalotach izraelskich na jego bazy lotnicze. 6 Czerwca IQAF strącił jedynie 2 izraelskie samoloty. 6 Lat później podczas Wojny Jon Kippur w październiku 1973, iraccy piloci przeprowadzili jako pierwsi atak na Izraelskie siły niszcząc 12 samolotów.

W wojnie z Iranem IQAF nie odegrał znaczącej roli, głównie ze względu na słabe wyszkolenie i częste egzekucje. Irakijczycy chociaż przez większość wojny dysponowali liczebną przewagą około 5:1 nie byli w stanie wywalczyć przewagi w powietrzu, a w walce ze szkolonymi w USA pilotami IRIAF ponosili cięższe straty. Pod koniec wojny Irak dysponował najliczniejszym na bliskim wschodzie lotnictwem wojskowym, co nie przekładało się jednak ich jakość. W połączeniu z ogromnym zadłużeniem państwa i zerwaniem dostaw przez Francje i ZSRR skutkowało to niską sprawnością posiadanych samolotów.

Wojna w Zatoce Perskiej 1991[edytuj | edytuj kod]

Podczas wielonarodowej operacji Desert Storm irackie lotnictwo zostało zniszczone przez wojska koalicji antyirackiej. W tych walkach amerykanie strącili 23 irackie maszyny, przy stratach 1 Panavia Tornado GR1A (RAF) na rzecz MiGa-29 i 3 inne maszyny USA (prawdopodobnie 2 F/A-18C) na rzecz MiG-25PDS. Na ziemi zniszczono 227 maszyn, drugie tyle uszkodzonych na zawsze pozostało uziemionych.

W ramach porozumienia Iran-Irak w lutym 1991 roku część samolotów uciekła do Iranu na czas wojny. Wśród nich było ponad 100 samolotów, w tym głównie Su-22, Su-24, Mirage F1 i Ił-76. Po zakończeniu wojny Iran zarekwirował samoloty bojowe Iraku jako rekompensatę za wojnę Iracko-Irańską, a część z nich wcielił do swoich sił zbrojnych.

Po zakończeniu wojny w zatoce perskiej na usługach Iraku zostało jedynie kilka Tu-22 i kilka szwadronów samolotów radzieckich MiG-25 nabytych w 1979 roku i pojedyncze maszyny, które ocalały po bombardowaniach. Próby nabycia nowego sprzętu zostały storpedowane przez amerykańskie embargo oraz sankcje ONZ na uzbrojenie i części zapasowe. Utworzono wówczas także strefę zakazu lotów. Ponadto większość irackich samolotów była uszkodzona.

Okres po 2003[edytuj | edytuj kod]

Podczas inwazji na Irak w 2003 roku irackie siły powietrzne zostały ukryte by uniknąć zniszczenia. Zostały one odnalezione po zajęciu Iraku przez wojska amerykańskie.

Obecnie nowe siły powietrzne Iraku są budowane w oparciu o sprzęt produkcji zachodniej – głównie amerykańskiej. W grudniu 2004 irackie ministerstwo obrony narodowej podpisało dwa kontrakty o wartości 132 milionów $. Pierwszy kontrakt obejmował dostawy 20 polskich śmigłowców PZL W-3 Sokół, kontrakt anulowano w 2005, a dwa testowe W-3 zwrócono. Drugi kontrakt składał się z dostarczania 24 używanych Mi–17. W pierwszych latach maszyny kupowano ze środków pomocowych USA lub za pośrednictwem Pentagonu, aktualnie IQAF dywersyfikuje dostawców, aby uzyskać lepsze ceny. Wszystkie aktualne statki powietrzne zakupiono po 2003 roku, nadal jednak pozostają cieniem wojsk z czasów Husseina, gdy na wyposażeniu było 600 samolotów bojowych.

Przez kilka lat Irak był zainteresowany zakupem myśliwców F-16, wyrażając zapotrzebowanie na 96 sztuk. Kongres USA był sceptyczny wobec dostarczania nowoczesnego uzbrojenia do niestabilnego kraju. W 2010 roku zaproponowano sprzedaż 18 sztuk w zubożałej wersji oznaczonej F-16IQ za zawyżoną cenę, ponad 4 mld USD, na którą Bagdad nie wyraził zgody. W 2011 roku podpisano kontrakt na 12 F-16C i 6 F-16D w wersji Block 52 za około 3 mld USD, wniesiono także o zgodę na sprzedaż kolejnych 18 samolotów za około 2,3 mld USD. Pentagon potwierdził wcześniej wpłatę 1,5 mld USD na poczet uruchomienia ich produkcji.[1][2][3] W 2012 Irak potwierdził, że wykorzysta opcję na dalszych 18 sztuk.

W 2012 roku Rosja poinformowała o zawarciu z Irakiem kontraktu na 30 śmigłowców szturmowych Mi-28NE oraz 42 zestawy obrony przeciwlotniczej Pancyr-S1 i modernizację czołgów T-72 w umowie wartej 4,2 miliarda USD.[4] 12 grudnia 2013 Irak podpisał kontrakt na 24 samoloty szkolno-bojowe KAI T-50 Golden Eagle.[5]

Uzbrojenie[edytuj | edytuj kod]

Obecne[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Samolot Producent Typ Wersja Liczba sztuk Uwagi
Samoloty bojowe
Lockheed Martin F-16 Fighting Falcon  Stany Zjednoczone myśliwiec wielozadaniowy C/D Block 52+ 0 Zamówiono 18 sztuk (12 C i 6 D) z 18 w opcji, dostawy od września 2014 roku, samoloty dla Iraku są też znane jako F-16IQ.[6]
Su-24  ZSRR ciężki samolot szturmowy  ? Zamówiono 10, odkupione od Rosji lub Białorusi[7].
Su-25  ZSRR samolot bliskiego wsparcia 5 Odkupione od Rosji[8].
Samoloty szkolno-treningowe
KAI T-50 Golden Eagle  Korea Południowa Szkolenie zaawansowane/szturmowy T-50IQ Zamówiono 24[9].
T-6A Texan II, Iraqi Air Force.jpg Beechcraft T-6 Texan II  Stany Zjednoczone Trening podstawowy T-6A 15 Zamówiono 24 uzbrojone AT-4C.
081218-F-5422F-009.jpg Cessna 172 Skyhawk  Stany Zjednoczone łącznikowy/treningowy 172S 18
Iraqi Air Force C-208.jpg Cessna 208 Caravan  Stany Zjednoczone łącznikowy/treningowy TC208 5
Lasta 95 P2 54012 V i PVO VS, Partner 2011.jpg Lasta 95  Serbia Trening podstawowy 20
58
Samoloty rozpoznawcze
Iraqi AF King Air 350.jpg Beechcraft King Air  Stany Zjednoczone rozpoznanie/nadzór 350ISR 10
An AC-208 fires a Hellfire at practice target.jpg Cessna 208  Stany Zjednoczone nadzór/atak RC/AC208 8 3 uzbrojono w pociski AGM-114 Hellfire.
SAMA CH2000  Jordania łącznikowy 16
Seabird SBL-360 Seeker  Jordania obserwacyjny/łącznikowy SB7L-360A 2
36
Samoloty transportowe
Iraqi Air Force Antonov An-32B Belyakov.jpg Antonov An-32  Ukraina Średni transportowiec An-32B 6
US Army 51148 Iraqi Lt. finds calling in Air Force.jpg Beechcraft King Air  Stany Zjednoczone Lekki transportowiec/VIP 350ER 24
Iraqi Air Force C-130 on the flightline at Al Basrah International Airport April 1 2005.jpg C-130 Hercules  Stany Zjednoczone Taktyczny transportowiec C-130E
C-130J-30
3
6
39

Śmigłowce wojsk lądowych[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Śmigłowiec Producent Typ Wersja Liczba sztuk Uwagi
Śmigłowce
Bell Jet Ranger 206B helicopter.jpg Bell 206 JetRanger  Stany Zjednoczone szkolny
obserwacyjny
206B
OH-58
10
9
Iraqi Air Force UH-1.jpg Bell UH-1 Iroquois  Stany Zjednoczone SAR
Ewakuacja medyczna
UH-1H Huey II 15
Bell 407  Stany Zjednoczone uzbrojony rozpoznawczy
szkolny
IA-407
T-407
27
3
Eurocopter EC 635 mock-up ILA 2012.jpg Eurocopter EC635  Niemcy śmigłowiec rozpoznawczy/
wsparcia
EC635T2 23
110117-F-5179R-443.jpg Aérospatiale Gazelle  Francja śmigłowiec rozpoznawczy/
wsparcia
SA 342M 6
Iraqi Air Force helicopter in 2009.jpg Mi-17  Rosja śmigłowiec transportowy Mi-171E
Mi-17-v5
40
Mi-28[10]  Rosja śmigłowiec szturmowy Mi-28NE 0 Zamówiono 5.
Mi-35  Rosja śmigłowiec szturmowy Mi-35M 4 Zamówiono 28.
137

W przeszłości[edytuj | edytuj kod]

Samoloty bojowe:

De Havilland Vampire w 1953
MiG-23MLA zatrzymany w Belgradzie
Zakopany iracki MiG-25 znaleziony w 2004
Zniszczony iracki MiG-29 w 1991
Mirage F1EQ w 1982

Samoloty szturmowe/bombowe

  • Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Su-7B - (101 sztuk) w latach 1968-1991
  • Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Su-20 - (80 sztuk) w latach 1974-2003
  • Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich MiG-23BN - (120 sztuk) w latach 1977-2003
  • Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Su-22 - (111 sztuk) w latach 1976-1991, 48 w Iranie
  • Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Su-24MK - (30 sztuk) w latach ~1980-1991, 24 w Iranie
  • Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Su-25K - (73 sztuki) w latach 1985-2003
  • Francja Dassault Super Etendard - (5 sztuk) w latach 1983-85
  • Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Ił-28 - (11 sztuki) w latach 1958-~1970
  • Związek Socjalistycznych Republik RadzieckichChińska Republika Ludowa Tu-16/H-6 - (18 sztuk) w latach 1962-1991
  • Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Tu-22 (12 sztuk) w latach 1973-1991

Samoloty Treningowe:

Samoloty transportowe:

  • Wielka Brytania de Havilland Dove - (3 sztuki) w latach 1948-~1950
  • Wielka Brytania Bristol 170 Freighter - (4 sztuki) w latach 1958-~1970
  • Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Ił-14 - (19 sztuki) w latach 1958-~1970
  • Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich An-2 - (14 sztuk) od 1959
  • Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich An-12 - (12 sztuk) od 1962
  • Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich An-24 - (24 sztuki) od 1962
  • Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich An-26 - (2 sztuki) od 1977
  • Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Ił-76 - (33 sztuki) w latach 1978-1991, 15 w Iranie
  • Stany Zjednoczone Lockheed Jetstar - (6 sztuk)
  • Francja Dassault Falcon 20 - (2 sztuki), w Iranie
  • Francja Dassault Falcon 30 - (3 sztuki), w Iranie

Helikoptery bojowe:

Zdewastowany iracki Mi-25 w 1991

Helikoptery transportowe:

Iracki Bell 214ST w 1991

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy