Kosaćcowate
| Kosaćcowate | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | jednoliścienne |
| Rząd | szparagowce |
| Rodzina | kosaćcowate |
| Nazwa systematyczna | |
| Iridaceae Juss. Gen. Pl.: 57. 4 Aug 1789 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Kosaćcowate (Iridaceae Juss.) – rodzina jednoliściennych roślin lądowych lub bagiennych. Obejmuje ponad 2 tysiące gatunków zebranych w 66 rodzajów. Do rodziny należą liczne rośliny ozdobne. Zasięg występowania obejmuje oba kontynenty amerykańskie, Europę, Afrykę, Azję zachodnią i wschodnią oraz Australię z Oceanią[1].
Spis treści |
[edytuj] Charakterystyka
- Łodyga
- Pęd kwiatowy wyrasta z poziomo rozrastającego się kłącza lub cebulastych bulw.
- Liście
- Mieczowate, ułożone w dwóch rzędach.
- Kwiaty
- Obupłciowe, promieniste lub rzadziej grzbieciste, o 3 pręcikach i dolnym słupku, 6 płatków (zewnętrzne odgięte w dół, wewnętrzne wzniesione). Kwitnienie przypada od kwietnie do początku lipca.
- Owoce
- Trójkomorowa, wielonasienna torebka.
[edytuj] Systematyka
W popularnym w końcu XX wieku systemie Cronquista rodzina kosaćcowatych umieszczana była w rzędzie liliowców (Liliales). Późniejsze systemy Reveala (1994-1999) i Takhtajana (1997) wyłączały kosaćcowate w odrębny rząd kosaćcowców (Iridales). W opublikowanym w 2003 roku systemie APG II kosaćcowate uznane zostały za jedną z linii rozwojowych kladu szparagowców (rząd Asparagales), co podtrzymywane jest na Angiosperm Phylogeny Website.
- Pozycja i podział rodziny wg Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)
Jeden z kladów w rzędzie szparagowców Asparagales w obrębie jednoliściennych[1].
Pozycja filogenetyczna rodziny w obrębie rzędu szparagowców:
| ← |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Takson dzieli się na siedem podrodzin o następujących powiązaniach filogenetycznych[1]:
| kosaćcowate |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Isophysidoideae Thorne & Reveal (syn. Isophysidaceae F. A. Barkley) – monotypowa podrodzina z jednym gatunkiem Isophysis tasmanica występującym na Tasmanii.
- Iridoideae Eaton – podrodzina obejmująca 30 rodzajów z 820 gatunkami rozpowszechnionymi na całym świecie, z centrum występowania w Ameryce Środkowej i Południowej. Należą tutaj m.in. kosaciec Iris (280 gatunków), Moraea (200), Sisyrinchium (60).
- Patersonioideae Goldblatt – monotypowa podrodzina, do której należy jeden rodzaj Patersonia z około 20 gatunkami. Występują na obrzezach Australii oraz na Borneo, Sumatrze, Nowej Gwinei.
- Geosiridoideae Goldblatt & Manning – monotypowa podrodzina z jednym rodzajem i jednym gatunkiem – Geosiris aphylla. Roślina ta występuje na Madagaskarze i Komorach. Jest to bezzieleniowy myko-heterotrof z łuskowatymi liśćmi. W 1939 roku roślina ta włączona została w randze rodziny Geosiridaceae do rzędu storczykowców Orchidales, co podtrzymane było jeszcze w systemie Cronquista (1981).
- Aristeoideae Vines – monotypowa podrodzina z jednym rodzajem Aristea liczącym ok. 55 gatunków występujących w Afryce subsaharyjskiej i na Madagaskarze.
- Nivenioideae – podrodzina, do której zaliczane są 3 rodzaje (Klattia, Nivenia i Witsenia) z 14 gatunkami występującymi w Afryce Południowej.
- Crocoideae G. T. Burnett – podrodzina obejmująca 28 rodzajów z 995 gatunkami. Najbardziej zróżnicowane rodzaje to: mieczyk Gladiolus (260 gatunków), Romulea (90), Geissorhiza (85), szafran Crocus (90), Hesperantha (80), Babiana (55), Watsonia (50), Ixia (50). Zasięg obejmuje obszar od południowej Afryki poprzez region śródziemnomorski do Azji.
|
|
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-08-28].
- ↑ List of genera in family IRIDACEAE (ang.). W: Vascular Plant Families and Genera [on-line]. Kew Gardens. [dostęp 2010-08-28].
[edytuj] Linki zewnętrzne
