Irlandia Północna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Northern Ireland
Tuaisceart Éireann
Norlin Airlann

Irlandia Północna
Dewiza: (łacina) Quis separabit?
(Kto nas rozdzieli?)
Położenie Irlandii Północnej
Język urzędowy angielski, irlandzki, scots
Stolica Belfast
Typ państwa autonomiczna część Wielkiej Brytanii
Głowa państwa królowa Elżbieta II
Głowa terytorium Premier Wielkiej Brytanii David Cameron
Szef rządu premier Peter Robinson
Powierzchnia
 • całkowita

13 843 km²
Liczba ludności (2011)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia

1 810 863[1]
131 osób/km²
PKB (PPP) (2003)
 • całkowite 
 • na osobę

33,2 mld USD
19 603 USD
Jednostka monetarna Funt szterling (GBP, £)
powołany na podstawie Government of Ireland Act 3 Maja 1921
Religia dominująca protestantyzm
Strefa czasowa UTC , czas letni: UTC+1
Domena internetowa .uk, .eu
Kod telefoniczny +44 28
Mapa Irlandii Północnej
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Irlandia Północna w Wikipodróżach
Wikinews Wiadomości w Wikinews
Wikisłownik Hasło Irlandia Północna w Wikisłowniku

Irlandia Północna – prowincja, jedna z części składowych Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Jej stolicą jest Belfast.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Irlandia Północna powstała w 1921 roku, gdy po utworzeniu Wolnego Państwa Irlandzkiego, sześć z dziewięciu hrabstw północno-wschodniej prowincji Ulster (irl. Ulaidh) pozostało przy Zjednoczonym Królestwie. W hrabstwach tych dominowali protestanci, w większości potomkowie szkockich i angielskich osadników, którzy nie chcieli mieszkać w katolickiej Irlandii.

Konflikty w Irlandii Północnej trwają od średniowiecza, kiedy cała Irlandia znalazła się pod panowaniem Anglii. W XVII wieku rozpoczęto zasiedlanie Irlandii przez ludność angielską i szkocką, a ziemie dla osadników zdobywano, usuwając z nich właścicieli irlandzkich. Zapoczątkowało to wrogość między Anglikami a Irlandczykami, spotęgowaną różnicami religijnymi: Irlandczycy to katolicy, przybysze zaś to głównie protestanci. Liczne bunty i powstania doprowadziły w 1921 roku do utworzenia niepodległej Irlandii. Jednak w granicach Wielkiej Brytanii pozostała Irlandia Północna, którą w większości zamieszkują protestanci pochodzenia angielskiego. Walkę o połączenie z Irlandią prowadziła Irlandzka Armia Republikańska (IRA). Pod koniec lat 60. XX wieku wybuchł krwawy konflikt w Irlandii Północnej pomiędzy republikanami dążącymi do zjednoczenia wyspy a unionistami. Dopiero w 1998 roku zawarto porozumienie pokojowe, za które dwaj jego współtwórcy – John Hume i David Trimble – otrzymali pokojową nagrodę Nobla. W 2005 roku Irlandzka Armia Republikańska ogłosiła całkowite rozbrojenie.

Na sytuację w Irlandii Północnej na początku XXI wieku wpływ miały stosunki demograficzne. Dwie najsilniejsze grupy etniczne – Irlandczycy i Brytyjczycy mieli własne wizje przyszłych losów prowincji i najczęściej to narodowość determinowała opcje polityczne.

Według danych brytyjskich w 2001 w Irlandii Północnej mieszkało 1 685 267 osób. W połowie 2008 ich liczba wzrosła do 1 775 000.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Irlandia Północna dzieli się na 6 hrabstw:

Miasta w Irlandii Północnej[edytuj | edytuj kod]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba mieszkańców według miejsca urodzenia (dane ze spisu powszechnego 2001):

  • Irlandia Północna: 1 534 268 (91,0%)
  • Anglia: 61 609 (3,7%)
  • Szkocja: 16 772 (1,0%)
  • Walia: 3008 (0,2%)
  • Irlandia: 39 051 (2,3%)
  • inny kraj Unii Europejskiej: 10 355 (0,6%)
  • inny kraj: 20 204 (1,2%)

Spis został wykonany jeszcze przed otwarciem rynku Wielkiej Brytanii dla obywateli nowych krajów Unii Europejskiej – nie uwzględniają więc napływu licznych pracowników niepochodzących z Wysp Brytyjskich. Ponad 99% mieszkańców jest rasy białej, jest to największy odsetek w Wielkiej Brytanii.

Wyznania religijne[edytuj | edytuj kod]

Najsilniejszą zwartą grupą religijną jest katolicyzm – ok. 40% społeczeństwa. Wyznawcy protestantyzmu są nieco liczniejsi, jednak dzielą się na kilka odłamów.

Wyznania religijne w Irlandii Północnej w latach 1961–2001
Religie 1961 1991 2001
Katolicy 34,9% 38,4% 40,3%
Prezbiteriański Kościół w Irlandii (Presbyterian Church in Ireland; kalwini) 29,0% 21,4% 20,7%
Kościół Irlandii (Church of Ireland; anglikanie) 24,2% 17,7% 15,3%
Inne religie (również inne wyznania protestanckie) 9,3% 11,5% 9,9%
Religia nieokreślona lub jej brak 2,0% 11,1% 14,0%

Irlandia Północna nie ma kościoła państwowego. Niegdyś ustanowiony Kościół Irlandii (Church of Ireland) został oddzielony od państwa ustawą 1869, która weszła w życie w 1871 roku. Obecnie skupia około 15,3% populacji Irlandii Północnej. Największym kościołem protestanckim jest Prezbiteriański Kościół Irlandii, skupiający około 20,7% populacji. Razem z innymi kościołami, protestanci stanowili około 53,1% populacji prowincji (2001).

Poglądy polityczne[edytuj | edytuj kod]

Mapa pokazuje wyniki wyborów lokalnych na przestrzeni ostatnich lat.

Poglądy polityczne Irlandii Północnej związane są z wyznaniem religijnym jej mieszkańców. Najbardziej licznie reprezentowani są zwolennicy pozostania prowincji w granicach Zjednoczonego Królestwa (ok. 38% społeczeństwa), natomiast liczba osób pragnących przyłączenia do Irlandii wynosiła w 2004 niewiele ponad 20% osób. W ostatnich latach obserwuje się wzrost zwolenników trzeciej opcji – powstania niezależnego państwa Irlandii Północnej – chęć taką deklaruje 29% protestantów (na 68% poglądów pro-brytyjskich) oraz 36% katolików (wobec 60%, będących zwolennikami zjednoczenia Irlandii). Ogólnie sondaże szacują liczbę osób, które mogłyby poprzeć trzecią opcję na 35%, a więc więcej niż pro-irlandzką[2].

Transport[edytuj | edytuj kod]

W Irlandii Północnej funkcjonują trzy lotniskaBelfast-City George Best, Belfast-International oraz Derry. Główne porty morskie znajdują się w Belfaście i Larne, które przewożą głównie pasażerów pomiędzy Irlandią Północną a Wielką Brytanią. Linie kolejowe NI Railways, będące własnością rządu (w odróżnieniu od Anglii, Szkocji i Walii, gdzie kolej została sprywatyzowana) przewożą pasażerów pomiędzy większością miast w prowincji. Pomiędzy Dublinem i Belfastem kursują specjalne pociągi Enterprise.

W Irlandii Północnej obowiązuje ruch lewostronny. Główne autostrady to M1 o długości 61 km, łącząca południowo-wschodni Belfast z Dungannon, M2 o długości 36 km, rozpoczynająca się w północnym Belfaście i kończąca w Antrim, M3 o długości 1,3 km, będąca mostem nad rzeką Lagan, łacząca się z autostradą M2 oraz M5 o długości 2,3 km, rozpoczynająca się w północnym Belfaście a w mieście Newtownabbey.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]