Irlandia Północna

Northern Ireland Tuaisceart Éireann Norlin Airlann Irlandia Północna
Dewiza: (łacina) Quis separabit? (Kto nas rozdzieli?)
Język urzędowy	angielski, irlandzki, scots
Stolica	Belfast
Typ państwa	autonomiczna część Wielkiej Brytanii
Głowa państwa	królowa Elżbieta II
Głowa terytorium	Premier Wielkiej Brytanii David Cameron
Szef rządu	p.o. premiera Peter Robinson
Powierzchnia  • całkowita	13 843 km²
Liczba ludności (2008)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	1 775 000 128,2 osób/km²
PKB (PPP) (2003)  • całkowite   • na osobę	33,2 mld USD 19 603 USD
Jednostka monetarna	Funt szterling (GBP, £)
powołany na podstawie Government of Ireland Act	3 Maja 1921
Religia dominująca	protestantyzm
Strefa czasowa	UTC , czas letni: UTC+1
Domena internetowa	.uk, .eu
Kod telefoniczny	+44 28
Multimedia w Wikimedia Commons
Wiadomości w Wikinews
Hasło Irlandia Północna w Wikisłowniku

Irlandia Północna – prowincja, jedna z części składowych Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Jej stolicą jest Belfast.

Historia

Irlandia Północna powstała w 1921 roku, gdy po utworzeniu Wolnego Państwa Irlandzkiego, sześć z dziewięciu hrabstw północno-wschodniej prowincji Ulster (irl. Ulaidh) pozostało przy Zjednoczonym Królestwie. W hrabstwach tych dominowali protestanci, w większości potomkowie szkockich i angielskich osadników, którzy nie chcieli mieszkać w katolickiej Irlandii.

Konflikty w Irlandii Północnej trwają od średniowiecza, kiedy cała Irlandia znalazła się pod panowaniem Anglii. W XVII wieku rozpoczęto zasiedlanie Irlandii przez ludność angielską i szkocką, a ziemie dla osadników zdobywano, usuwając z nich właścicieli irlandzkich. Zapoczątkowało to wrogość między Anglikami a Irlandczykami, spotęgowaną różnicami religijnymi: Irlandczycy to katolicy, przybysze zaś to głównie protestanci. Liczne bunty i powstania doprowadziły w 1921 roku do utworzenia niepodległej Irlandii. Jednak w granicach Wielkiej Brytanii pozostała Irlandia Północna, którą w większości zamieszkują protestanci pochodzenia angielskiego. Walkę o połączenie z Irlandią prowadziła Irlandzka Armia Republikańska (IRA). Pod koniec lat 60. XX wieku wybuchł krwawy konflikt w Irlandii Północnej pomiędzy republikanami dążącymi do zjednoczenia wyspy a unionistami. Dopiero w 1998 roku zawarto porozumienie pokojowe, za które dwaj jego współtwórcy – John Hume i David Trimble – otrzymali pokojową nagrodę Nobla. W 2005 roku Irlandzka Armia Republikańska ogłosiła całkowite rozbrojenie.

Na sytuację w Irlandii Północnej na początku XXI wieku wpływ miały stosunki demograficzne. Dwie najsilniejsze grupy etniczne – Irlandczycy i Brytyjczycy mieli własne wizje przyszłych losów prowincji i najczęściej to narodowość determinowała opcje polityczne.

Według danych brytyjskich w 2001 w Irlandii Północnej mieszkało 1 685 267 osób. W połowie 2008 ich liczba wzrosła do 1 775 000.

Podział administracyjny

Irlandia Północna dzieli się na 6 hrabstw:

• Antrim
• Armagh
• Down
• Fermanagh
• Londonderry
• Tyrone

Miasta w Irlandii Północnej

• Antrim, Armagh
• Ballycastle, Ballyclare, Ballymena, Ballymoney, Ballynahinch, Banbridge, Bangor, Belfast
• Carrickfergus, Carryduff, Coalisland, Coleraine, Comber, Cookstown, Craigavon
• Derry, Donaghadee, Downpatrick, Dromore, Dundonald, Dungannon
• Enniskillen
• Holywood
• Kilkeel
• Larne, Limavady, Lisburn, Lurgan
• Magherafelt, Maghera
• Newcastle, Newry, Newtownabbey, Newtownards
• Omagh
• Portadown, Portrush, Portstewart
• Randalstown
• Strabane
• Warrenpoint

Demografia

Liczba mieszkańców według miejsca urodzenia (dane ze spisu powszechnego 2001):

• Irlandia Północna: 1 534 268 (91,0%)
• Anglia: 61 609 (3,7%)
• Szkocja: 16 772 (1,0%)
• Walia: 3008 (0,2%)
• Irlandia: 39 051 (2,3%)
• inny kraj Unii Europejskiej: 10 355 (0,6%)
• inny kraj: 20 204 (1,2%)

Spis został wykonany jeszcze przed otwarciem rynku Wielkiej Brytanii dla obywateli nowych krajów Unii Europejskiej – nie uwzględniają więc napływu licznych pracowników niepochodzących z Wysp Brytyjskich. Ponad 99% mieszkańców jest rasy białej, jest to największy odsetek w Wielkiej Brytanii.

Wyznania religijne

Najsilniejszą zwartą grupą religijną jest katolicyzm – ok. 40% społeczeństwa. Wyznawcy protestantyzmu są nieco liczniejsi, jednak dzielą się na kilka odłamów.

Wyznania religijne w Irlandii Północnej w latach 1961–2001

Religie	1961	1991	2001
Katolicy	34,9%	38,4%	40,3%
Prezbiteriański Kościół w Irlandii (Presbyterian Church in Ireland; kalwini)	29,0%	21,4%	20,7%
Kościół Irlandii (Church of Ireland; anglikanie)	24,2%	17,7%	15,3%
Inne religie (również inne wyznania protestanckie)	9,3%	11,5%	9,9%
Religia nieokreślona lub jej brak	2,0%	11,1%	14,0%

Irlandia Północna nie ma kościoła państwowego. Niegdyś ustanowiony Kościół Irlandii (Church of Ireland) został oddzielony od państwa ustawą 1869, która weszła w życie w 1871 roku. Obecnie skupia około 15,3% populacji Irlandii Północnej. Największym kościołem protestanckim jest Prezbiteriański Kościół Irlandii, skupiający około 20,7% populacji. Razem z innymi kościołami, protestanci stanowili około 53,1% populacji prowincji (2001).

Poglądy polityczne

Mapa pokazuje wyniki wyborów lokalnych na przestrzeni ostatnich lat.

Poglądy polityczne Irlandii Północnej związane są z wyznaniem religijnym jej mieszkańców. Najbardziej licznie reprezentowani są zwolennicy pozostania prowincji w granicach Zjednoczonego Królestwa (ok. 38% społeczeństwa), natomiast liczba osób pragnących przyłączenia do Irlandii wynosiła w 2004 niewiele ponad 20% osób. W ostatnich latach obserwuje się wzrost zwolenników trzeciej opcji – powstania niezależnego państwa Irlandii Północnej – chęć taką deklaruje 29% protestantów (na 68% poglądów pro-brytyjskich) oraz 36% katolików (wobec 60%, będących zwolennikami zjednoczenia Irlandii. Ogólnie sondaże szacują liczbę osób, które mogłyby poprzeć trzecią opcję na 35%, a więc więcej niż pro-irlandzką.

Transport

W Irlandii Północnej funkcjonują trzy lotniska – Belfast-City George Best, Belfast-International oraz Derry. Główne porty morskie znajdują się w Belfaście i Larne, które przewożą głównie pasażerów pomiędzy Irlandią Północną a Wielką Brytanią. Linie kolejowe NI Railways, będące własnością rządu (w odróżnieniu od Anglii, Szkocji i Walii, gdzie kolej została sprywatyzowana) przewożą pasażerów pomiędzy większością miast w prowincji. Pomiędzy Dublinem i Belfastem kursują specjalne pociągi Enterprise.

W Irlandii Północnej obowiązuje ruch lewostronny. Główne autostrady to M1 o długości 61 km, łącząca południowo-wschodni Belfast z Dungannon, M2 o długości 36 km, rozpoczynająca się w północnym Belfaście i kończąca w Antrim, M3 o długości 1,3 km, będąca mostem nad rzeką Lagan, łacząca się z autostradą M2 oraz M5 o długości 2,3 km, rozpoczynająca się w północnym Belfaście a w mieście Newtownabbey.

Linki zewnętrzne

• Strona Towarzystwa Polsko-Irlandzkiego w Poznaniu
• Serwis społecznościowo informacyjny poświęcony Irlandii Północnej