István Bethlen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
István Bethlen
RetratoIstvanBethlen.jpg
Data i miejsce urodzenia 8 października 1874
Austro-Węgry Gernyeszeg
Data i miejsce śmierci 5 października 1946
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Moskwa
Premier Królestwa Węgier
Przynależność polityczna Partia Jedności
Okres urzędowania od 14 kwietnia 1921
do 24 sierpnia 1931
Poprzednik Pál Teleki
Następca Gyula Károlyi
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
István Bethlen

István Bethlen (ur. 8 października 1874 w Gorneşti, zm.5 października 1946 w Moskwie) – węgierski arystokrata, mąż stanu oraz premier Węgier w latach 1921-1931.

Pochodzenie oraz początki kariery politycznej[edytuj | edytuj kod]

Istvan urodził się w 1874 roku w Gorneşti (obecna Rumunia), w rodzinie transylwańskich arystokratów.

W 1901 roku, Bethlen został wybrany do węgierskiego parlamentu z ramienia Liberałów. W 1919 Bethlen reprezentował nowy rząd Węgier podczas konferencji pokojowej w Paryżu. W międzyczasie, na Węgrzech upadł slaby centrystyczny rząd a w jego miejsce powstała komunistyczna, Węgierska Republika Rad pod przywództwem Belli Kuna. Po powrocie do kraju, Istavan dołączył do sformowanego m.in przez Miklosa Hortheyego, antykomunistycznego rządu który mieścił się gdzie w Szegedzie.

W 1920 roku, już po odbiciu władzy z rąk komunistów, Horthy został mianowany na węgierskiego Regenta. Rok później nie udała się próba restauracji Habsburgów na Węgrzech pod rządami Karola I Habsburga (na Węgrzech Karola IV). Wówczas Horthy poprosił Bethlena o objęcie funkcji premiera Węgier oraz stworzenia silnego rządu.

Bethlen jako premier Węgier[edytuj | edytuj kod]

Za swoich rządów Bethlenowi udało się zjednoczyć dwie najsilniejsze warstwy w węgierskim społeczeństwie którymi byli bogaci żydowscy przedsiębiorcy z Budapesztu oraz węgierskie ziemiaństwo z rolniczych terenów kraju. Oprócz tego sukcesami rządu Bethlena było porozumienie ze związkami zawodowymi które poparły jego rząd a także wyeliminowanie różnic poglądowych w polityce wewnętrznej które dzieliły węgierską scenę polityczną.

Rząd Bethlena wprowadził także Węgry w struktury Ligi Narodów oraz doprowadził do bliskiego sojuszu z faszystowskimi Włochami. Do porażek Bethlena można zaliczy jednak m.in upadek rewitalizacji przez Węgry, Traktatu z Trianon, zawartego pomiędzy Ententą a Węgrami po I wojnie światowej.

Wielki Kryzys na Węgrzcach doprowadził do radykalizacji węgierskiej sceny politycznej którą zdominowali zwolennicy skrajnej prawicy. Fakt ten doprowadził do odwołania Bethlena z funkcji premiera co nastąpiło w 1931 roku. Na jego miejsce Horthy powołał Guyle Karolyego który jednak szybko został zastąpiony przez Gyule Gömbösa, faszystę, znanego ze swojego antysemityzmu.

Lata późniejsze[edytuj | edytuj kod]

Jako nieliczny węgierski polityk, Bethlen był przeciwnikiem sojuszu z Niemcami a w chwili kiedy III Rzesza zaczęła tracić inicjatywę w II wojnie światowej, Bethlen starał się, bez skutku doprowadzić do osobnego układu pokoju pomiędzy Węgrami a aliantami.

W kwietniu 1945, po zdobyciu Budapesztu przez wojska sowieckie, Bethlen został aresztowany i wysłany do ZSRR, zmarł 5 października 1946 w moskiewskim więzieniu w wieku 72 lat.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rothschild, Joseph: East Central Europe Between the Two World Wars. University of Washington Press (1990)
  • Seton-Watson, Hugh: Eastern Europe between the wars, 1918-1941. Cambridge : University Press, (1945)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Pál Teleki
Premier Królestwa Węgier
1921-1931
Następca
Gyula Károlyi
Poprzednik
Lajos Hegyeshalmi
Minister finansów Królestwa Węgier
1921
Następca
Tibor Kállay
Poprzednik
Emil Nagy
Minister sprawiedliwości Królestwa Węgier
1924
Następca
Pál Pesthy
Poprzednik
Géza Daruváry
Minister spraw zagranicznych Królestwa Węgier
1924
Następca
Tibor Scitovszky
Poprzednik
István Szabó de Nagyatád
Minister rolnictwa Królestwa Węgier
1924
Następca
János Mayer
Poprzednik
Pál Pesthy
Minister sprawiedliwości Królestwa Węgier
1929
Następca
Tibor Zsitvay