Iure uxoris

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Iure uxoris (łac. z prawa żony)[1] – używany w sytuacji w której małżonek królowej (czy też księżnej, hrabiny, etc.) otrzymywał tron danego państwa z faktu bycia mężem dziedziczki korony. Prawo do tronu tracił zazwyczaj po śmierci żony. Monarcha panujący iure uxoris uważany jest za równoprawnego monarchę wraz ze swoją małżonką i przysługuje mu równoważna pozycja w państwie. Faktycznie jednak, zwłaszcza w dobie średniowiecza, władza polityczna skupiała się wokół małżonka. Uważano bowiem, że kobieta nie powinna sama sprawować władzy, toteż w razie jego śmierci, szukano dla owej królowej nowego małżonka. W XIX wieku regułą stało się ograniczanie pozycji wpływów ewentualnego męża panującej królowej (patrz: książę małżonek).

Władcy iure uxoris[edytuj | edytuj kod]

Anglia[edytuj | edytuj kod]

  • Maria I Tudor od 1553 królowa Anglii współpanowała ze swym mężem, królem Hiszpanii Filipem II, od 25 lipca 1554 do swej śmierci 17 listopada 1558. Realna władza w praktyce należała jednak do niej[potrzebne źródło].
  • Maria II Stuart współpanowania z mężem Wilhelmem Orańskim (Stadhouderem Niderlandów) od 13 lutego 1689 do swej śmierci 28 grudnia 1694. W 1689 r. Parlament ofiarował koronę Marii. Wilhelm miał być u jej boku jedynie księciem-małżonkiem, ale on sam zażądał tytułu królewskiego. Parlament wyraził zgodę, ale Wilhelm miał być królem tylko na czas życia Marii (później korona miała przypaść, w wypadku bezpotomnej śmierci królowej, jej siostrze Annie), jednak książę Orański chciał być królem nawet po śmierci żony. W toku debat zaproponowano nawet, aby nie nadawać Wilhelmowi żadnego tytułu, ale na to nie chciała zgodzić się Maria. Ostatecznie Parlament zaproponował koronę obojgu małżonkom.

Królestwo Jerozolimskie[edytuj | edytuj kod]

W Królestwie Jerozolimskim wielu monarchów uzyskiwało tron na skutek poślubienia królowej:

Księstwo Akwitanii[edytuj | edytuj kod]

Królestwo Kastylii[edytuj | edytuj kod]

Królestwo Nawarry[edytuj | edytuj kod]

Królestwo Sycylii[edytuj | edytuj kod]

Królestwo Polski[edytuj | edytuj kod]

  • Jadwiga Andegaweńska – od 1384 król Polski[b] – panowała wspólne ze swym mężem, królem Polski i Wielkim Księciem Litwy, Władysławem II Jagiełłą od 4 marca 1386 (koronacja Władysława II) do 17 lipca 1399 (śmierć Jadwigi). Po śmierci żony Jagiełło pozostał na tronie.

Królestwo Węgier (i Chorwacji)[edytuj | edytuj kod]

Hrabstwo Tyrolu[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Konrad nie doczekał koronacji – został skrytobójczo zamordowany w Tyrze przez członków islamskiej sekty asasynów 28 kwietnia 1192
  2. Jadwiga została koronowana na króla, jako że polskie prawo nie dawało królowej dziedzicznego tronu

Przypisy

  1. H.C. Black, Black's Law Dictionary, rev. 4th ed. 1968, citing Blackstone's Commentaries, vol. 3, p. 210.