Ivan Meštrović

Ivan Meštrovic w roku 1928

Ivan Meštrović (ur. 15 sierpnia 1883 w Vrpolje, obecnie Chorwacja, zm. 16 stycznia 1962 w South Bend, Indiana, USA) – rzeźbiarz i architekt jugosłowiański pochodzenia chorwackiego, działacz polityczny, przed II wojną światową zwolennik idei jugosłowiańskiej, członek Komitetu Jugosłowiańskiego.

Ivan Meštrović urodził się na stacji kolejowej Strizivojna w pobliżu Vrpolje, gdzie jego rodzice Ivan Meštrović-Gabrilović i Marta Kurobasa przebywali, pracując przy zbiorze kukurydzy. Meštrović wychowywał się we wsi Otavice w północnej Dalmacji (obecnie Chorwacja).

Studiował 1907-1909 na Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu, po czym zamieszkał w Paryżu. W dwudziestoleciu międzywojennym był profesorem na Akademii Sztuk Pięknych w Zagrzebiu.

W roku 1947 wyemigrował do Stanów Zjednoczonych Ameryki, gdzie został profesorem rzeźby na Uniwersytecie Notre Dame w South Bend (Indiana).

Został pochowany w mauzoleum na wzgórzu niedaleko rodzinnej wsi Otavice

Twórczość Meštrovicia była poświęcona rzeźbie monumentalnej i pomnikowej. Widoczne są wpływy paryskiego ekspresjonizmu i wiedeńskiej Secesji. Do najważniejszych dzieł należą: pomnik Juraja Strossmayera w Zagrzebiu, pomnik Grgura Ninskiego (Grzegorza z Ninu) w Splicie, pomnik Indian w Chicago oraz studnia św. Jakuba w uniwersytecie Notre Dame.

Meštrović był zaangażowany politycznie. Choć był zdeklarowanym Chorwatem i katolikiem wspierał przed II wojną światową koncepcję wielonarodowego państwa jugosłowiańskiego. Jest więc postacią kontrowersyjną. Jak pisze slawista Maciej Czerwiński „część chorwackiej opinii publicznej obarcza go odpowiedzialnością za wtrącenie ojczyzny do więzienia narodów. Serbowie z kolei widzą w nim wyraziciela antyserbskiego klerykalnego nacjonalizmu”^[1]. Po II wojnie światowej żył na emigracji w Stanach Zjednoczonych, ale odwiedził Jugosławię przed śmiercią i spotkał się z marszałkiem Tito, który próbował nakłonić mistrza do powrotu do ojczyzny. Meštrović jednak odmówił, gdyż potępiał zarówno komunizm jako system, jak i autorytarne rządy Tity. Jego rzeźby patriotyczne sławiące bohaterów Słowian południowych znajdują się w całej byłej Jugosławii. Są one dzisiaj – pisze Czerwiński – niczym osamotnione punkty na mapie, ruiną minionych światopoglądów.