Ivo Andrić

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ivo Andrić
S. Kragujevic, Ivo Andric, 1961.jpg
Data i miejsce urodzenia 9 października 1892, Travnik (Bośnia i Hercegowina)
Data i miejsce śmierci 13 marca 1975, Belgrad
Narodowość chorwacka/serbska
Dziedzina sztuki literatura
Ważne dzieła Most na Drinie (1945)
Konsulowie ich cesarskich mości (1945)
Przeklęte podwórze (1954)
Omer-pasza Latas (1976)
Nagrody
Nagroda Nobla w dziedzinie literatury

Ivo Andrić, cyrylicą: Иво Андрић (ur. 9 października 1892 koło miasta Travnik w Bośni, zm. 13 marca 1975 w Belgradzie) – jugosłowiański powieściopisarz, nowelista i poeta, tworzący głównie w języku serbskim (lecz także w języku chorwackim). Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1961.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Andrić urodził się w zubożałej rzemieślniczej rodzinie. Dorastał w Wiszegradzie nad Driną, gimnazjum ukończył w Sarajewie. Przed I wojną światową studiował nauki humanistyczne w Zagrzebiu, Grazu i Krakowie, studia ukończył jednak dopiero w połowie lat dwudziestych w Grazu, gdzie uzyskał także tytuł doktorski (za pracę Rozwój życia duchowego Bośni w czasach panowania tureckiego).

Działał w ruchu niepodległościowym Mlada Bosna (Młoda Bośnia). Po zamachu w Sarajewie został aresztowany przez Austriaków i był więziony (internowany) aż do 1917. Po powstaniu Królestwa Jugosławii pracował jako dyplomata na placówkach w Rzymie, Bukareszcie, Marsylii, Paryżu, Madrycie i Genewie oraz w ministerstwie spraw zagranicznych. W chwili wkroczenia wojsk niemieckich do Jugosławii (1941) był ambasadorem w Berlinie.

Okres wojny światowej spędził w okupowanym Belgradzie, z dala od życia politycznego (odrzucił ofertę współpracy z władzami kolaboracyjnymi). To wówczas powstają jego najbardziej znane powieści: Most na Drinie, Konsulowie ich cesarskich mości i Panna – wszystkie opublikowane dopiero w 1945. Po wojnie był posłem do parlamentu oraz przewodniczącym związku pisarzy. Nobla otrzymał za całokształt twórczości. W 1964 uzyskał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Andrić debiutował wierszami na łamach prasy w 1911. Próbował swych sił także w prozie poetyckiej (Ex ponto i Niepokój). Sławę zyskał utworami pisanymi prozą narracyjną. W latach międzywojennych wydał 3 zbiory opowiadań (w 1924, 1931 i 1936), pierwszą powieść opublikował dopiero po wojnie. Od wczesnej młodości zajmował się publicystyką i pisał eseje, najbardziej znany tekst tego rodzaju to Rozmowa z Goyą.

Andrić, urodzony w Bośni w katolickiej chorwackiej rodzinie, uznawany jest za pisarza serbskiego – sam pisarz wielokrotnie deklarował że jest Serbem. Ukazywał Bośnię jako terytorium graniczne, leżące między Zachodem a Orientem, a powikłane dzieje (choćby wielowiekowa turecka obecność) jego rodzinnego kraju stanowiły podstawę wielu utworów, które charakteryzuje głęboka znajomość realiów tak historycznej, jak i współczesnej Bośni. Dziś wizja Andricia wzbudza (z różnych zresztą względów) opór niemal wszystkich narodów zamieszkujących byłą Jugosławię – Serbów, Chorwatów i Boszniaków.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Ex Ponto (1918)
  • Niepokoje (Немири, 1920)
  • Opowiadania (Приповетке, 1924, 1931, 1936)
  • Czasy Aniki (Аникина времена , 1931; przekł. pol. pt. Anika)
  • Most na Drinie (На Дрини ћуприја, 1945)
  • Kronika trawnicka (Травничка хроника, 1945; przekł. pol. pt. Konsulowie ich cesarskich mości)
  • Panna (Госпођица, 1945)
  • Nowe opowiadania (Нове приповетке, 1948)
  • Twarze (Лица, 1960)
  • Przeklęte podwórze (Проклета авлија, 1954)
  • Omer-pasza Latas (Омерпаша Латас, wyd. pośm. 1976)
  • Dom na odludziu (Кућа на осами, wyd. pośm. 1976)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Serbska awangarda literacka

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

http://www.ivoandric.org.rs.

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Ivo Andricia