Iwan Czerniachowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Iwan Daniłowicz Czerniachowski
Иван Данилович Черняховский
Generał Iwan Czerniachowski, 1943
Generał Iwan Czerniachowski, 1943
generał armii generał armii
Data i miejsce urodzenia 29 czerwca 1906
Oksanino,  Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 18 lutego 1945
Pieniężno, Prusy Wschodnie,  III Rzesza
Przebieg służby
Lata służby 19241945
Siły zbrojne Red star.svg Armia Czerwona
Stanowiska dowódca: 60 Armii,
Frontu Zachodniego i
3 Frontu Białoruskiego
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
Wielka Wojna Ojczyźniana:
Odznaczenia
Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego
Order Lenina Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Suworowa I klasy Order Suworowa I klasy Order Kutuzowa I klasy Order Bohdana Chmielnickiego I klasy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Iwan Daniłowicz Czerniachowski (ros. Иван Данилович Черняховский, ur. 29 czerwca 1906 we wsi Oksanino, zm. 18 lutego 1945 w okolicach Melzaka) – radziecki dowódca wojskowy, generał armii, najmłodszy generał Armii Czerwonej, dowódca wyższych związków operacyjnych RKKA, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1943, 1944).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 29 czerwca 1906 we wsi Oksanino[1] w okolicach Humania na Ukrainie, w rodzinie kolejarskiej. Przed wstąpieniem do wojska pracował na kolei jako robotnik. W 1924 wstąpił do Armii Czerwonej. W 1928 ukończył Szkołę Oficerów Artylerii w Kijowie, a w 1936 Akademię Wojsk Pancernych i Zmotoryzowanych RKKA.

W latach 1928–1931 służył na stanowiskach dowódczych w jednostkach artylerii, a w 1938–1941 w oddziałach pancernych rozmieszczonych w Kijowskim i Białoruskim Okręgu Wojskowym. W marcu 1941 został dowódcą 28 Dywizji Pancernej w Przybałtyckim Okręgu Wojskowym, a następnie 241 Dywizji Piechoty na Froncie Północno-Zachodnim. Podczas walk wyróżnił się sprawnym dowodzeniem i od czerwca 1942 został mianowany dowódcą 18 Korpusu Pancernego na Froncie Woroneskim.

Od lipca 1942 do kwietnia 1944 dowodził 60 Armią, z którą walczył m.in. w składzie Frontu Woroneskiego w bitwie na Łuku Kurskim i podczas forsowania Dniepru. 14 lutego 1943 został awansowany na stopień generała-lejtnanta. Dekretem Prezydium Rady Najwyższej ZSRR z 17 października 1943, za forsowanie Dniepru został uhonorowany tytułem Bohatera Związku Radzieckiego. Po przemianowaniu Frontu Woroneskiego na 1 Front Ukraiński walczył na Ukrainie.

Od 15 kwietnia 1944 dowodził Frontem Zachodnim, a od 24 kwietnia 3 Frontem Białoruskim. Pod jego dowództwem front uzyskał znaczące sukcesy, takie jak okrążenie na wschód od Mińska ponad 100 tys. żołnierzy niemieckich. Dowodził operacją wileńską i kowieńską, w wyniku których Niemcy zostali wyparci z Litwy i północno-zachodniej Białorusi oraz uzyskano przyczółki na lewym brzegu Niemna. 29 lipca 1944 – za udział w tych operacjach – został ponownie wyróżniony tytułem Bohatera Związku Radzieckiego.

17 lipca 1944 w ramach tajnej operacji rozbrajania żołnierzy Armii Krajowej gen. Iwan Czerniachowski wraz z gen. Iwanem Sierowem, przysłanym przez NKWD prowadził rozmowy z dowództwem AK. Podstępem wezwany na odprawę do budynku dowództwa Frontu Białoruskiego komendant ppłk Aleksander Krzyżanowski "Wilk" i szef sztabu mjr Teodor Cetys "Sław", zostali rozbrojeni i aresztowani. Tego samego dnia, w godzinach popołudniowych, w miejscowości Bogusze miała się odbyć odprawa dowódców oddziałów partyzanckich, na którą zapowiedział przybycie zarówno ppłk "Wilk", jak i gen. Iwan Czerniachowski. Odprawa zakończyła się jednak rozbrojeniem oficerów przez oddział NKWD.

W styczniu 1945 z 3 Frontem Białoruskim brał udział w operacji wschodniopruskiej przełamując niemiecką obronę w północnej części Prus Wschodnich i wraz z 2 Frontem Białoruskim odciął od sił głównych zgrupowania niemieckie w Sambii, Królewcu i na wybrzeżu Zalewu Wiślanego. Zmarł raniony odłamkiem artyleryjskim podczas wizyty na linii frontu w okolicach Melzaka (ob. Pieniężno w woj. warmińsko-mazurskim), gdzie do dziś stoi jego pomnik.

31 stycznia 2014 lokalne władze postanowiły zburzyć jego pomnik w Pieniężnie[2][3][4][5], uzasadniając to tym, że jest on dla Polaków symbolem komunizmu, totalitaryzmu i sowietyzacji[6].

Został pochowany na jednym z centralnych placów Wilna. Po odzyskaniu niepodległości przez Litwę, w latach 90. XX wieku, jego ciało przeniesiono do Moskwy i pochowano na Cmentarzu Nowodziewiczym.

Jego imię nadano miastu w obwodzie kaliningradzkim w Rosji.

Niektóre źródła podają, że gen. armii Iwan Czerniachowski miał zostać awansowany na marszałka Związku Radzieckiego, ale zmarł przed ogłoszeniem dekretu Rady Najwyższej ZSRR[7][8].

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Oksanina w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VII (Netrebka – Perepiat) z 1886 r.
  2. Калининградская область хочет взять шефство над памятником генералу Черняховскому в Польше
  3. Самый невезучий советский военачальник
  4. Поляки хотят снести памятник Черняховскому
  5. Почему в Польше решили снести памятник Черняховскому
  6. Przemysław Marzec, Piotr Bułakowski: Pieniężno usunie pomnik sowieckiego generała. Rosjanie oburzeni. RMF FM, Środa, 5 lutego (15:43). [dostęp 2014-02-21].
  7. К читателям книги «Легендарный Генерал Черняховский» (ros.) [dostęp 29 kwietnia 2010]
  8. Российская газета Неделя – Осколок пробил ему сердце (ros.) [dostęp 29 kwietnia 2010]
  9. Pomnik w 1991 roku został przez władze Wilna usunięty, a następnie bez uzgodnienia był przeniesiony przez Armię Radziecką do Woroneża i w 1993 roku ustawiony na placu Czerniachowskiego przed dworcem Woroneż I, za: Геннадий Литвинцев, Вышел из окружения. Памятник Черняховскому избежал судьбы "Бронзового солдата", "Российская газета-Неделя" - Черноземье № 4356, 04.05.2007 [dostęp 2012-06-19] (ros.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]