Iwan Demianiuk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Iwan Demianiuk
Iwan Demianiuk, podczas procesu w Jerozolimie, 1988
Iwan Demianiuk, podczas procesu w Jerozolimie, 1988
Data i miejsce urodzenia 3 kwietnia 1920
Ukraińska SRR
Data i miejsce śmierci 17 marca 2012
Bad Feilnbach, Niemcy Niemcy
Zawód mechanik samochodowy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Iwan Demianiuk (ang. John Demjanjuk, ukr. Іван Миколайович Дем'янюк, ros. Иван Николаевич Демьянюк, ur. 3 kwietnia 1920, zm. 17 marca 2012[1] w Bad Feilnbach) – ukraiński zbrodniarz wojenny, w czasie II wojny światowej był członkiem utworzonej przez Niemców ukraińskiej policji[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Iwan Demianiuk urodził się w Mecherzyńcach Dębowych koło Koziatyna w Ukraińskiej SRR, po wojnie znalazł się w USA i był dwukrotnie pozbawiany obywatelstwa amerykańskiego. Do niedawna był bezpaństwowcem zamieszkałym w Seven Hills, miasteczku niedaleko Cleveland.

Według stawianych mu zarzutów, w czasie II wojny światowej służył w Armii Czerwonej i został wzięty do niewoli niemieckiej. Jako jeniec wojenny miał zgłosić się do pomocy SS i zostać skierowany do służby w obozach koncentracyjnych, po przeszkoleniu w obozie szkoleniowym SS w Trawnikach. Demianiuk miał być strażnikiem w obozach koncentracyjnych w Trawnikach, Sobiborze, Treblince i Flossenbürgu gdzie obsługiwał komory gazowe i zwany był „Iwanem Groźnym” ze względu na szczególne okrucieństwo.

Po wojnie Demianiuk uciekł do USA. W 1958 roku otrzymał amerykańskie obywatelstwo, którego został pozbawiony w 1983 roku. W roku 1986 został deportowany do Izraela, gdzie stanął przed sądem i został w roku 1988 skazany na śmierć. W roku 1993 został jednak oczyszczony z zarzutów w procesie rewizyjnym przez Sąd Najwyższy Izraela[3].

W 1998 roku przywrócono mu obywatelstwo amerykańskie, lecz utracił je ponownie w roku 2004.

W roku 2008 niemiecki Główny Urząd Ścigania Zbrodni Narodowosocjalistycznych wystąpił o ekstradycję Demianiuka na podstawie nowo odnalezionych dokumentów. Wynikało z nich, że Demianiuk osobiście kierował transporty Żydów do komór gazowych w Sobiborze[4][5]. 7 maja 2009 Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych odrzucił apelację Demjaniuka, 8 maja 2009 został oddany w ręce agentów imigracyjnych i dwa dni później został przewieziony ze swojego domu na przedmieściach Cleveland do budynku władz federalnych w Cleveland. Według doniesień mediów, Demjanjuk miał być niezwłocznie przewieziony specjalnym samolotem do Monachium i postawiony przed niemieckim wymiarem sprawiedliwości[6][7]. W dniu 12 maja 2009 został deportowany do Niemiec[8] a miesiąc później 13 lipca został formalnie oskarżony o współudział w 27 900 morderstwach. Jednocześnie lekarze zgodzili się aby oskarżony był sądzony, jednak zalecili, aby przesłuchania ograniczyły się do dwóch półtoragodzinnych sesji dziennie[9].

W dniu 30 listopada 2009 roku rozpoczął się w Monachium jego proces[10][11] podczas którego obrońca Demianiuka zarzucił sędziom i prokuraturze stronniczość[11]. 12 maja 2011 roku Demianiuk został uznany za winnego współudziału w masowej zagładzie Żydów w obozie koncentracyjnym w Sobiborze za co został skazany przez Sąd na pięć lat więzienia przy wniosku Prokuratury o sześć lat pozbawienia wolności. Demianiuk był obecny na ogłoszeniu wyroku[12].

Iwan Demianiuk zmarł 17 marca 2012 roku w wieku 91 lat w bawarskim domu opieki[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 mig: John Demjanjuk nie żyje. Nadzorca z Sobiboru miał 92 lata. Gazeta Wyborcza, 2012-03-17. [dostęp 2012-03-17].
  2. jewish.org.pl
  3. wyborcza.pl z 13 maja 2009 r.
  4. mm, PAP: Niemiecki prokurator wystąpił o ekstradycję Demjaniuka. 2008-11-11. [dostęp 2008-11-11].
  5. IAR, Onet.pl: Może dojść do ekstradycji „Iwana Groźnego”.. 2009-03-15. [dostęp 2009-03-15].
  6. Reuters, PAP, Gazeta.pl: Deportacja Demjaniuka. Czy to jest "Iwan Groźny"?. 2009-05-11. [dostęp 2009-05-11].
  7. WOIO: Final Hours: Accused Nazi Death Camp Guard Dodges Deportation For the Last Time.. 2009-05-11. [dostęp 2009-05-11].
  8. bw: John Demjaniuk przyleciał do Niemiec. Gazeta Wyborcza, 2009-05-12. [dostęp 2009-05-12].
  9. Gazeta Wyborcza: Demjaniuk formalnie oskarżony o współudział w 27 900 morderstwach. Gazeta Wyborcza, 2009-07-13. [dostęp 2009-07-13].
  10. Ruszył proces o mord 28 tys. Żydów
  11. 11,0 11,1 Szokujące słowa obrońcy 89-latka oskarżonego o zagładę tysięcy ludzi. W: PAP [on-line]. Wirtualna Polska, 30 listopada 2009. [dostęp 30 listopada 2009].
  12. Gazeta Wyborcza: wyborcza.pl 5 lat więzienia dla hitlerowskiego zbrodniarza. 2011-05-12. [dostęp 2011-05-17].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]