Iwan Koniew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Iwan Stiepanowicz Koniew
Иван Степанович Конев
Marszałek Związku Radzieckiego Marszałek Związku Radzieckiego
Data i miejsce urodzenia 28 grudnia 1897
Łodejno
Data i miejsce śmierci 21 maja 1973
Moskwa
Przebieg służby
Lata służby 19161918 (Armia Imperium Rosyjskiego),
19181973 (Armia Czerwona)
Siły zbrojne Coat of Arms of Russian Empire.svg armia carska
Red star.svg Armia Czerwona
Stanowiska dowódca 19. Armii, dowódca Frontów:

dowódca Zjednoczonych Sił Zbrojnych Układu Warszawskiego

Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna domowa w Rosji,
II wojna światowa,
Wielka Wojna Ojczyźniana:
Odznaczenia
Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego Złota Gwiazda Bohatera Republiki Czechosłowackiej Bohater Mongolii
Order Zwycięstwa
Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Rewolucji Październikowej Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Suworowa I klasy Order Suworowa I klasy Order Kutuzowa I klasy Order Kutuzowa I klasy Order Czerwonej Gwiazdy Medal 100-lecia urodzin Lenina Medal za Obronę Moskwy Medal za Zdobycie Berlina Medal za Wyzwolenie Pragi Medal za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Medal 20-lecia Zwycięstwa nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Medal 20-lecia Radzieckich Sił Zbrojnych Medal 30-lecia Radzieckich Sił Zbrojnych Medal 40-lecia Radzieckich Sił Zbrojnych Medal 50-lecia Radzieckich Sił Zbrojnych Medal 800-lecia Moskwy Order Suche Batora (Mongolia) Order Suche Batora (Mongolia) Order Czerwonego Sztandaru (Mongolia) Czechosłowacki Order Wojenny Białego Lwa "Za zwycięstwo" I Klasy Order Białego Lwa I Klasy (CSRS) Order Klementa Gottwalda Czechosłowacki Krzyż Walecznych 1939 Order Partyzanckiej Gwiazdy I klasy (Jugosławia) Krzyż Wielki Orderu Wojennego Virtuti Militari (Polska) Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Order Krzyża Grunwaldu I Klasy (Polska) Legia Honorowa II klasy (Francja) Krzyż Wojenny (Francja) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Łaźni (Wielka Brytania) Krzyż Wojenny (Wielka Brytania) Legia Zasługi USA (Commander) Srebrny Order Zasług dla Ojczyzny (NRD)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Marsz. Iwan Koniew w Pradze, 1945
Pomnik marsz. Iwana Koniewa w Pradze
Znaczek Poczty Kirgistanu z marsz. Iwanem Koniewem, 2005

Iwan Stiepanowicz Koniew (ros. Иван Степанович Конев, ur. 28 grudnia 1897 we wsi Łodejno, zm. 21 maja 1973 w Moskwie) – radziecki dowódca wojskowy, Marszałek Związku Radzieckiego (1944), pierwszy dowódca Zjednoczonych Sił Zbrojnych Państw Stron Układu Warszawskiego (1955–1960), dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1944, 1945), Bohater Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej (1970) oraz Bohater Mongolii (1971), deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 1.–8. kadencji (1937–1973).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się we wsi Łodejno k. Podosinowca (ob. obwód kirowski) w rodzinie chłopskiej. W 1912 ukończył szkołę ziemską w sąsiedniej wsi Puszma. Służbę wojskową rozpoczął w 1916, jako szeregowiec w armii carskiej. Po ukończeniu szkoły podoficerskiej został skierowany na Front Południowo-Zachodni. Zdemobilizowany w 1918.

W 1918 wstąpił do partii komunistycznej WKP(b) i Armii Czerwonej, w szeregach której walczył w wojnie domowej. W 1934 ukończył Akademię Wojskową im. Michaiła Frunzego. Cztery lata później objął dowództwo 2. Samodzielnej Armii Dalekiego Wschodu, a później Zabajkalskiego i Północnokaukaskiego Okręgu Wojskowego. W czasie wojny niemiecko-radzieckiej dowodził 19 Armią, a potem Frontem Zachodnim. 17 października objął dowództwo Frontu Kalinińskiego. Współwinny klęski na przedpolach Moskwy, omal nie stanął przed plutonem egzekucyjnym. Uratowało go wstawiennictwo gen. Gieorgija Żukowa. Samodzielne dowództwo objął ponownie w sierpniu 1942.

Od czerwca 1943 był dowódcą Frontu Stepowego (później 2. Frontu Ukraińskiego). Na jego czele brał udział w kontrofensywie radzieckiej na łuku kurskim. 20 lutego 1944 mianowany Marszałkiem Związku Radzieckiego. Pod jego dowództwem wojska radzieckie wyzwoliły Charków, sforsowały Dniepr i przeprowadziły operację kirowską. Jego imię nierozerwalnie związane jest ze słynną operacją korsuńsko-szewczenkowską. Iwan Koniew z powodzeniem dokonał także rozbicia humańskiego zgrupowania wojsk niemieckich. Przeprowadził lwowsko-sandomierską operację zaczepną. W rezultacie tych działań została zajęta Zachodnia Ukraina i rozpoczął się proces wypędzania hitlerowskiego okupanta z terytorium Polski. Od maja 1944 dowodził 1. Frontem Ukraińskim, którego wojska doprowadził do Berlina. W końcowym etapie wojny marszałek przeprowadził błyskawiczną akcję, efektem której było wyzwolenie Pragi. Jednak mimo lepszej sytuacji strategicznej, Józef Stalin nie powierzył mu zaszczytu uderzenia na Reichstag, centrum miasta. Dokonał tego marsz. Gieorgij Żukow.

W latach 1945–1946 był dowódcą Centralnej Grupy Wojsk Radzieckich i wysokim komisarzem w Austrii. W trakcie sporu Gieorgija Żukowa z Józefem Stalinem, wraz z innymi oficerami, poparł marszałka. Po jego dymisji ze stanowiska naczelnego dowódcy wojsk lądowych w 1946 objął tę funkcję. Został też zastępcą ministra obrony ZSRR. W latach 1950–1951 został głównym inspektorem Armii Radzieckiej. W roku 1950 był deputowanym do Rady Najwyższej ZSRR, a w roku 1952 – członkiem Komitetu Centralnego KPZR. W latach 1952–1955 pełnił funkcję dowódcy Karpackiego Okręgu Wojskowego. W 1955 po utworzeniu Układu Warszawskiego, był pierwszym dowódcą jego zjednoczonych sił (do roku 1960). W tym samym czasie pełnił funkcję 1-szego zastępcy ministra obrony ZSRR (1956-1960). W roku 1956 dowodził stłumieniem antykomunistycznego i antyradzieckiego powstania na Węgrzech. W latach 1961-1962 w okresie kryzysu berlińskiego był głównodowodzącym wojskami radzieckimi w NRD.

Od roku 1962 zajmował stanowisko generalnego inspektora grupy inspektorów w Ministerstwie Obrony ZSRR.[1].

Zmarł 21 maja 1973 w Moskwie i został pochowany pod Murem Kremlowskim na Placu Czerwonym. W jego pogrzebie uczestniczyła delegacja Wojska Polskiego z wiceministrem obrony narodowej – zastępcą ministra ds. ogólnych gen. Józefem Urbanowiczem na czele.

Udział w działaniach wojennych na terenie Polski[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Wyzwolenie Krakowa.

18 stycznia 1945 wojska 1 Frontu Ukraińskiego pod dowództwem marsz. Iwana Koniewa zdobyły większą część Krakowa, następnie uprzemysłowiony obszar Górnego Śląska w zasadzie bez strat. Ofensywa wojsk radzieckich, polegała na okrążeniu wojsk niemieckich w taki sposób, iż pozostawiono im wąską gardziel, którą mogli się ewakuować w kierunku na Żory, Wodzisław Śląski, Racibórz oraz Opawę. Katowice zostały zdobyte 27 stycznia 1945, Chorzów zaś 28 stycznia 1945.

Kolejne miejscowości wąskiego gardła zostały wyzwolone:

  • Żory – 24 marca 1945 (zniszczenia wyniosły 80% zabudowy miasta);
  • Rybnik – 26 marca 1945 (zniszczeniu uległo jedynie 25% zabudowy miasta);
  • Wodzisław Śląski – 26 marca 1945 (zniszczenia wyniosły 80% zabudowy miasta);
  • Racibórz – w 31 marca 1945 (zniszczenia miasta wyniosły 85%[2]);
  • Opawa – 22–24 kwietnia 1945 (znaczna część miasta uległa uszkodzeniu lub całkowitemu zniszczeniu).

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W 1987 roku wzniesiono w Krakowie pomnik marsz. Iwana Koniewa, którego autorem był prof. Antoni Hajdecki. Pomnik zdemontowano w styczniu 1991. Został on na prośbę Rady Narodowej z Kirowa w Rosji przekazany do tego miasta.

Zespół Piwnicy pod Baranami nagrał utwór pt. Marszałek Koniew, będący fragmentem wywiadu z prof. Antonim Hajdeckim[3]. Muzykę napisał Zbigniew Preisner.

Przypisy

  1. Ryszard Sławecki, Manewr, który ocalił Kraków, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1976
  2. Kazimierz Popiołek, Historia Śląska od zarania dziejów do 1945 roku
  3. Śródmiejski Ośrodek Kultury w Krakowie – M. Jankosz Piwnica pod Baranami. Historia kilku piosenek

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]