Iwan Paskiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Iwan Paskiewicz
Ivan Paskevich.PNG
Data i miejsce urodzenia 19 maja 1782
Połtawa
Data i miejsce śmierci 1 lutego 1856
Warszawa
Namiestnik Królestwa Polskiego
Okres urzędowania od 1832
do 1856
Poprzednik Iwan Dybicz Zabałkański
Następca Wincenty Krasiński
Odznaczenia
Order Świętego Andrzeja Powołańca (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Krzyż Wielki Orderu Virtuti Militari Order Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Order św. Jerzego – I klasy (Imperium Rosyjskie) Order św. Jerzego – II klasy (Imperium Rosyjskie) Order św. Jerzego – III klasy (Imperium Rosyjskie) Order św. Jerzego – IV klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Włodzimierza I klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Włodzimierza II klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Włodzimierza III klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Włodzimierza IV klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny I klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny II klasy (Imperium Rosyjskie) Order Słonia (Dania) Order Czerwonego Orła Order Czarnego Orła (Prusy) Order Wojskowy Wilhelma Krzyż Wielki Orderu Marii Teresy Krzyż Wielki Orderu św. Stefana (Austro-Węgry) Krzyż Wielki Wojskowego Orderu Aviz (Portugalia) Order Lwa i Słońca (Persja) dla obcokrajowców
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Herb Iwana Paskiewicza jako kniazia warszawskiego
Nieistniejący pomnik Iwana Paskiewicza przed Pałacem Namiestnikowskim w Warszawie

Iwan Fiodorowicz Paskiewicz, ros. Иван Фёдорович Паскевич (ur. 19 maja 1782 w Połtawie, zm. 1 lutego 1856 w Warszawie) – rosyjski generał–adiutant 1825, hrabia erywański od 1828, generał marszałek polny 1829, kniaź warszawski od 1832, w latach 18321856 namiestnik Królestwa Polskiego.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Był jednym z wybitniejszych i okrutniejszych dowódców rosyjskich. Od najmłodszych lat szykowany był przez rodzinę do służby wojskowej. W 1800 ukończył Korpus Paziów i został mianowany porucznikiem armii Imperium Rosyjskiego oraz adiutantem cara Rosji, Pawła I. W latach 18061812 brał udział w wojnie z Imperium Osmańskim. W 1811 mianowany generałem–majorem, a w 1813 generałem–lejtnantem. Uczestniczył w walkach z Napoleonem I w Rosji i walkach wojsk rosyjskich w Europie, m.in. w bitwie pod Lipskiem. W latach 18131814 dowódca dywizji. W latach 1817–1819 służył u boku wielkiego księcia Mikołaja Pawłowicza, a potem dowodził gwardyjską dywizją piechoty, w której służył przyszły car Mikołaj I, co przysłużyło się szybkiej karierze jako jednemu z najbliższych osób Mikołaja I. Od 1825 dowódca korpusu. Był członkiem Sądu Najwyższego, sądzącym dekabrystów. Od 1826 dowódca wojsk na Kaukazie, a od marca 1827 namiestnik cara w tym rejonie.

Podczas wojny z Persją w latach 1826–1828 naczelny dowódca wojsk rosyjskich na Kaukazie. W 1827 odniósł zwycięstwo w bitwie pod Jelizawietpolem i zdobył dla Rosji Erywań i Nachiczewan w Armenii. Następnie skierował wojska rosyjskie na Teheran, zmuszając tym samym Persję do zawarcia niekorzystnego dla niej pokoju. W nagrodę otrzymał w 1828 roku dziedziczny tytuł „hrabiego erywańskiego”.

Jako wódz naczelny wojsk Imperium Rosyjskiego, w kampanii 18301831 przeciwko Polsce stłumił powstanie listopadowe. Jego wojska wsławiły się szczególnym okrucieństwem w trakcie kampanii na Litwie. We wrześniu 1831 wkroczył do Warszawy, co znacznie przyspieszyło upadek powstania. W nagrodę za udaną kampanię pacyfikacyjną otrzymał tytuł księcia warszawskiego i został namiestnikiem carskim w Królestwie Polskim. Prowadził politykę rusyfikacji narodu polskiego. Sprawował władzę naczelną w opanowanym kraju jako komenderujący czynną armią generał-gubernator Królestwa Polskiego. 22 listopada wydał z rozkazu cara Mikołaja I postanowienie unieważniające „na zawsze” wszystkie uchwały i rozporządzenia „Rządu Rewolucyjnego”. Od grudnia 1831 prezes Rządu Tymczasowego Królestwa Polskiego[1].

Był również jednym z dowódców w wojnie rosyjsko–tureckiej 1828–1829 oraz wodzem naczelnym korpusu wojsk rosyjskich, tłumiącego powstanie węgierskie w 1849. W 1853 objął obowiązki dowódcy Armii Naddunajskiej i do 1856 roku kierował nią w wojnie krymskiej. Za liczne zasługi i osiągnięcia na polu walki otrzymał stopień generała feldmarszałka. Jego rządy w Polsce nazywa się „nocą paskiewiczowską”.

Za wierną służbę otrzymał od cara dawną królewszczyznę Homel w guberni mohylewskiej, gdzie wybudował ogromny pałac i dokąd po 1831 przewiózł z Warszawy pomnik księcia Józefa Poniatowskiego dłuta Bertela Thorvaldsena. Dobra Homel pozostały w rękach jego syna, a potem synowej, do 1918. Fiodor, jego jedyny syn i ostatni kniaź warszawski, znany był wśród okolicznego ziemiaństwa z życzliwości dla Polaków. Wdowa po nim, Irina, została po rewolucji październikowej w Rosji, umierając w domu starców w latach 20. XX wieku.

W 1830 roku odznaczony Orderem Orła Białego[2].

W lipcu 1870 przed Pałacem Namiestnikowskim w Warszawie w obecności cara Aleksandra II odsłonięto pomnik Iwana Paskiewicza. Został on rozebrany w październiku 1917[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, przewodnik po zasobie t. II Epoka porozbiorowa, Warszawa 1998, s. 152-153.
  2. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 293.
  3. Zbigniew Bania, Tadeusz Jaroszewski: Pałac Rady Ministrów. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980, s. 121. ISBN 83-01-01323-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]