Izabela Jaruga-Nowacka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Izabela Jaruga-Nowacka
Data i miejsce urodzenia 23 sierpnia 1950
Gdańsk
Data i miejsce śmierci 10 kwietnia 2010
Smoleńsk
Przewodnicząca Unii Pracy
Przynależność polityczna Unia Pracy
Okres urzędowania od 24 kwietnia 2004
do 19 kwietnia 2005
Poprzednik Marek Pol
Następca Andrzej Spychalski
Wiceprezes Rady Ministrów
Przynależność polityczna Unia Lewicy
Okres urzędowania od 2 maja 2004
do 31 października 2005
Minister polityki społecznej
Przynależność polityczna Unia Lewicy
Okres urzędowania od 24 listopada 2004
do 31 października 2005
Poprzednik Krzysztof Pater
Następca Krzysztof Michałkiewicz
Posłanka VI kadencji Sejmu
Przynależność polityczna KP Lewica
Okres urzędowania od 5 listopada 2007
do 10 kwietnia 2010
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (pośm.)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Rodzinny grób posłanki na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Izabela Walentyna Jaruga-Nowacka (ur. 23 sierpnia 1950 w Gdańsku, zm. 10 kwietnia 2010 w Smoleńsku) – polska polityk, posłanka na Sejm II, IV, V i VI kadencji, była przewodnicząca Unii Pracy i Unii Lewicy, wicepremier w rządach Marka Belki.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Absolwentka XXVIII Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Kochanowskiego w Warszawie[1]. Ukończyła studia etnograficzne na Uniwersytecie Warszawskim, później pracowała w Instytucie Polityki Naukowej i Szkolnictwa Wyższego (1974–1976) i Polskiej Akademii Nauk (Instytut Krajów Socjalistycznych, 1976–1986).

Kariera polityczna[edytuj | edytuj kod]

W okresie PRL nie należała do organizacji politycznych. Aktywność polityczną rozpoczęła od działań związanych z obroną praw człowieka, w tym szczególnie praw kobiet. Od połowy lat 80. działała w Lidze Kobiet Polskich. Przez dwie kadencje pełniła funkcję przewodniczącej zarządu głównego tej organizacji. W 1991 przystąpiła do Ruchu Demokratyczno-Społecznego, z którego listy wyborczej w tym samym roku bezskutecznie kandydowała w wyborach parlamentarnych.

W 1993 z listy Unii Pracy została posłanką II kadencji. Pełniła funkcję wiceprzewodniczącej Sejmowej Komisji Edukacji, Nauki i Postępu Technicznego. Była jedną z dwóch posłanek wchodzących w skład delegacji Sejmu RP do Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy. Przewodniczyła też polsko-mongolskiej grupie parlamentarnej (Mongolią zajmowała się naukowo pracując w Polskiej Akademii Nauk).

Do Sejmu ponownie została wybrana w 2001, uzyskała mandat w okręgu gdyńsko-słupskim z listy SLD-UP liczbą 23 666 głosów. Przez dwa miesiące była członkinią Komisji Kultury i Środków Przekazu. 29 listopada 2001 została sekretarzem stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w rządzie Leszka Millera, miesiąc później objęła stanowisko Pełnomocnika Rządu ds. Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn. Pracowała nad przyjęciem przez rząd w 2002 II Krajowego Programu Działań na Rzecz Kobiet.

W rządzie Marka Belki została tzw. ministrem bez teki oraz drugim, obok Jerzego Hausnera, wicepremierem (ds. komunikacji społecznej). Zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z 11 maja 2004 do jej zadań należała m.in. koordynacja prac Rady Ministrów w zakresie polityki społecznej, równego statusu kobiet i mężczyzn oraz przeciwdziałania dyskryminacji, sprawowanie nadzoru, w zakresie wyznaczonym przez Prezesa Rady Ministrów, nad działalnością Rządowego Centrum Studiów Strategicznych oraz Pełnomocnika Rządu ds. Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn.

Z Unii Pracy odeszła 19 kwietnia 2005, przystępując do założonej przez siebie partii o nazwie Unia Lewicy. Była członkinią komitetu wyborczego Włodzimierza Cimoszewicza w wyborach prezydenckich w 2005. W wyborach do Sejmu w tym samym roku po raz trzeci została posłanką, kandydując z listy Sojuszu Lewicy Demokratycznej. W grudniu 2005 wystąpiła z Unii Lewicy. Do końca życia pozostała osobą bezpartyjną.

W wyborach parlamentarnych w 2007 po raz czwarty uzyskała mandat poselski, kandydując z listy koalicji Lewica i Demokraci i otrzymując 14 827 głosów. Od 22 kwietnia 2008 zasiadała w klubie Lewica.

Zginęła w katastrofie polskiego samolotu Tu-154M w Smoleńsku 10 kwietnia 2010[2]. Uroczystości pogrzebowe odbyły się 22 kwietnia 2010 w kościele św. Karola Boromeusza. Izabela Jaruga-Nowacka została pochowana na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[3][4].

Działalność i poglądy[edytuj | edytuj kod]

Działała na rzecz równouprawnienia kobiet, uczestniczyła w tzw. Manifach[5], państwa neutralnego światopoglądowo oraz zapewnienia równych szans startu życiowego młodzieży poprzez dostępność edukacji. Deklarowała poglądy feministyczne. Wraz ze Zbigniewem Bujakiem prowadziła w 1991 akcję na rzecz referendum w sprawie karalności przerywania ciąży. Uczestniczyła w demonstracjach na rzecz praw osób LGBT.

Określała się jako "polityczka", "ministra", "wicepremierka". Promowała wprowadzanie i upowszechnianie żeńskich form językowych dla nazywania tego rodzaju wysokich stanowisk politycznych[6].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

16 kwietnia 2010 została pośmiertnie odznaczona Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Odrodzenia Polski[7].

W 2001 uhonorowana nagrodą Tęczowego Lauru[5] (za odwagę w głoszonych poglądach i wsparcie udzielane inicjatywom służącym przełamywaniu nietolerancji i ograniczoności społeczeństwa).

Tablica upamiętniająca Izabelę Jarugę-Nowacką na elewacji gmachu Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w Warszawie

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W 2010 odsłonięto poświęconą jej tablicę pamiątkową na gmachu Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w Warszawie[8]. W 2011 została założona Fundacja im. Izabeli Jarugi-Nowackiej[9], promująca działania równościowe i przeciwdziałająca wykluczeniu.

Poświęcono jej również publikację: Beata Maciejewska, Katarzyna Kądziela, Zuzanna Dąbrowska (red.), Drogi Równości. Izabela Jaruga-Nowacka – polityczka, feministka, działaczka lewicy, wydaną w 2011 przez Fundację Przestrzenie Dialogu.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Była matką dwóch córek Barbary i Katarzyny oraz żoną profesora Jerzego Nowackiego, rektora Polsko-Japońskiej Wyższej Szkoły Technik Komputerowych w Warszawie.

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Izabela Jaruga-Nowacka, Alfabet Jarugi-Nowackiej, Instytut Wydawniczy "Książka i Prasa" 2005, ISBN 83-88353-76-4
  • Izabela Jaruga-Nowacka, Kobieca strona polityki, w: Jan Osiecki, Polaków rozmowy o polityce, Prószyński i S-ka 2010, ISBN 978-83-7648-469-3

Przypisy

  1. Informacje na stronie kochanowski.waw.pl. [dostęp 10 kwietnia 2010].
  2. Lista pasażerów i załogi samolotu TU-154. msw.gov.pl, 10 kwietnia 2010. [dostęp 6 września 2012].
  3. Tam zostaną pochowani. tvn24.pl, 14 kwietnia 2010. [dostęp 14 kwietnia 2010].
  4. Ostatnia droga Izabeli Jarugi-Nowackiej. rp.pl, 22 kwietnia 2010. [dostęp 1 września 2010].
  5. 5,0 5,1 Ewa Podleśna-Ślusarczyk: Izabela Jaruga Nowacka – wojowniczka o prawa kobiet. kobieta40.pl. [dostęp 1 września 2012].
  6. Krzysztof Tomasik: Zmarła Izabela Jaruga-Nowacka. innastrona.pl. [dostęp 3 marca 2011].
  7. M.P. z 2010 r. Nr 40, poz. 587
  8. Walczyła o równość. polskieradio.pl, 15 października 2010. [dostęp 17 października 2010].
  9. O Fundacji. jaruga-nowacka.pl. [dostęp 3 kwietnia 2014].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]