Izbica Kujawska
| Izbica Kujawska | |||
|
|||
| Państwo |  Polska |
||
| Województwo |  kujawsko-pomorskie |
||
| Powiat | włocławski | ||
| Gmina | Izbica Kujawska gmina miejsko-wiejska |
||
| Data założenia | XI w. | ||
| Prawa miejskie | 1394-1870, 1973- | ||
| Burmistrz | Marek Śledziński | ||
| Powierzchnia | 2,24 km² | ||
| Populacja (2008) • liczba ludności • gęstość |
2 771[1] 1237 os./km² |
||
| Strefa numeracyjna |
+48 54 | ||
| Kod pocztowy | 87-865 | ||
| Tablice rejestracyjne | CWL | ||
|
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
  Izbica Kujawska
|
|||
|
Położenie na mapie Polski
 Izbica Kujawska
|
|||
 52°25′10″N 18°45′37″E / 52.419444444444, 18.760277777778Na mapach: 52°25′10″N 18°45′37″E / 52.419444444444, 18.760277777778 |
|||
| TERC (TERYT) |
6040618084 | ||
|
Urząd miejski
ul.Piłsudskiego 3287-865 Izbica Kujawska |
|||
 Hasło Izbica Kujawska w Wikisłowniku |
|||
| Strona internetowa | |||
| BIP | |||
Izbica Kujawska (niem. Mühlental) – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Izbica Kujawska. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. włocławskiego. Miasto położone jest na Pojezierzu Kujawskim. Według danych z 31 grudnia 2004 r. miasto miało 2808 mieszkańców.
Spis treści |
Historia[edytuj]
Początki miasta[edytuj]
W XI w. Izbica znalazła się w rękach, mającego wówczas duże znaczenie, rodu Awdańców. Dzięki korzystnemu położeniu wyróżniała się spośród innych miejscowości na tym obszarze. Duży wpływ na wzrost znaczenia Izbicy w okresie wczesnego średniowiecza było zorganizowanie parafii. Jeszcze w XII w. Izbica stała się ośrodkiem produkcyjnym i rzemieślniczym dla pobliskich wsi. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że na długo przed uzyskaniem praw miejskich była już określana jako miasteczko szlacheckie. Taki zapis pojawia się w źródle z 1311 r. Na mocy przywileju królewskiego od 1394 r. Izbica była miastem i miały się odbywać raz w tygodniu targi. Spowodowało to zacieśnienie stosunków łączących miasteczko i pobliskie wsie z całym regionem kujawskim. Za panowania Kazimierza Jagiellończyka przeszła w ręce rodu Kretkowskich. Wiek XV i XVI były bardzo pomyślne dla Izbicy. Ówcześni właściciele bardzo starali się rozwinąć miasteczko. Powoli rozwijał się przemysł. W okresie rzeczypospolitej szlacheckiej Izbica odgrywała pewną rolę gospodarczą. Nie można tego powiedzieć o funkcji administracyjnej, której jako takiej nie pełniła. W tym okresie liczyła ok. 200 mieszkańców. Posiadała ona przedmieście, jednak nie była otoczona murem obronnym. Niestety "potop szwedzki" w połowie XVII w. dotknął także Kujawy, a tym samym i Izbicę. Częste pożary, będące skutkiem działań wojennych, a także późniejszy rokosz Lubomirskiego i wojny w początkach XVIII w. rujnowały miasteczko. W 1735 roku miasto niemalże całkowicie spłonęło.
Pod zaborami[edytuj]
W 1796 r. władze państwa pruskiego wprowadziły nowy podział administracyjny, który obowiązywał do czasów Księstwa Warszawskiego. Do departamentu poznańskiego należały powiaty brzeski oraz radziejowski. Same miasta zostały zorganizowane w tzw. inspekcje, gdzie Izbica, wraz z Brdowem i Sompolnem należała do inspekcji włocławskiej. Izbica pod koniec XVIII w. była już bardzo zróżnicowana pod względem narodowościowym. Polacy nie stanowili nawet połowy ogółu ludności, w podobnej ilości było Żydów, którzy zaczęli osadzać się tu w XVI w., a także duża ilość Niemców. Następował stały wzrost liczby ludności: 1810 r. – 855; 1827 r. – 1370; 1861 r. – 2127. 29 listopada1830 r. wybuchło powstanie listopadowe w Królestwie Polskim. Doszło do działań zbrojnych koło Koła, Kłodawy i Ślesina. Po nieudanym zrywie narodowowyzwoleńczym w Izbicy nastąpił regres gospodarczy i demograficzny. W 1837 r. weszła do guberni kaliskiej. Izbica należała do powiatu kolskiego. W 1870 r. Izbica utraciła prawa miejskie.
W wolnej Polsce[edytuj]
Po rozbrojeniu Niemców w listopadzie 1918 r. przystąpiono do organizowania władz polskich. W połowie 1919 r. powstało województwo łódzkie, do którego powiat kolski należał aż do 1938 r. W integracji środowiska ważna rolę odegrało szkolnictwo. W omawianym czasie w Izbicy działały dwie szkoły – katolicka i luterańska.
| Ludność Izbicy Kujawskiej | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Rok | Ludność | Rok | Ludność | ||
| XVII w. | 200 | 1919 | 4500 | ||
| 1810 | 855 | 1946 | 1900 | ||
| 1827 | 1370 | 1976 | 2449 | ||
| 1861 | 2127 | 1998 | 2694 | ||
| 1880 | 3037 | 2002 | 2879 | ||
| 1905 | 3600 | 2004 | 2808 | ||
Wojna, która wybuchła 1 września 1939 r. zaskoczyła mieszkańców miasteczka, którzy o jej wybuchu dowiedzieli się z komunikatów. Nad Izbicą pierwsze samoloty pojawiły się 3 września, które zrzuciły bomby. Niemcy wkroczyli do Izbicy 13 września. Na początku 1940 r. polskie nazwy ulic i placów zostały zastąpione niemieckimi. Represje dotknęły najbardziej Żydów. Bożnica została zamknięta, a Żydzi dla odróżnienia od innych narodowości zmuszeni byli nosić żółte gwiazdy na ubraniach. W tym celu wybudowano obóz w Chełmnie nad Nerem (Kulmhof), który rozpoczął działalność 8 grudnia 1941 r. Do tegoż właśnie obozu od połowy stycznia 1942 r. kierowano m.in. izbickich Żydów. 21 stycznia 1945 r. do Izbicy wkroczyły wojska radzieckie. W wyniku wojny liczba ludności miasteczka spadła o połowę, Żydzi zostali wymordowani. Wojnę i okupację przeżyło tylko 1900 mieszkańców osady. Niemcy podczas okupacji zmienili nazwę miasta na niem. Mühlental (1940-1945). Miasteczko ponownie znalazło się w powiecie kolskim w województwie poznańskim. Została utworzona gmina wiejska Izbica Kujawska, która dzieliła się na 34 gromady. W 1958 r. miasteczko uzyskało status osiedla, a w 1973 r. po ponad stu latach przywrócono Izbicy prawa miejskie. W wyniku bardzo poważnej reformy administracyjnej z 1975 r., w wyniku której utworzono 49 województw, Izbica znalazła się w obrębie województwa włocławskiego. Z dniem 1 stycznia 1999 r. wszedł w życie nowy podział administracyjny. Utworzono 16 województw. Gmina Izbica Kujawska znalazła się w powiecie włocławskim, w województwie kujawsko-pomorskim.
Zabytki[edytuj]
A_Boznica,_po%C5%82._XiX_ul._kolska_16,_miasto_Izbica_Kujawska_gm_Izbica_Kujawska_HWsnajper_01.JPG)
701_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_ewangelicki_k._XiX_Narutowicza_4_miasto_Izbica_Kujawska,_gm._Izbica_Kujawska_HWsnajper_03.JPG)
Kościół parafialny Wniebowzięcia NMP
Wzniesiony został w XV wieku, w stylu gotyckim. Morowany z cegły w układzie polskim. Jednonawowy z niższym i nieco węższym prezbiterium, zamkniętym wielobocznie. Na XX wieku dobudowano obszerną kruchtę i zakrystię, dobudowano także dzwonnicę. Wewnątrz strop. Otwór tęczowy o wykroju półkolistym. Chór muzyczny o charakterze barokowym, wsparty na czterech słupkach. Okna ostrołukowe, w prezbiterium pierwotnie zamurowane. Elewacje wschodnie i zachodnie nawy zwieńczone szczytami wczesnobarokowymi z XVII w. Dachy dwuspadowe, kryte dachówką. Na nawie neogotycka wieżyczka na sygnaturkę. Dwa ołtarze boczne barokowe. Izbicka parafia administracyjnie należy do dekanatu izbickiego (diecezja włocławska).
Kościół ewangelicki
Został zbudowany w latach 1907-1909, w stylu neogotyckim. Także krótko po wojnie spełniał swoje funkcje. Obecnie jest własnością prywatną. Przy kościele ocalał fragment cmentarza niemieckiego.
Pochodzi z połowy XIX wieku. Po II wojnie światowej obiekt wykorzystywany był na magazyn i sklep meblowy. W 2000 r. został przekazany gminie wyznaniowej z Wrocławia. Okupacja hitlerowska nie oszczędziła cmentarza żydowskiego, o jego istnieniu przypomina już tylko samotna sosna stojąca na wzgórzu.
Dworek
Jest to dawny dwór szlachecki, który w swej historii był już wielokrotnie przebudowany. Od połowy XVIII w. był siedziba dziedziców izbickich. Właśnie w nim mieszkała, przez ok. 8 lat Tekla Krzyżanowska, późniejsza matka Fryderyka Chopina. Czasy świetności przypominają: jedna z bram wjazdowych z XIX w. i pozostałości okazałego parku.
Sport[edytuj]
W miejscowości działa Miejsko-Gminny Klub Sportowy "Kujawianka", założony w 1949 r. Klub nie ma na swoim koncie żadnych większych sukcesów. Obecnie występuje w kujawsko-pomorskiej IV lidze.
Transport[edytuj]
Izbica Kujawska jest lokalnym węzłem drogowym. Krzyżują się tu drogi wojewódzkie:
Przez miasto przebiega także linia wąskotorowa łącząca Izbicę z Sompolnem, Krośniewicami i Włocławkiem. Najbliższa stacja kolejowa znajduje się ok. 10 km. od miasta w Babiaku, na linii Gdynia-Chorzów.
Komunikację autobusową w Izbicy Kujawskiej zapewniają przedsiębiorstwa PKS Włocławek i PKS Konin. Można tu spotkać także sporadycznie autobusy PKS Turek. Miasto posiada bezpośrednie połączenia autobusowe z Włocławkiem, Kołem, Koninem, Poznaniem, Toruniem, Łodzią, Bydgoszczą, Radziejowem i in.
Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]
- Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Izbicy Kujawskiej (Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Izbicy Kujawskiej)
- Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy posiada w mieście Salę Królestwa[2].
Zobacz też[edytuj]
Przypisy
- ↑ Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 23.09.2009].
- ↑ Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 3 lutego 2013.
Bibliografia[edytuj]
- Kosman M., Izbica Kujawska – przeszłość i teraźniejszość, Poznań 1974.
- Nowicki P., Ludność żydowska w Izbicy Kujawskiej w okresie międzywojennym (1918-1939), Włocławek 2004.
- Folder Izbica Kujawska wydany przez Urząd Miejski, Izbica Kujawska 2001.
Linki zewnętrzne[edytuj]
- Oficjalna strona Urzędu Gminy i Miasta Izbica Kujawska.
- Izbica Kujawska Online.
- Historia Żydów w Izbicy Kujawskiej na portalu Wirtualny Sztetl
|
|||||
|
|||||||||||||
|
||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
|
||||||||||||||
