Józef Życiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Józef Życiński
Józef Życiński (2010)
Józef Życiński (2010)
Herb Józef Życiński In Spiritu et Veritate
W Duchu i Prawdzie
Kraj działania Polska
Data i miejsce urodzenia 1 września 1948
Nowa Wieś
Data i miejsce śmierci 10 lutego 2011
Rzym
Arcybiskup metropolita lubelski
Okres sprawowania 1997–2011
Biskup diecezjalny tarnowski
Okres sprawowania 1990–1997
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 21 maja 1972
Nominacja biskupia 29 września 1990
Sakra biskupia 4 listopada 1990
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis"
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Józef Życiński w Wikicytatach
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 4 listopada 1990
Miejscowość Tarnów
Miejsce katedra tarnowska
Konsekrator Franciszek Macharski
Współkonsekratorzy Stanisław Nowak
Ignacy Tokarczuk

Józef Mirosław Życiński[1] (ur. 1 września 1948 w Nowej Wsi, zm. 10 lutego 2011 w Rzymie) – polski biskup rzymskokatolicki, profesor zwyczajny filozofii, doktor habilitowany filozofii nauki, doktor teologii, biskup diecezjalny tarnowski w latach 1990–1997, arcybiskup metropolita lubelski w latach 1997–2011.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość i wykształcenie[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 1 września 1948 w Nowej Wsi[1]. Brat ks. prof. Wojciecha Życińskiego[2]. W latach 1962–1966 kształcił się w Liceum Ogólnokształcącym im. Bolesława Chrobrego w Piotrkowie Trybunalskim, gdzie złożył egzamin dojrzałości[1].

W latach 1966–1972 równocześnie odbywał studia filozoficzno-teologiczne na Papieskim Wydziale Teologicznym w Krakowie (uwieńczone magisterium-licencjatem z teologii) oraz zdobywał formację kapłańską w Wyższym Częstochowskim Seminarium Duchownym w Krakowie[1][3]. Święceń prezbiteratu udzielił mu 21 maja 1972 w katedrze św. Rodziny w Częstochowie tamtejszy biskup diecezjalny Stefan Bareła[1].

Od 1974 kontynuował studia na Papieskim Wydziale Teologicznym w Krakowie[1], uzyskując w 1976 doktorat z teologii na podstawie dysertacji Zagadnienia filozoficznych implikacji fizykalnych ujęć stanu szczególnego modeli kosmologicznych. Na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie otrzymał w 1977 magisterium z filozofii chrześcijańskiej[4], a w 1978 po przedłożeniu pracy Filozoficzne aspekty kosmologicznej osobliwości początkowej doktorat z filozofii[3][4]. Odbył studia na Katolickim Uniwersytecie Ameryki w Waszyngtonie oraz na Uniwersytecie Katolickim w Louvain[3].

W 1980 na podstawie rozprawy Prostota i dyskonfirmowalność jako kryteria heurystyczne w kosmologii relatywistycznej uzyskał na Papieskim Wydziale Teologicznym w Krakowie habilitację w zakresie filozofii nauki[1][4]. W 1981 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1988 profesora zwyczajnego filozofii[5][6].

Działalność naukowo-dydaktyczna[edytuj | edytuj kod]

W latach 1974–1978 pełnił funkcję prefekta, a w latach 1979–1983 prefekta studiów w Wyższym Częstochowskim Seminarium Duchownym w Krakowie[3]. W seminarium prowadził wykłady m.in. z filozofii przyrody i filozofii nauki[7]. Wykładał również historię filozofii w Instytucie Teologicznym w Częstochowie[1].

W latach 1974–1978 był kolejno asystentem, adiunktem i starszym asystentem na Papieskim Wydziale Teologicznym[4] (od 1981 Papieskiej Akademii Teologicznej[1]). W 1980 założył Katedrę Logiki i Metodologii Papieskiego Wydziału Teologicznego w Krakowie, którą kierował do 1997[4]. W latach 1982–1985 sprawował urząd prodziekana, zaś w latach 1988–1990 dziekana Wydziału Filozoficznego tejże uczelni[1]. W 1988 został profesorem Papieskiej Akademii Teologicznej[3]. Był członkiem Ośrodka Badań Interdyscyplinarnych, działającego na tej uczelni[8].

Od 1998 do 2011 pełnił funkcję kierownika Katedry Relacji między Nauką a Wiarą na Wydziale Filozofii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego[9][4].

Prowadził gościnne wykłady w kraju i za granicą. Brał udział w krajowych i zagranicznych sympozjach na temat filozofii nauk szczegółowych (przyrodniczych i nauk o języku), filozofii Boga, a także refleksji nad człowiekiem i społeczeństwem[4].

Jego zainteresowania naukowe dotyczyły: naturalizmu metodologicznego, teizmu ewolucjonistycznego, filozofii procesu, pola racjonalności, matematyczności przyrody, emergencji i ewolucjonizmu. Zajmował się również współczesną integracją europejską oraz stosunkiem Kościoła rzymskokatolickiego do Unii Europejskiej[4][10].

Napisał ponad 50 książek i ok. 350 artykułów dotyczących problematyki filozofii oraz dialogu chrześcijaństwa z myślą współczesną. Publikował w krajowych i zagranicznych czasopismach specjalistycznych[4]. Zainicjował wydawanie serii zeszytów „Zagadnienia Filozoficzne w Nauce” (Papieska Akademia Teologiczna w Krakowie) i jej angielskiej edycji „Philosophy in Science” (Papieska Akademia Teologiczna w Krakowie, Obserwatorium Watykańskie i Uniwersytet w Tucson), a także serii wydawniczej „Philosophy in Science Library” (Obserwatorium Watykańskie)[11].

Był członkiem: Europejskiej Akademii Nauki i Sztuki w Salzburgu, Rosyjskiej Akademii Nauk Przyrodniczych w Moskwie, Komisji Biologii Ewolucyjnej i Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk oraz Komisji Filozoficznej Polskiej Akademii Nauk[1][3]. Należał także do Rady Naukowej Fundacji Johna Templetona, przyznającej Nagrodę Templetona[12].

Prezbiter[edytuj | edytuj kod]

W latach 1972–1973 pracował jako wikariusz w parafii Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Wieluniu, a w latach 1973–1974 w parafii św. Marii Magdaleny w Gidlach[1]. W 1974 pełnił posługę kapelana sióstr Duchaczek w Krakowie[4].

Był członkiem kolegium konsultorów diecezji częstochowskiej[1].

Biskup[edytuj | edytuj kod]

Wiesław Chrzanowski, Józef Życiński i Władysław Bartoszewski (2007)

29 września 1990 papież Jan Paweł II mianował go biskupem diecezjalnym diecezji tarnowskiej. 4 listopada 1990 otrzymał święcenia biskupie i odbył ingres do bazyliki katedralnej Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Tarnowie. Konsekrował go kardynał Franciszek Macharski, arcybiskup metropolita krakowski, któremu asystowali Ignacy Tokarczuk, biskup diecezjalny przemyski, i Stanisław Nowak, biskup diecezjalny częstochowski[1]. Jako zawołanie biskupie przyjął słowa „In Spiritu et Veritate” (W Duchu i Prawdzie)[3]. Sprawując urząd ordynariusza tarnowskiego, erygował diecezjalny instytut teologiczny[13], a także założył wydawnictwo diecezji tarnowskiej Biblos i Radio Dobra Nowina[4].

14 czerwca 1997 Jan Paweł II mianował go arcybiskupem metropolitą lubelskim. Ingres do archikatedry św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Lublinie odbył 29 czerwca 1997[1]. Równocześnie z urzędem ordynariusza lubelskiego sprawował urząd wielkiego kanclerza Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego[14]. Był organizatorem i gospodarzem trzech Kongresów Kultury Chrześcijańskiej w Lublinie, które odbyły się w latach 2000, 2004 i 2008[4].

Działał na rzecz ekumenizmu, popierał dialog z judaizmem i islamem[10].

W ramach prac Episkopatu Polski należał do Rady Głównej (od 1996 Rady Stałej), przewodniczył Radzie ds. Apostolstwa Świeckich i Zespołowi ds. Stypendiów Naukowych i Językowych, a także zasiadał w Komisji Nauki Wiary, Komisji Duszpasterstwa, Zespole ds. Akcji Katolickiej i Zespole ds. Kontaktów z Rządem[1][3][15]. Był członkiem Komisji Wspólnej Episkopatu Polski i Rządu, a także pełnił funkcję moderatora Krajowej Rady Katolików Świeckich. Wszedł w skład Rady Głównej II Ogólnopolskiego Synodu Plenarnego[1]. Był jednym z założycieli powstałej w 1993 Katolickiej Agencji Informacyjnej, a następnie pełnił funkcję przewodniczącego jej Rady Programowej[4].

Był członkiem Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego i Papieskiej Rady ds. Kultury[16]. W charakterze konsultora zasiadał w Międzydykasterialnej Komisji ds. Rozmieszczenia Duchowieństwa[3]. W latach 1999–2005 należał do Wspólnej Grupy Roboczej Kościoła Katolickiego i Światowej Rady Kościołów[4]. W 1997 został mianowany członkiem Rady Przedsynodalnej, która przygotowywała II Zgromadzenie Specjalne Synodu Biskupów dla Europy[1].

Był również członkiem Rady Fundacji Auschwitz-Birkenau[17].

Epitafium ku czci Józefa Życińskiego w katedrze tarnowskiej

Konsekrował biskupa pomocniczego Jana Styrnę (1991) i biskupów pomocniczych lubelskich: Mieczysława Cisłę (1998) i Artura Mizińskiego (2004). Był współkonsekratorem w trakcie sakry biskupa diecezjalnego płockiego Stanisława Wielgusa (1999), biskupów diecezjalnych sandomierskich: Andrzeja Dzięgi (2002) i Krzysztofa Nitkiewicza (2009), biskupa pomocniczego częstochowskiego Jana Wątroby (2000) oraz biskupa pomocniczego tarnowskiego Stanisława Budzika (2004)[18].

Zmarł 10 lutego 2011 w Rzymie z powodu zawału serca[19]. 19 lutego 2011 po uroczystościach pogrzebowych odprawionych w archikatedrze lubelskiej został pochowany w krypcie archikatedralnej[20].

Odznaczenia, tytuły, wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Postanowieniem prezydenta RP Bronisława Komorowskiego z 17 lutego 2011 „za wybitne zasługi w działalności duszpasterskiej oraz osiągnięcia w pracy naukowej i dydaktycznej, za chrześcijańskie świadectwo humanizmu i tolerancji” został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski[21].

W 2005 otrzymał Złoty Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis[22].

W 1997 zostało mu nadane honorowe obywatelstwo Tarnowa[23].

Otrzymał tytuł doctora honoris causa: Akademii Rolniczej w Lublinie (2004)[24], Uniwersytetu Jagiellońskiego (2005)[25] oraz Akademii Medycznej w Lublinie (2007)[26].

W 2004 został laureatem Nagrody im. Księdza Idziego Radziszewskiego[27]. Został także uhonorowany: nagrodą FenomenyPrzekroju” (2004)[4], Medalem Świętego JerzegoTygodnika Powszechnego”(2005)[28] i tytułem Człowieka RokuGazety Wyborczej” (2007)[29].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 K.R. Prokop: Biskupi Kościoła katolickiego w III Rzeczpospolitej. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, 1998, s. 171–172. ISBN 83-7052-900-3.
  2. U. Buglewicz. Odszedł dobry pasterz. „Niedziela”. 9/2011. s. 32–34. ISSN 0208-872X. [dostęp 2014-07-21]. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 G. Polak: Kto jest kim w Kościele. Warszawa: Katolicka Agencja Informacyjna, 1999, s. 441–442. ISBN 83-911554-0-4.
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 4,14 Życiorys Józefa Życińskiego. jozefzycinski.pl. [dostęp 2014-02-14].
  5. B. Tobolski. Odszedł człowiek wielkiego formatu. „Przewodnik Katolicki”. 8/2011. ISSN 0137-8384. [dostęp 2014-02-11]. 
  6. Abp Życiński laureatem nagrody im. Idziego Radziszewskiego. ekai.pl, 2004-03-19. [dostęp 2014-02-16].
  7. Rozprza: modlitwy w rodzinnej parafii abp. Życińskiego. ekai.pl, 2011-02-14. [dostęp 2014-02-11].
  8. Kraków: społeczność akademicka pożegnała abp. Józefa Życińskiego. ekai.pl, 2011-02-16. [dostęp 2014-02-12].
  9. + ks. abp prof. dr hab. Józef Życiński. kul.pl. [dostęp 2014-02-16].
  10. 10,0 10,1 D. Witoń: Zmarł arcybiskup Józef Życiński – wybitny badacz integracji europejskiej w kontekście nauczania Kościoła Katolickiego. uniaeuropejska.org, 2011-02-11. [dostęp 2014-02-16].
  11. Nota biograficzna Józefa Życińskiego na stronie Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. kul.pl. [dostęp 2014-02-11].
  12. Abp Józef Życiński. „Niedziela”. 8/2011 (edycja lubelska). ISSN 0208-872X. [dostęp 2014-02-14]. 
  13. Abp Józef Życiński nie żyje. tygodnik.onet.pl, 2011-02-10. [dostęp 2014-02-16].
  14. Rogito „O śmierci i pogrzebie śp. Arcybiskupa Józefa Mirosława Życińskiego” (dokumentacja). ekai.pl, 2011-02-19. [dostęp 2014-02-11].
  15. In Spiritu et Veritate. episkopat.pl, 2011-02-11. [dostęp 2014-07-20].
  16. Abp Życiński spoczął w krypcie biskupów. tvp.info, 2011-02-19. [dostęp 2014-02-16].
  17. Rada Fundacji. pl.auschwitz.org. [dostęp 2014-02-14].
  18. Józef Życiński w bazie catholic-hierarchy.org (ang.). catholic-hierarchy.org. [dostęp 2014-02-12].
  19. Watykańska informacja o śmierci abp. Życińskiego. pl.radiovaticana.va, 2011-02-11. [dostęp 2014-02-11].
  20. Lublin: zakończyły się uroczytości pogrzebowe abp. Józefa Życińskiego (opis) [sic!]. ekai.pl, 2011-02-19. [dostęp 2014-02-11].
  21. M.P. z 2011 r. Nr 47, poz. 531 [dostęp 2014-02-16]
  22. K. Pasieczna: Zamek bardzo kulturalny. zamek-lublin.pl (arch.), 2005-09-20. [dostęp 2014-02-14].
  23. Honorowi obywatele Tarnowa. tarnow.pl. [dostęp 2014-02-11].
  24. Abp Życiński doktorem honoris causa Akademii Rolniczej w Lublinie. ekai.pl, 2004-10-04. [dostęp 2014-02-13].
  25. Abp Życiński doktorem honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego. ekai.pl, 2005-10-01. [dostęp 2014-02-13].
  26. Abp Życiński doktorem honoris causa Akademii Medycznej w Lublinie (opis). ekai.pl, 2007-10-01. [dostęp 2014-02-12].
  27. Nagroda im. Księdza Idziego Radziszewskiego. kul.pl. [dostęp 2014-02-14].
  28. Kraków: prof. Skarga i abp Życiński odebrali Medale św. Jerzego. ekai.pl, 2005-11-19. [dostęp 2014-02-13].
  29. Abp Życiński Człowiekiem Roku „Gazety Wyborczej”. ekai.pl, 2007-05-15. [dostęp 2014-02-12].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]