Józef Bańka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Józef Bańka
Data i miejsce urodzenia 27 lutego 1934
Nieszków
Zawód nauczyciel akademicki, filozof, polityk
Alma Mater Katolicki Uniwersytet Lubelski

Józef Marian Bańka (ur. 27 lutego 1934 w Nieszkowie) – polski filozof, nauczyciel akademicki, profesor zwyczajny, doktor habilitowany.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1962 ukończył studia na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W 1965 uzyskał stopień doktora na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a w 1969 habilitował. W 1985 uzyskał tytuł naukowy profesora nauk filozoficznych.

Od 1962 do 1985 wykładał na UAM, a następnie m.in. na Politechnice Śląskiej, Uniwersytecie Śląskim, gdzie był dziekanem Wydziału Nauk Społecznych oraz dyrektora Instytut Filozofii, w Wyższa Szkoła Pedagogiczna Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Warszawie oraz w Państwowej Wyższej Szkoły Techniczno-Ekonomicznej im. ks. Bronisława Markiewicza w Jarosławiu.

Jego zainteresowania koncentrują się głównie wokół metafizyki, historii filozofii i antropologii filozoficznej, filozofii techniki i etyki. Od rozważań nad historią wczesnego pozytywizmu w Polsce przeszedł do zagadnień związanych z oddziaływaniem współczesnej techniki na osobowość ludzką. Zagadnienia te traktował jako postulaty tzw. eutyfroniki (od gr. euthyphron - prosty), której zasady rozwijał w kolejnych swoich książkach. Wydaje się jednak, że kluczem do zrozumienia jego filozofii i życiorysu jest właśnie idea prostomyślności.

Bez powodzenia kandydował do Sejmu z listy Samoobrony - Leppera w wyborach parlamentarnych w 1993 w województwie katowickim (otrzymał 735 głosów)[1].

Wybrane prace[edytuj | edytuj kod]

  • Poglądy filozoficzno-społeczne Michała Wiszniewskiego. Warszawa: "Książka i Wiedza", 1967;
  • Narodziny filozofii nauki o pracy w Polsce. Studium o ergonomii humanistycznej Wojciecha Jastrzębskiego. Warszawa: "Książka i Wiedza", 1970;
  • Współczesne problemy filozofii techniki. Studium z zakresu eutyfroniki. Poznań: Wydawnictwo UAM, 1971;
  • Technika a środowisko psychiczne człowieka. Wprowadzenie do zagadnień eutyfroniki. Warszawa: Wyd. Naukowo-Techniczne, 1973;
  • Filozofia techniki a życie praktyczne. Z zagadnień eutyfroniki. Kraków: PWN 1974;
  • Humanizacja techniki. Główne zagadnienia i kierunki eutyfroniki. Katowice: Wydawnictwo "Śląsk", 1976;
  • Przeciw szokowi przyszłości. Katowice: Wydawnictwo "Śląsk", 1977;
  • Problemy współczesnej filozofii człowieka. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 1978;
  • Cywilizacja - obawy i nadzieje. Warszawa: Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, 1979;
  • Filozofia techniki: Człowiek wobec odkrycia naukowego i technicznego (Katowice, 1980, Wydawnictwo Śląsk);
  • Zarys filozofii techniki. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 1981;
  • Elementy prognozy humanistycznej. Studium z zakresu teorii i metodologii humanistyki. Katowice: Wyd. UŚ, 1981; Być i myśleć. Rozmowy o filozofii. Warszawa: MAW, 1982;
  • Ja teraz. U źródeł filozofii człowieka współczesnego. Katowice: Wydawnictwo "Śląsk", 1983;
  • Recentywizm w teorii poznania praktycznego. Teraźniejszość jako czynnik recepcji kulturowej. Katowice: WUŚ, 1983;
  • Intuicjonizm Henryka Bergsona. Katowice: WUŚ, 1985;
  • Filozofia cywilizacji:
    • t.1: Cywilizacja diatymiczna, czyli świat jako strach i łup. Wydawnictwo "Śląsk", 1986;
    • t.2: Cywilizacja diafroniczna, czyli świat jako praca i zysk. Wydawnictwo "Śląsk", 1987;
    • t.3: Cywilizacja eutyfroniczna, czyli świat jako rozum i godność. Wydawnictwo "Śląsk", 1991;
  • Ontologia bytu aktualnego. Próba zbudowania ontologii opartej na założeniach recentywizmu. Katowice: WUŚ, 1986;
  • Świat poręczenia moralnego. Medytacje o etyce prostomyślności. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 1988;
  • Epistemologia jako odkrycie aktualnego momentu prawdy. Próba neosemantyzacji klasycznej definicji prawdy w recentywizmie. Katowice: WUŚ, 1990;
  • Metafizyka piękna. Zarys estetyki recentywistycznej. Olsztyn-Warszawa: Wydawnictwo "Ethos", 1991;
  • Metafizyka zdarzeń. Recentywizm i henadologia. Katowice: WUŚ, 1991;
  • Traktat o czasie. Czas a poczucie dziejowości istnienia w koncepcjach recentywizmu i prezentyzmu. Katowice: WUŚ, 1991;
  • Medytacje parmenidiańskie o pierwszej filozofii. Recentywizm i pannyngeneza. Katowice: WUŚ, 1992;
  • Absolu i absurd. Filozoficzne dociekania o początkowości i finalności świata. Katowice: WUŚ, 1993;
  • Czas i metoda. Rozważania o metodzie "a recentiori". Katowice-Teresin, 1993;
  • Edukacja i czas. Wychowanie dla teraźniejszości. Warszawa: WWSzP TWP, 1995;
  • Plotyn i odwieczne pytania metafizyki. Katowice: WUŚ, 1996;
  • Metafizyka wirtualna. Traktat o strukturach chwilowych. Katowice: WUŚ, 1997;
  • Czas w sztuce. Recentywizm i skok do królestwa bezpowrotnej teraźniejszości.
    • T.1: O kierunkach upływu czasu w dziele sztuki. Katowice: WUŚ, 1999; Czas w sztuce. Recentywizm i skok do królestwa bezpowrotnej teraźniejszości.
    • T. 2: O osobliwościch upływu czasu w dziele sztuki. Katowice: WUŚ, 1999;
  • Traktat o pięknie. Studium estetyki recentywistycznej. Katowice: WUŚ, 1999;
  • Rap metafizyczny czyli Odezwa wariata z Opatowa do reszty szaleńców rozpisana na dwanaście spotkań z małą i wielką publicznością obwiesiów i obieżyświatów. Ułożył i objaśnieniami w postaci postyll opatrzył Józef Bańka. Katowice : "Śląsk", 1999; Główne zasady etyki prostomyślności. Poznań: Wydawnistwo Psychologia i architektura, 2000;
  • Intelektualizm etyczny Spinozy a etyka prostomyślności. Poznań: Wydawnictwo Psychologia i Architektura, 2000;
  • Ojcze nasz, któryś jest teraz. Tom 1 i 2; Katowice: WUŚ, 2001;
  • Prolegomena do historiozofii. Spór historyzmu z recentywizmem o koncepcję dziejów. Poznań: Wydawnictwo Psychologia i Architektura, 2001;
  • Wstęp do filozofii. Filozofia w świetle własnej historii u progu nowej epoki systemów. Katowice: Wydawnictwo "Śląsk", 2001;
  • Edukacja filozoficzna. Ścieszka edukacyjna. Jarosław: Wydawnictwo Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej, 2002;
  • Eurorecentywizm, czyli droga Europy do wspólnotowej teraźniejszości narodów. Katowice: Wydawnictwo "Śląsk", 2002;
  • Nowa encyklopedia nauk filozoficznych. Tomy 1, 2, 3. Wydawnictwo Psychologia i Architektura, Poznań 2002;
  • Zenon z Elei. Recentywizm w zwierciadle paradoksu strzały. Katowice: WUŚ, 2002;
  • Mikołaj z Kuzy. Agnostycyzm filozoficzny a etyka prostomyślności. Katowice: WUŚ, 2003;
  • Recencjałki. Dialogi filozoficzne. Tomy 1 i 2. Poznań: Wydawnictwo Psychologia i Architektura, 2003;
  • Tako rzecze Pradżapati: mistycyzm Wschodu i drogi dociekań własnych. Bytom: Wydawnictwo Hyla, 2006;
  • Ekorecentywizm jako idea ochrony środowiska człowieka współczesnego / Józef Bańka, Wiesław Sztumski. Katowice: "Śląsk" Wydawnictwo Naukowe, 2007;
  • O prawdzie, która nawiedza słowo : sermonizm jako stanowisko recentywizmu w sporze o powszechniki. Katowice: "Śląsk" Wydawnictwo Naukowe, 2008;
  • Poemat metafizyczny czyli Traktat o drugim rogu nosorożca obrazujący, jak teoria odwołująca się do dwóch zasad naraz jest dualistyczna w tej mierze, w jakiej głosi wolność człowieka i niemożność zredukowania go do praw natury. Katowice: "Śląsk" Wydawnictwo Naukowe, 2010.
  • Soliloquia: siedem dni medytacji i jedna godzina myśli z dodaniem uwag o idei prostomyślności. Katowice: "Śląsk", Wydawnictwo Naukowe, 2011;
  • Nadmonada wieczysta i świat równoległy jako nierzeczywisty. Poznań: Stowarzyszenie Psychologia i Architektura, 2011;
  • Człowiek "niemowlę wszechświata" i Bóg kwantowy. Poznań: Stowarzyszenie Psychologia i Architektura, 2011;
  • Larward czyli Jak zostałem bękartem Kartezjusza? Katowice: Oficyna Wydawnicza Wacław Walasek, 2012;
  • Hodiegetyka: o codzienności, która jest sztuką ograniczania świata przez nadanie mu ludzkiej miary. Katowice : "Śląsk" Wydawnictwo Naukowe, 2013;

Przypisy

  1. Inga Słodkowska, Wybory 1993. Partie i ich programy, Instytut Studiów Politycznych PAN, Warszawa 2001

Recentywizm[edytuj | edytuj kod]

Recentywizm (łac. recens- teraźniejszy), to współczesny kierunek filozoficzny za datę powstania którego można uznać r. 1983 w którym J. Bańka wydał książkę: "Ja teraz. U źródeł filozofii człowieka współczesnego". Recentywizm oznacza pogląd, iż najważniejsza jest teraźniejszość. Wszystko bowiem, co się pojawia w naszym życiu - każde doświadczenie, zdarzenie, dzieło lub uczucie - pojawia się zawsze "po raz pierwszy". Nic nie jest powtarzalne, bo każda chwila jest inna. W myśl tej filozofii życie człowieka jest ważne bezpośrednio teraz, a nie dopiero jako środek do osiągnięcia czegoś w przyszłości. Opis jakiegoś zjawiska może być wprawdzie dokonany we wszystkich czasach, ale prawdziwy jest tylko w czasie teraźniejszym. Cokolwiek jest, jest teraz!

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]