Józef Retinger

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Józef Hieronim Retinger
Data i miejsce urodzenia 17 kwietnia 1888
Kraków
Data i miejsce śmierci 12 czerwca 1960
Londyn
Wikicytaty Józef Retinger w Wikicytatach
Grób Józefa Hieronima Retingera, Fulham Cemetery, Londyn

Józef Hieronim Retinger (ur. 17 kwietnia 1888 w Krakowie, zm. 12 czerwca 1960 w Londynie) – polski literaturoznawca, pisarz i polityk, doradca Władysława Sikorskiego; organizator kongresu haskiego, sekretarz generalny Ruchu Europejskiego, jeden z twórców Wspólnoty Europejskiej; emisariusz polityczny, wolnomularz.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem adwokata, Józefa Stanisława Retingera, pochodzącego z niemieckiej rodziny przybyłej do Polski w XVII lub XVIII w. Po nagłej śmierci ojca chłopcem zaopiekował się Władysław Zamoyski. W roku 1906 rozpoczął studia na Sorbonie. W 1911 roku wyjechał do Anglii, gdzie nawiązał kontakt z Józefem Korzeniowskim (Conradem).

W 1917 roku z Hiszpanii udał się do Meksyku, gdzie w trakcie rewolucji meksykańskiej był doradcą prezydenta oraz założyciela Partii Narodowo-RewolucyjnejPlutarco Eliasa Callesa oraz nieoficjalnym doradcą działacza związkowego Louisa Moronesa.

W czasach II wojny światowej był doradcą politycznym gen. Sikorskiego i prawdopodobnie agentem wywiadu brytyjskiego. Towarzyszył mu również we wszystkich podróżach z wyjątkiem lotu, w którym Sikorski zginął[1]. Od 14 sierpnia do 5 września 1941 chargé d’affaires RP przy rządzie ZSRR (pierwszy przedstawiciel dyplomatyczny RP po wznowieniu stosunków dyplomatycznych w konsekwencji układu Sikorski-Majski).

Jako emisariusz polityczny został zrzucony do kraju nocą z 3 na 4 kwietnia 1944 na placówkę „Zegar”, 26 km na wschód od Warszawy; posługiwał się wówczas nazwiskiem Paisley oraz kryptonimami „Salamander” i „Brzoza”. Według Normana Daviesa przyleciał w celu oceny siły armii podziemnej i ugrupowań komunistycznych w wojennej Polsce i przekazania tych informacji bezpośrednio Brytyjczykom, dla których informacje polskiego rządu na emigracji, a także Sowietów nie były wystarczająco wiarygodne. Według innych opracowań[2] by, znając ustalenia konferencji teherańskiej w sprawie Polski, podjąć próbę stworzenia w okupowanym kraju podziemnego rządu z silną reprezentacją lewicy, który mógłby zostać uznany przez Stalina – dlatego spotykał się m.in. z przedstawicielami PPR. W trakcie jego pobytu oddział likwidacyjny KG AK pod krytonimem 993/W podejmował kilkakrotne próby pozbawienia go życia. Próba otrucia (z użyciem białego proszku – najprawdopodobniej wąglika płucnego) mogła być przyczyną złego stanu zdrowia, utrzymującego się aż do śmierci[3]. Kulisy operacji „Most III” (powrót z okupowanej Polski do Brindisi) opisał Marek Celt, współtowarzysz Retingera. Retinger dostarczył do okupowanej Polski kilka milionów dolarów dla wspomożenia Polskiego Państwa Podziemnego.

Po wojnie był orędownikiem zjednoczenia Europy. Miał wolny wstęp[potrzebne źródło] zarówno na Downing Street 10, jak i do Białego Domu, był jednym z inicjatorów wielkiego szczytu europejskiego, który miał miejsce w Hadze w dniach 8-10 maja 1948. Z czasem zaangażował się w działalność na rzecz zacieśniania więzów transatlantyckich, zainicjował pierwsze spotkanie Grupy Bilderberg i aż do swej śmierci[4]w 1960 roku pozostawał sekretarzem Grupy.

Przypisy

  1. W. Anders, Bez ostatniego rozdziału, s. 164.
  2. Dariusz Baliszewski: Misja „Salamandra”. Wprost, nr 28 (1128), 2004, 2004. [dostęp 27 sierpnia 2009].
  3. Dariusz Baliszewski: Misja „Salamandra” - Wąglik w walizce. Wprost, nr 28 (1128), 2004, 2004. [dostęp 4 listopada 2009].
  4. Na raka płuc. Olgierd Terlecki, Kuzynek diabła, Kraków 1988.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Pieczewski, Joseph Retinger’s conception of and contribution to the early process of European integration, "European Review of History Revue européenne d’histoire", Vol. 17 No 4 August 2010.
  • Andrzej Pieczewski, Działalność Józefa Hieronima Retingera na rzecz integracji europejskiej, Wyd. Adam Marszałek, Toruń 2008, s. 241. ISBN 978-83-7611-184-1.
  • Andrzej Pieczewski, Józef H. Retinger – pomysłodawca i współtwórca Grupy Bilderbergu, [w:] „Studia polityczne ISP PAN”, nr 10/2000.
  • Andrzej Pieczewski, Działalność J.H. Retingera na rzecz zjednoczonej Europy, [w:] „Studia Europejskie. Centrum Europejskie Uniwersytetu Warszawskiego” nr (16) 2000.
  • Olgierd Terlecki:
    • Barwne życie szarej eminencji, Wyd. KAW, Kraków 1981, s. 87, Seria: Refleksy Historii.
    • Kuzynek diabła, Kraków 1988.
    • Wielka awantura, Wyd. Polska Fundacja Kulturalna, Londyn 1978, s. 151.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marek Chciuk-Celt, Z Retingerem do Warszawy i z powrotem. Raport z Podziemia 1944. Wyd. LTW, Łomianki 2006, s. 237+8. ISBN 83-88736-88-4.
  • Józef Garliński, Politycy i żołnierze. Wyd. 1 i.e. 2 krajowe, Omnipress, Warszawa 1991, s. 414. ISBN 83-85028-15-6 (błędny)
  • Jan Pomian, Józef Retinger. Życie i pamiętniki „szarej eminencji”. Wyd. Pelikan, Warszawa 1990, s. 332. ISBN 83-85045-81-3.
  • Jan Pomian, Józef Retinger. Życie i pamiętniki pioniera Jedności Europejskiej. Wyd. Pavo, Warszawa 1994, s. 254. ISBN 83-85950-01-2 (błędny)
  • Józef Hieronim Retinger, The Bildenberg Group, Hertfordshire 1959.
  • Grzegorz Witkowski, Józef Retinger. Polski inicjator integracji europejskiej, Wyd. Stowarzyszenie Współpracy Narodów Europy Wschodniej ZBLIŻENIE, Warszawa 2000.
  • Norbert Wójtowicz, Cztery miesiące z życia „Salamandra”, „Biuletyn IPN”, nr 10-11/2007 (recenzja książki Marka Celta).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]