Język średnio-wysoko-niemiecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mittelhochdeutsch
Liczba mówiących Język wymarły
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
Pismo łacińskie
ISO 639-2 gmh
ISO 639-3 gmh
SIL  ?
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
WiktionaryPl.svg
W Wikisłowniku: Słownik języka średnio-wysoko-niemieckiego
Słownik {{{z języka}}}-polski, polsko-średnio-wysoko-niemiecki online

Język średnio-wysoko-niemiecki (niem. Mittelhochdeutsch) – historyczna forma języka niemieckiego. Formę tę poprzedza język staro-wysoko-niemiecki, zaś po niej nastąpił język wczesno-nowo-wysoko-niemiecki.

Badacze przyjmują, że funkcjonowała ona w przybliżeniu w okresie między rokiem 1050 a rokiem 1350. Niektóre źródła za cezurę końcową przyjmują rok 1500.

Chociaż nigdy nie powstał standardowy język średnio-wysoko-niemiecki, to prestiż domu Hohenstaufów spowodował wyłonienie się w końcu XII wieku ponadregionalnego, opartego na dialekcie szwabskim języka literackiego (mittelhochdeutsche Dichtersprache). Jednak ten opis jest trochę komplikowany przez fakt, że nowoczesne wydania tekstów z tego okresu starają się ujednolicać pisownię, w wyniku czego język pisany sprawia wrażenie większej spójności, niż miała w istocie miejsce w rękopisach. Nie jest pewne, na ile język literacki odpowiadał ponadregionalnemu językowi mówionemu dworów.

Periodyzacja[edytuj | edytuj kod]

Jak zwykle w takich wypadkach daty początku i końca okresu są wyłącznie orientacyjne.

Istnieje kilka kryteriów, które odróżniają język średnio-wysoko-niemiecki od wcześniejszego staro-wysoko-niemieckiego:

  • osłabienie nieakcentowanych samogłosek do /e/ – tagatage ("dni"),
  • pełne rozwinięcie przegłosu (umlautu) i jego zastosowania do oznaczenia kilku kategorii morfologicznych,
  • ubezdźwięcznienie końcówek – tagtac ("dzień").

Z punktu widzenia kulturowego, te dwa okresy odróżnia przejście od kultury piśmiennej tworzonej wyłącznie w kręgach kościelnych do kultury skupionej wokół dworów arystokracji średniowiecznej. Dwór cesarski w Wiedniu, powstanie silnego szwabskiego domu Hohenstaufów, a później Habsburgów spowodowały, że południowe Niemcy zyskały dominującą polityczną i kulturalną pozycję.

Przejście do następnej formy języka wczesno-nowo-wysoko-niemieckiego związane jest z:

  • dyftongizacją długich samogłosek i wydłużeniem krótkich, w wyniku czego powstał system samogłoskowy identyczny z systemem współczesnego niemieckiego – hûsHaus ("dom"); sagensagen /saːgen/ ("powiedzieć")
  • zgubienie w wielu miejscach nieakcentowanych samogłosek – vrouweFrau ("kobieta")

W następnym okresie dwory przestają być głównymi centrami kulturowymi, a ich miejsce zajmują miasta.

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło średnio-wysoko-niemiecki w Wikisłowniku