Język ajnuski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
アイヌ・イタㇰ (Ainu itak)
Obszar Japonia (wyspa Hokkaido), Rosja (Wyspy Kurylskie)
Liczba mówiących 10 (2007)
Klasyfikacja genetyczna Język izolowany[1][2]
Pismo katakana, również łacińskie
Kody języka
ISO 639-1
ISO 639-2 ain
ISO 639-3 ain
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata

Język ajnuski[2] (ajn. ainu itak) lub także język ajnoski[3][4]język o nieustalonej przynależności językowej, którym posługują się Ajnowie zamieszkujący japońską wyspę Hokkaido. Wykazuje pewne podobieństwo do języka niwchijskiego. Z tego względu niekiedy włączany bywa do grupy paleoazjatyckiej, które to pojęcie jednakże nie jest używane w znaczeniu językoznawczym, a jedynie etnologicznym[2]. Do początku XX w. językiem ajnuskim posługiwali się także mieszkańcy Sachalinu oraz Wysp Kurylskich. Ostatni człowiek posługujący się tą mową na Sachalinie zmarł w 1994 roku.

Język jest krytycznie zagrożony wymarciem wraz z postępującą asymilacją Ajnów[5]. Według danych z 2007 r., w Japonii używa go 10 osób, głównie starszych[1].

Badaniem języka Ajnów zajmował się m.in. polski badacz Bronisław Piłsudski, brat Józefa Piłsudskiego.

Znaczna część nazw miejscowych na Hokkaido i w regionie Kuryli, to zjaponizowane nazwy ajnoskie np. miasta: Sapporo, Shibetsu, Rausu, Wakkanai, Nemuro, rzeki: Shunbetsu, Tokotan, czy wyspy: Kunashiri, Shikotan. Nazwy zakończone na -nai i -betsu – to ajnoskie określenia rzeki: nai i pet[6][7].

Fonetyka[edytuj | edytuj kod]

Istnieje pięć samogłosek:

Samogłoski języka ajnuskiego
  Przednie Centralne Tylne
przymknięte i u
Średnie e o
Otwarte a

Spółgłoski:

Spółgłoski języka ajnuskiego
  Dwuwargowe Wargowo-
zębowe
Przedniojęzykowo-dziąsłowe Podniebienne Tylnojęzykowe Krtaniowe
Zwarte p   t   k ʔ
Zwarto-szczelinowe     ts      
Nosowe m   n      
Szczelinowe     s     h
Półotwarte   w   j    
Uderzeniowe     ɾ      

Gramatyka[edytuj | edytuj kod]

Język Ajnów jest językiem typu SOV.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Ethnologue report for language code: ain
  2. 2,0 2,1 2,2 Alfred F. Majewicz: Języki świata i ich klasyfikacja, PWN, Warszawa, 1989, ISBN 83-01-08163-5
  3. Ajnoski (pol.). Słownik Języka Polskiego. [dostęp 2014-12-22].
  4. Witold Armon: Historia etnografii polskiej. Ossolineum, 1973, s. 10.
  5. Alfred F. Majewicz: Dzieje i wierzenia Ajnów. Poznań: CIA Books-SVARO Ltd., 1991, s. 15. ISBN 83-85100-07-5.
  6. Mark J. Hudson: Ruins of Identity. Ethnogenesis in the Japanese Islands. Honolulu: University of Hawaiʻi Press, 1999, s. 98. ISBN 0-8248-1930-6.
  7. Ann B. Irish: Hokkaido: A History of Ethnic Transition and Development on Japan's Northern Island. Jefferson: McFarland & Co., 2009, s. 38. ISBN 978-0-7864-4449-6.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Majewicz A. F.: Ajnu - Lud, jego język i tradycja ustna, Poznań 1984.
  • Vovin A.: A Reconstruction of Proto-Ainu, Leiden 1993.
  • Majewicz A. F.: Języki świata i ich klasyfikacja, PWN, Warszawa, 1989, ISBN 83-01-08163-5
  • Alfred F. Majewicz: Dzieje i wierzenia Ajnów. Poznań: CIA-Books – SVARO, Ltd., 1991. ISBN 83-85100-07-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]