Język ajnuski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
アイヌ・イタㇰ (Ainu itak)
Obszar Japonia (wyspa Hokkaido), Rosja (Wyspy Kurylskie)
Liczba mówiących 10 (2007)
Klasyfikacja genetyczna Język izolowany[1][2]
Pismo katakana, również łacińskie
Kody języka
ISO 639-1
ISO 639-2 ain
ISO 639-3 ain
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata

Język ajnuski[2] (ajn. ainu itak), niekiedy także język ajnoski[potrzebne źródło]język o nieustalonej przynależności językowej, którym posługują się Ajnowie zamieszkujący japońską wyspę Hokkaido. Wykazuje pewne podobieństwo do języka niwchijskiego. Z tego względu niekiedy włączany bywa do grupy paleoazjatyckiej, które to pojęcie jednakże nie jest używane w znaczeniu językoznawczym, a jedynie etnologicznym[2]. Do początku XX w. językiem ajnuskim posługiwali się także mieszkańcy Sachalinu oraz Wysp Kurylskich. Ostatni człowiek posługujący się tą mową na Sachalinie zmarł w 1994 roku.

Język jest krytycznie zagrożony wymarciem wraz z postępującą asymilacją Ajnów[3]. Według danych z 2007 r., w Japonii używa go 10 osób, głównie starszych[1].

Badaniem języka Ajnów zajmował się m.in. polski badacz Bronisław Piłsudski, brat Józefa Piłsudskiego.

Do dziś znaczna część nazw miejscowych na Hokkaido to zjaponizowane nazwy ajnoskie. Dotyczy to zwłaszcza nazw zakończonych na -nai i -betsu – są to ajnoskie określenia rzeki: nai i pet[4]. Ajnoskie pochodzenie ma m.in. nazwa Sapporo[5].

Fonetyka[edytuj | edytuj kod]

Istnieje pięć samogłosek:

Samogłoski języka ajnuskiego
  Przednie Centralne Tylne
przymknięte i u
Średnie e o
Otwarte a

Spółgłoski:

Spółgłoski języka ajnuskiego
  Dwuwargowe Wargowo-
zębowe
Przedniojęzykowo-dziąsłowe Podniebienne Tylnojęzykowe Krtaniowe
Zwarte p   t   k ʔ
Zwarto-szczelinowe     ts      
Nosowe m   n      
Szczelinowe     s     h
Półotwarte   w   j    
Uderzeniowe     ɾ      

Gramatyka[edytuj | edytuj kod]

Język Ajnów jest językiem typu SOV.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Ethnologue report for language code: ain
  2. 2,0 2,1 2,2 Alfred F. Majewicz: Języki świata i ich klasyfikacja, PWN, Warszawa, 1989, ISBN 83-01-08163-5
  3. Alfred F. Majewicz: Dzieje i wierzenia Ajnów. Poznań: CIA Books-SVARO Ltd., 1991, s. 15. ISBN 83-85100-07-5.
  4. Mark J. Hudson: Ruins of Identity. Ethnogenesis in the Japanese Islands. Honolulu: University of Hawaiʻi Press, 1999, s. 98. ISBN 0-8248-1930-6.
  5. Ann B. Irish: Hokkaido: A History of Ethnic Transition and Development on Japan's Northern Island. Jefferson: McFarland & Co., 2009, s. 38. ISBN 978-0-7864-4449-6.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Majewicz A. F.: Ajnu - Lud, jego język i tradycja ustna, Poznań 1984.
  • Vovin A.: A Reconstruction of Proto-Ainu, Leiden 1993.
  • Majewicz A. F.: Języki świata i ich klasyfikacja, PWN, Warszawa, 1989, ISBN 83-01-08163-5
  • Alfred F. Majewicz: Dzieje i wierzenia Ajnów. Poznań: CIA-Books – SVARO, Ltd., 1991. ISBN 83-85100-07-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]