Język czarnogórski
| Црногорски Crnogorski |
|
| Obszar | Czarnogóra |
| Liczba mówiących | ok. 145 tys. |
| Ranking | poza pierwszą 100. |
| Klasyfikacja genetyczna | Języki indoeuropejskie *Języki słowiańskie **Języki południowosłowiańskie ***Diasystem serbsko-chorwacki ****czarnogórski |
| Pismo | łacińskie, cyrylica |
| Status oficjalny | |
| język urzędowy | Czarnogóra |
| Regulowany przez | brak instytucji |
| Kody języka | |
| ISO 639-1 | — |
| ISO 639-2 | sla |
| SIL | srp |
| W Wikipedii | |
| Zobacz też: język, języki świata |
|
 |
|
Język czarnogórski (crnogorski jezik, црногорски jeзик) jest używany w Czarnogórze. W przyjętej 19 października 2007 przez parlament tego kraju nowej konstytucji czarnogórski został uznany za język urzędowy, odrębny od serbskiego, chorwackiego i bośniackiego[1]. Władze Serbii i wielu ludzi mieszkających w byłej Jugosławii uważa go jednak za odmianę języka serbskiego.
Używane w Czarnogórze słownictwo obejmuje kilka niespotykanych w innych językach diasystemu serbsko-chorwackiego wyrazów, ale ogólnych różnic w leksyce tych języków jest niewiele. Do charakterystycznych cech fonetycznych dialektów czarnogórskich należą hiperjekawizm (czyli dwusylabowa wymowa ije pochodzącego z jaci) oraz występowanie spółgłosek palatalnych ś, ź (kontynuują prasłowiańskie *s, *z w pozycji przed *ě i *j[2]), з oprócz występujących w innych dialektach sztokawskich ć, đ (dź). Na przykład czarnogórskie słowa śeme, koźi odpowiadają słowom seme / sjeme, kozji występującym w językach serbskim, bośniackim i chorwackim.
Na korzyść istnienia języka czarnogórskiego przemawiał znany profesor Dubravko Škiljan, pracujący na uczelniach w Lublanie i Zagrzebiu. W wywiadzie dla belgradzkiej gazety "Vreme", na pytanie, jakie są różnice pomiędzy językiem serbskim i chorwackim, odpowiedział: "Tylko język czarnogórski ma typologiczne i systemowe warunki, aby być odrębnym językiem, ponieważ posiada odrębne głoski, odrębne fonemy". Profesor Skiljan przywołał ś, ź, a według profesora Nikčevića tych fonemów jest w sumie pięć: ś (w wyrazie śekira, po polsku 'siekiera'), ź (w wyrazie iźjesti), dz (w wyrazie bidza), dj (w wyrazie djevojka, po polsku 'dziewczyna'), ć (w wyrazie ćerat).
Język czarnogórski ma wiele typowych cech, które potwierdzają w pełni jego socjolingwistyczną tożsamość – w odróżnieniu od języka serbskiego, który jest ponadnarodowy: do dziś nie posiada żadnego systemowego elementu, o którym można by potwierdzić, iż jest specyficznie serbski.
Oprócz Škiljana, który jest Chorwatem, również profesor Svenkę Savić z Wydziału Filologicznego w Nowym Sadzie, dała pełne poparcie istnieniu języka czarnogórskiego. To poparcie wyrazili także inni slawiści: Agnieszka Spagińska-Pruszak, profesor języków południowosłowiańskich Wydziału Filologicznego w Gdańsku oraz Aleksander Dulicenko z Estonii. Obecnie czarnogórski jest wykładany na 10 uniwersytetach na świecie, równolegle z językiem serbskim, chorwackim i bośniackim.
Alfabet [edytuj]
Alfabet czarnogórski w obecnej formie został wprowadzony rozporządzeniem z 9 czerwca 2009 przez ministra edukacji Czarnogóry, Sretena Škuleticia[3].
- łaciński: A B C Č Ć D Dž Đ E F G H I J K L Lj M N Nj O P R S Š Ś T U V Z Ž Ź
- cyrylicki: А Б В Г Д Ђ Е Ж З З́ И Ј К Л Љ М Н Њ О П Р С С́ Т Ћ У Ф Х Ц Ч Џ Ш
Przypisy
- ↑ Ustawa o czarnogórskim
- ↑ Sławeski 1962:98-9 za Dalewska-Greń H., Języki słowiańskie, PWN, Warszawa 2007, ISBN 978-83-01-12391-8, str. 99;
- ↑ RTCG - Radio Televizija Crne Gore - Nacionalni javni servis - Donijet Pravopis crnogorskog jezika
Zobacz też [edytuj]
- język serbsko-chorwacki
- język bośniacki
- język chorwacki
- język serbski
- słownik języka czarnogórskiego w Wikisłowniku
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
