Język domari
| domari | |
| Obszar | Iran, Egipt, Indie |
| Liczba mówiących | ok. 1,3 mln (2000)[1] |
| Klasyfikacja genetyczna | Języki indoeuropejskie Języki indoirańskie Języki indoaryjskie Język domari |
| Pismo | pismo arabskie |
| Status oficjalny | |
| język urzędowy | nie |
| Kody języka | |
| ISO 639-1 | brak |
| ISO 639-3 | rmt |
| W Wikipedii | |
| Zobacz też: język, języki świata |
|
Język domari - język z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich. Wywodzi się z sanskrytu za pośrednictwem języków prakryckich. Posługują się nim bliskowschodnie społeczności Domów.
Język domari jest pokrewny innym językom indoaryjskim z grupy centralnej, np. hindi, urdu, pendżabskiemu czy romani, z którym łączy go podobna geneza. Oba te języki uformowały się poza obszarem subkontynentu indyjskiego wśród wędrownych grup Indusów, pochodzących najprawdopodobniej z kasty Domba, przemieszczających się na zachód przez tereny języka perskiego. Domowie opuścili jednak Indie w VI wieku n.e., a więc około 400 lat przed Romami, przez co ich język mimo licznych podobieństw, prezentuje bardziej archaiczny zestaw cech. Na rozwój domari, jego gramatykę, system fonetyczny i słownictwo duży wpływ wywarły (i wciąż wywierają) języki perski i arabski.
Obecnie jest on językiem zagrożonym, wypieranym w coraz większym stopniu przez języki większościowe w krajach, gdzie zamieszkują Domowie. Dzieje się tak zarówno w wyniku wpływu kultury masowej, jak i społecznej marginalizacji oraz prześladowań jego użytkowników. Domari nie posiada standardu literackiego, ani powszechnie uznawanej pisowni. Na ogół zapisuje się go pismem arabskim.
Przykłady [edytuj]
- Zaimki osobowe:
| l.poj. | l.mn. | |
| 1. | ama | ame |
| 2. | atu | atmen |
| 3. | panji | panjan, urin |
- Odmiana czasownika "być" w czasie teraźniejszym:
| "jestem" | stom |
| "jesteś" | stor |
| "(on) jest" | sta |
| "(ona) jest" | sti |
| "jesteśmy" | sten |
| "jesteście" | stes |
| "(oni"/"one) są" | ste |
- Liczebniki główne:
1 yek
2 di
3 tirin
4 ishtar
5 pench
6 shesh
7 hoft
8 haysht / haytek
9 nu
10 dez
- Dialog 1:
- Haa baarum. ("To jest mój brat.")
- Keetur mans-ur? ("Gdzie jest twój mąż?")
- Na djami. ("Nie wiem.")
- Baare sta. ("Jest na zewnątrz.")
- Dialog 2:
- Kek halor? ("Jak się masz?")
- Ghay shtum. / Ghay hromi. ("Dobrze.")
- Ar westi! ("Zapraszam!" / "Chodź, usiądź!")
Przypisy
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Dane Ethnologue dla języka domari
- What is Domari?, na stronie cyganologicznej Uniwersytetu Manchesterskiego (en)
- Learning Domari - Unit 1, Donald Kenrick (en)
- Learning Domari - Unit 2, Donald Kenrick (en)
- Learning Domari - Unit 3, Donald Kenrick (en)
- What is Domari?, Donald Kenrick (en)
|
||||||||
