Język galicyjski

galego
Obszar	Galicia, Hiszpania, Portugalia
Liczba mówiących	3-4 miliony
Klasyfikacja genetyczna	Języki indoeuropejskie  Języki romańskie   Zachodnioromańskie    Język galicyjski
Pismo	łacińskie
Status oficjalny
język urzędowy	Galicia (Hiszpania)
Regulowany przez	Galicyjska Akademia Królewska
Kody języka
ISO 639-1	gl
ISO 639-2	glg
SIL	GLG
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Wikipedia w języku galisyjskim
W Wikisłowniku: Słownik języka galisyjskiego

Słownik {{{z języka}}}-polski, polsko-galicyjski online

Języki i dialekty Półwyspu Iberyjskiego

Procent ludności posługującej się na co dzień językiem galicyjskim na mapie regionu

Język galicyjski lub galisyjski (gal. galego, hiszp. gallego, port. galego) – język z grupy romańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ok. 3,2 mln mieszkańców hiszpańskiej Galicji (język urzędowy wraz z kastylijskim [hiszpańskim]) oraz sąsiednie prowincje Asturia, León i Zamora. Podtrzymywany jest także wśród wspólnot emigracyjnych Galisyjczyków w Argentynie, Brazylii i Meksyku.

Zdaniem niektórych językoznawców galicyjski, portugalski i mirandyjski to trzy odmiany tego samego języka. Galicyjski bywa również klasyfikowany jako dialekt języka hiszpańskiego.

Galicyjski powstał w wyniku nałożenia się na pierwotne języki iberoceltyckie prowincjonalnej łaciny, a potem zasilenia tego obszaru językowego przez języki germańskich Swewów i Wizygotów, a także napływających wtórnie z Brytanii Celtów i Arabów w czasie ich krótkotrwałego tam panowania. Współczesny galicyjski jest mocno zhispanizowany.

Od wieku XII do XIV stanowił rodzaj języka literackiego dla całej chrześcijańskiej części Półwyspu Iberyjskiego. Był uznawany za język ludzi wykształconych. Swoje poematy tworzył w nim m.in. król Alfons X Mądry (Cantigas de Santa María). O literaturze tamtego okresu mówi się liryka galicyjsko-portugalska (hiszp. lirica gallego-portuguesa).

W średniowieczu w wyniku zmian politycznych (odłączenie się hrabstwa Portucale od Galicii) wyodrębnił się z niego - by dalej rozwijać się już samodzielnie - język portugalski. Często język portugalski uznawany jest, błędnie, za bardziej archaiczny od swego przodka.

Język galicyjski a język portugalski

Różnice w gramatyce

Rodzajniki

• Wszystkie rodzajniki określone są takie same w obydwu językach. Nieokreślone: port. um, uma - galic. un, unha

Przyimki

• Przyimki bez rodzajników:

Język portugalski	Język galicyjski
a	a
com	con
de	de
em	en
para	para
por	por

• Przyimki portugalskie z rodzajnikami:

	o	a	os	as
a	ao	à	aos	às
de	do	da	dos	das
em	no	na	nos	nas
por	pelo	pela	pelos	pelas

• Przyimek com w języku portugalskim nie łączy się z rodzajnikiem.

• Przyimki galicyjskie z rodzajnikami:

	o	a	os	as	un	unha	uns	unhas
a	ao - (ó)	á	aos - (ós)	ás
con	co	coa	cos	coas	cun	cunha	cuns	cunhas
de	do	da	dos	das	dun	dunha	duns	dunhas
en	no	na	nos	nas	nun	nunha	nuns	nunhas
por	polo	pola	polos	polas

Inne różnice gramatyczne

• W języku portugalskim partykułą przeczącą jest não, w galicyjskim - non.

Czasownik

Odmiana czasowników posiłkowych (niektóre formy)

Język portugalski	Język galicyjski	Forma gramatyczna
ser	ser	bezokolicznik
é	é	czas teraźniejszy, l. pojedyncza, 3. osoba
são	son	czas teraźniejszy, l. mnoga, 3. osoba

Różnice w ortografii

• Portugalskie g przed e lub przed i w galicyjskim staje się x: port. geral, álgebra, original - galic. xeral, álxebra, orixinal.
• Portugalskie j przed u w galicyjskim staje się x: port. julho, ajuda - galic. xullo, axuda.
• Portugalskie -lh- przed o, a w galicyjskim staje się -ll-: port. melhor, orgulho - galic. mellor, orgullo.
• Portugalskie -nh- przed o, a w galicyjskim staje się -ñ-: port. sonhar, punho - galic. soñar, puño.
• Wyrazy portugalskie kończące się na -m w galicyjskim kończą się na -n
• Portugalskie -qu- przed a w galicyjskim staje się -c-: port. quatro, equação - galic. catro, ecuación.
• Portugalskie -ss- w galicyjskim staje się -s-: port. essa, assegurar, passado - galic. esa, asegurar, pasado.

Przedrostki i przyrostki

• Przyrostki:

Język portugalski	Język galicyjski	Uwagi
-ança	-anza
-dade	-dade
-ês	-és	przymiotnik od narodowości
-ção (l.poj.), -ções (l.mn.)	-ción (l.poj.), -cións(l.mn.)	W galicyjskim c zostaje podwojone gdzie w łac. -ctio
-vel (l.poj.), -veis (l.mn.)	-ble, -bel (l.poj.), -bles, -beis (l.mn.)	W galicyjskim nie oznacza się samogłoski akcentowanej: port. invencível - galic. invencible

Linki zewnętrzne

• http://www.galego.org
• Mały słownik gal/ang/hiszp