Język hiszpański w Stanach Zjednoczonych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Centro Español de Tampa - Centrum Języka Hiszpańskiego w Tampie na Florydzie

Język hiszpański w Stanach Zjednoczonych jest drugim po angielskim najczęściej używanym językiem. Liczba osób posługująca się nim to ponad 48 mln osób[1], co czyni ten kraj drugim na świecie (po Meksyku) z największą populacją osób hiszpańskojęzycznych. Przewiduje się, że do roku 2050 język hiszpański będzie pierwszym językiem Stanów Zjednoczonych[2]. Ponadto wiele instytucji, czy stron rządowych jest dwujęzyczna m.in.: Oficjalny Portal Rządowy USA, Biały Dom - La Casa Blanca, FBI czy Strona Opieki Zdrowotnej. W 1973 założona została w Nowym Jorku Academia Norteamericana de la Lengua Española[3], będąca w strukturach Stowarzyszenia Akademii Języka Hiszpańskiego, która reguluje normy i zasady języka hiszpańskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Logo Departamentu Imigracyjnego USA w jęz. hiszpańskim

Język hiszpański ma długą historię na terenie Stanów Zjednoczonych i jest obecny na tych terenach począwszy od XVI wieku. W 1513 r. Juan Ponce de León hiszpański żeglarz i konkwistador przybył na ziemie dzisiejszej Florydy, 1565 r. na te same tereny dotarł inny hiszpański konkwistador Pedro Menéndez de Avilés, który założył tu miasto San Agustín dzisiejsze St. Augustine. W latach 1846 - 1848 podczas wojny amerykańsko-meksykańska na terenie obszarów od Kalifornii i Teksasu aż po tereny południe od meksykańskiej stolicy, oraz wybrzeża obu oceanów, efektem czego było stracenie przez Meksyk części swego terytorium. Wojna zakończyła się podpisaniem traktatu pokojowego Tratado de Guadalupe Hidalgo, na mocy którego ustanowiono pokój, a Meksykanie mieszkający na terenach stanów przyłączonych do USA otrzymali amerykańskie obywatelstwo. Traktat ten regulował również status języka hiszpańskiego w Kalifornii mówiąc iż: wszystkie ustawy, dekrety, rozporządzenia i przepisy pochodzące z jednego z trzech mocarstw najwyższych tego stanu, które ze swej natury wymaga publikacji muszą być publikowane w języku angielskim i hiszpańskim. W 1870 r. Anglosasi stali się większością w stanie Kalifornia tym samym w 1879 r. władze stanu ustanowiły nową konstytucję zgodnie, z którą wszystkie oficjalne postępowania powinny być prowadzone w języku angielskim, zachowując tę klauzulę, która weszła w życie dopiero w 1966 roku. Jednakże dziś język hiszpański jest powszechnie stosowany w całym stanie zarówno we wszystkich instytucjach stanowych, środkach transportu czy w mediach publicznych. Ponadto wszystkie dokumenty stanowe stanu Kalifornia wydawane są w dwóch językach: angielskim i hiszpańskim. Hiszpański jest używany również w całym stanie Nowy Meksyk, gdzie jest językiem urzędowym wraz z językiem angielskim i cieszy się tam ochroną konstytucyjną[4], także w stanie Kolorado i na południu całych Stanów Zjednoczonych wzdłuż granicy z Meksykiem począwszy od XVII wieku. W Teksasie, angielski jest używany w sposób konwencjonalny, ale stan ten nie ma języka urzędowego, a język hiszpański jest tu drugim po angielskim najpowszechniej używanym językiem. Począwszy od II połowy XX wieku język hiszpański został wzmocniony w Stanach Zjednoczonych przez duży napływ imigrantów z krajów Ameryki Środkowej, Karaibów i Meksyku i stał się drugim językiem komunikacji w tym kraju, obecnie ten trend trwa i hiszpański rozprzestrzenia się po coraz większej ilości miast i stanów (tzw. proces latynizacji Stanów Zjednoczonych), zaś Amerykanie, dla których językiem ojczystym jest angielski, uczą się hiszpańskiego obowiązkowo w szkołach i na uczelniach, począwszy od edukacji przedszkolnej.

Ludność hiszpańskojęzyczna w USA[5][edytuj | edytuj kod]

Rozmieszczenie użytkowników jęz. hiszpańskiego według poszczególnych stanów
Ludność hiszpańskojęzyczna na terenie Stanów Zjednoczonych
Rozmieszczenie użytkowników j. hiszpańskiego w stanie Arizona
Plakat z poczty w Kalifornii z cennikiem usług wyłącznie w jęz. hiszpańskim
Stan Ludność  % Wzrost
2000-2010
Portoryko 3 988 128 99% 2,4%Green Arrow Up.svg
Nowy Meksyk 953 403 48,3% 24,6%Green Arrow Up.svg
Kalifornia 14 013 719 37,6% 27,8%Green Arrow Up.svg
Teksas 9 460 921 37,6% 41,8%Green Arrow Up.svg
Arizona 1 895 149 30,6% 46,3%Green Arrow Up.svg
Nevada 716 501 26,5% 81,9%Green Arrow Up.svg
Floryda 4 223 806 22,5% 57,4%Green Arrow Up.svg
Kolorado 1 038 687 20,7% 41,2%Green Arrow Up.svg
New Jersey 1 555 144 17,7% 39,2%Green Arrow Up.svg
Nowy Jork 3 416 922 17,6% 19,2%Green Arrow Up.svg
Illinois 2 027 578 15,8% 32,5%Green Arrow Up.svg
Connecticut 479 087 13,4% 49,6%Green Arrow Up.svg
Utah 358 340 13% 77,8%Green Arrow Up.svg
Rhode Island 130 655 12,4% 43,9%Green Arrow Up.svg
Oregon 450 062 11,7% 63,5%Green Arrow Up.svg
Idaho 175 901 11,2% 73%Green Arrow Up.svg
Waszyngton 755 790 11,2% 71,2%Green Arrow Up.svg
Kansas 300 042 10,9% 59,4%Green Arrow Up.svg
Massachusetts 627 654 9,6% 46,4%Green Arrow Up.svg
Nebraska 167 405 9,2% 77,3%Green Arrow Up.svg
Dystrykt Kolumbii 54 749 9,1% 21,8%Green Arrow Up.svg
Oklahoma 332 007 8,9% 85,2%Green Arrow Up.svg
Wyoming 50 231 8,9% 58,6%Green Arrow Up.svg
Hawaje 120 842 8,9% 37,8%Green Arrow Up.svg
Georgia 853 689 8,8% 96,1%Green Arrow Up.svg
Karolina Północna 800 120 8,4% 111,1%Green Arrow Up.svg
Delaware 73 221 8,2% 96,4%Green Arrow Up.svg
Maryland 470 632 8,2% 106,5%Green Arrow Up.svg
Arkansas 186 050 6,4% 114,2%Green Arrow Up.svg
Indiana 389 707 6% 81,7%Green Arrow Up.svg
Wisconsin 336 056 5,9% 74,2%Green Arrow Up.svg
Pensylwania 719 660 5,7% 82,6%Green Arrow Up.svg
Alaska 39 249 5,5% 51,8%Green Arrow Up.svg
Karolina Południowa 235 682 5,1% 147,9%Green Arrow Up.svg
Iowa 151 544 5% 83,7%Green Arrow Up.svg
Wirginia 631 825 4,7% 91,7%Green Arrow Up.svg
Minnesota 250 258 4,7% 75,5%Green Arrow Up.svg
Tennessee 290 059 4,6% 134,2%Green Arrow Up.svg
Michigan 436 358 4,4% 34,7%Green Arrow Up.svg
Luizjana 192 560 4,2% 78,7%Green Arrow Up.svg
Alabama 185 602 3,9% 144,8%Green Arrow Up.svg
Missouri 212 470 3,5% 79,2%Green Arrow Up.svg
Ohio 354 674 3,1% 63,4%Green Arrow Up.svg
Kentucky 132 836 3,1% 121,6%Green Arrow Up.svg
Montana 28 565 2,9% 58%Green Arrow Up.svg
New Hampshire 36 704 2,8% 79,1%Green Arrow Up.svg
Dakota Południowa 22 119 2,7% 102,9%Green Arrow Up.svg
Missisipi 81 481 2,7% 105,9%Green Arrow Up.svg
Dakota Północna 13 467 2% 73%Green Arrow Up.svg
Vermont 9208 1,5% 67,3%Green Arrow Up.svg
Maine 16 935 1,3% 80,9%Green Arrow Up.svg
Wirginia Zachodnia 22 268 1,2% 81,4%Green Arrow Up.svg
Łącznie 50 477 594
54 465 722 (+Puerto Rico)
16,3% 43,5%Green Arrow Up.svg

Nowa większość hiszpańska w Nowym Meksyku[edytuj | edytuj kod]

W stanie Nowy Meksyk od 1 lipca 2006 r. ludność pochodzenia hiszpańskiego stała się większością, w wyniku największego przyrostu ludności; taki stan rzeczy zdarzył się ostatni raz w 1850 roku, dwa lata po włączeniu tego terenu do Stanów Zjednoczonych.

Ludność hiszpańska i struktura etniczna ludności Nowego Meksyku w 2007 roku
Hispanos rasa kaukaska rasa czarna Indianie rasa żółta Hawajczycy Dwie lub więcej ras
874 688 833 933 41 794 169 616 24 555 1358 23 971
Źródło: United States Census Bureau

Ponadto na Wyspach Dziewiczych Stanów Zjednoczonych ludność hiszpańska stanowi około 15% ogółu ludności, czyli 16 788 osób.

Nauczanie języka hiszpańskiego[edytuj | edytuj kod]

Po języku angielskim język hiszpański jest językiem, w którym studiuje największa liczba studentów[6]. Język ten jest najpopularniejszym językiem obcym nauczanym w amerykańskich szkołach, szkołach typu college czy uniwersytetach (ponad 75% wszystkich uczniów i studentów)[7]. Obecnie na terenie Stanów Zjednoczonych istnieje pięć Instytutów Cervantesa w: Nowym Jorku, Chicago, Albuquerque, Seattle i San Francisco. W najbliższych latach planowane jest znacznie zwiększenie ilości tej instytucji o kolejne miasta takie jak: Waszyngton, Los Angeles, Boston, Houston czy Denver.

Mass media w języku hiszpańskim[edytuj | edytuj kod]

Biurowiec stacji Telemundo w Houston w stanie Teksas

Telewizja[edytuj | edytuj kod]

12 największych stacji telewizyjnych nadających w języku hiszpańskim: Univision (52% amerykańskich gospodarstw domowych), Telemundo, TeleFutura, V-me, Estrella TV, Azteca América, LATV, Mexicanal, Tr3s, Inmigrante TV, Mega TV, CaribeVisión. Wiele amerykańskich stacji telewizyjnych takich jak: Discovery Channel, MTV, Fox Deportes (Fox Sports en Español), CNN en español, Mun2 czy Fox nadaje programy w dwóch językach.

Radio[edytuj | edytuj kod]

Istnieje wiele stacji radiowych nadających po hiszpańsku, największymi są: Univisión Radio, Hispanic Radio Network oraz Entravision Radio. Jednocześnie istnieje wiele innych mniejszych lub większych stacji radiowych nadających po hiszpański, którymi są m.in.: Americans for Radio Diversity, Amor 107.5, El Cucuy, eRitmo.com, Estéreo Latino, Estéreo Sol, Frecuencia Latina, La Campeona, La Cubanísima, La Fantástica, La Favorita, La Ley 1079, La Ley 941, La Mega, La Mexicana, La Nueva, La Nueva Tropical, La Nueva 105.9, La Primerísima, La Tremenda, La Zeta, Latino Mix FM, Latino USA, Los Dudes.com, Radio Alerta, Radio América, Radio Avance, Radio Bilingüe, Radio Esperanza, Radio Fiesta, Radio Interativa FM, Radio Mambi La Grande, Radio Omega, Radio Única, Radio y Música, Ritmo Guanaco, Romance FM, Solo Para Mujeres, Stereo Fiesta, Super Estrella, Rhythm Radio, W Radio 690 AM.

Prasa[edytuj | edytuj kod]

La Opinión wydawaną w Kalifornii jest najczęściej czytaną gazetą w języku hiszpańskim, następnie w kolejności są: El Nuevo Herald wydawaną na Florydzie oraz El Diario La Prensa w Nowym Jorku. Ponadto istnieje wiele gazet wydawanych w języku hiszpańskim na terenie Stanów Zjednoczonych w poszczególnych stanach; na poniżej liście znajdują się tylko najważniejsze i największe wydawane w poszczególnych stanach:

Stan Tytuły
Arizona Monitor Hispano, Prensa Hispana, La Voz, La Estrella de Tucsón
Kalifornia La Opinión, Bohemio News, El Mensajero, Impacto USA, El Latino, La Prensa de San Diego, Hispanos Unidos, El Observador
Karolina Północna La Voz Independiente, El Progreso Hispano
Karolina Południowa Latino
Kolorado El Hispano
Dystrykt Kolumbii Washington Hispanic
Floryda El Nuevo Herald, La Prensa, Diario Las Américas, El Sol de la Florida, El Nuevo Día Orlando
Illinois La Raza, El Puente, El Imparcial, Periódico Hoy
Kansas Dos Mundos
Massachusetts El Vocero Hispano, Inc. El Mundo Boston, La Semana, Rumbo, Siglo 21
Michigan El Vocero Hispano
Nevada El Mundo (Las Vegas), Ahora (Reno)
Nowy Meksyk El Paso Times [1]
Nowy Jork El Diario La Prensa, Noticia Hispanoamericana, Hoy Nueva York, El Sol News, Wall Street Journal Americas [2], Hispayork [3], El Compás [4] oraz Fútbol Mundial (magazyn sportowy)
Teksas El Sol de Texas, El Hispano News, El Continental, El Día, Diario La Estrella, Rumbo, El Clamor, Al Día, La Subasta

Nazwy w języku hiszpańskim[edytuj | edytuj kod]

Los Angeles jedno z największych miast ze skupiskiem ludności latynoskiej w USA

W Stanach Zjednoczonych istnieje wiele nazw pochodzących z języka hiszpańskiego, co związane było z hiszpańską kolonizacją tych terenów, głównie są to obszary południowych stanów. Wiele miast, rzek, gór czy dróg posiada swe oryginalne hiszpańskie nazewnictwo. Ponadto, zarówno typowe nazwy miejsc, które są oparte na charakterystycznych cechach danego krajobrazu mają swe nazwy w języku hiszpańskim, są to np.:

  • Arizona: Casa Grande (Duży Dom); San Luis (Św. Ludwik)
  • Kalifornia: Los Angeles (Aniołowie); San Francisco (Św. Franciszek); San Diego (Św. Jakub); Sacramento (Sakrament)
  • Nevada - pochodzące od słowa nevar (nieva 3 os. l.poj.) oznaczające padać (o śniegu), śnieżny: Las Vegas (Podmokłe tereny)
  • Kolorado: El Pueblo (Wieś); Sangre de Cristo Range (Drogocenna Krew Chrystusa)
  • Teksas: El Paso (Krok, Przełęcz, Przejście); San Antonio (Św. Antoni)
  • Nowy Meksyk: Santa Fe (Święta Wiara); Las Cruces (Krzyże); Española (Hiszpanka)
  • Utah: La Sal (Sól)
  • Floryda: Cape Canaveral, pochodzący od oryginalnego Cabo Cañaveral (Przylądek Canaveral); Santa Barbara (Św. Barbara)
    • Rzeki: Río Grande (Duża Rzeka); Colorado (Kolorowa rzeka)

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]