Język jawajski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Basa Jawa
Obszar wyspa Jawa (Indonezja), Surinam, Nowa Kaledonia
Liczba mówiących 85 mln[1]
Ranking 10.
Klasyfikacja genetyczna Języki austronezyjskie
 Języki malajsko-polinezyjskie
  Język jawajski
Pismo łacińskie, jawajskie,
Kody języka
ISO 639-1 jv
ISO 639-2 jav
ISO 639-3 jav
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
logo Wikipedii
Wikipedia w języku jawajskim
WiktionaryPl.svg
W Wikisłowniku: Słownik języka jawajskiego
Słownik {{{z języka}}}-polski, polsko- online
Tekst w piśmie jawajskim

Język jawajski (Basa Jawa, Basa Jawi) – język z rodziny języków austronezyjskich, którym posługuje się około 85 mln osób zamieszkujących zwłaszcza środkową i wschodnią część wyspy Jawa.

Język jawajski jest stosunkowo blisko spokrewniony z językami indonezyjskim i malajskim. Wielu użytkowników jawajskiego posługuje się również indonezyjskim, który używany jest w urzędach i w handlu.

Język kreolski oparty na jawajskim, używany w Surinamie, uległ wielu zmianom w stosunku do języka wyjściowego i traktowany jest jako odrębny język[2].

Gramatyka[edytuj | edytuj kod]

Rzeczownik[edytuj | edytuj kod]

  • Rzeczowniki są zasadniczo nieodmienne, zaimki dzierżawcze często są doczepiane do rzeczownika, np. anak "córka", anakku "moja córka"
  • W liczbie mnogiej rzeczownik ulega podwojeniu: anak-anakku "moje córki"

Przymiotnik[edytuj | edytuj kod]

  • Przymiotniki są nieodmienne, stawia się je po określanym rzeczowniku np. mobil gedhe "duży samochód"

Czasownik[edytuj | edytuj kod]

  • Czasowniki nie odmieniają się przez osoby, np. aku ngomong "mówię", kowe ngomong "mówisz", dheweke ngomong "mówi" itd.
  • Czasownik jest nieomienny, np. aku ngomong "mówię", aku ngomong "mówiłem", lecz w czasie przyszłym poprzedzony jest partykułą arep: aku arep ngomong "powiem"

Składnia[edytuj | edytuj kod]

Szyk zdania w języku jawajskim należy do typu SVO, czyli jest podobny do polskiego: Aku kadang-kadang moco buku "Ja niekiedy czytam książkę".

Słownictwo[edytuj | edytuj kod]

Język jawajski posiada trzy warianty społeczne (ang. speech levels), cechujące się przede wszystkim różnicami w słownictwie:

  • ngoko - język prosty, codzienny, znany przez większą część społeczeństwa
  • krama - język formalny, używany w sytuacjach oficjalnych
  • madya - forma pośrednia, uprzejma, używana np. w rozmowie z nieznajomymi. Przykłady:

UWAGA: W poniższej tabelce można kliknąć symbol przy nazwie odmiany by zmienić kolejność haseł.

polski ngoko kromo język indonezyjski
Jak się masz? Piyé kabaré? Pripun wartanipun panjenengan? Apa kabar? lub Bagaimana kabar Anda?
Dobrze, a ty? Aku apik waé, piyé awakmu/sampèyan? Kula saé kémawòn, pripun kalian panjenengan? Saya baik-baik saja, bagaimana dengan Anda?
Jak masz na imię? Sapa jenengmu? Sinten asmanipun panjengenan? Siapa nama Anda?
Mam na imię John. Jenengku Jòhn Nami kula Jòhn Nama saya John
Dziękuję Suwun/Matur nuwun Matur sembah nuwun Terima kasih
Czego się napijesz? Kowé arep ngombé apa? Panjenengan kersa ngunjuk punapa? Anda mau minum apa?
Chcę się napić kawy. Aku arep ngombé kòpi waé, Mas/Pak! 'Kula badhé ngunjuk kòpi kémawòn, Pak! Saya ingin minum segelas kopi, Pak!

Liczebniki[edytuj | edytuj kod]

Odmiana 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Język starojawajski sa rwa telu pat lima enem pitu walu sanga sapuluh
Kawi eka dwi tri catur panca sad sapta asta nawa dasa
Krama setunggal kalih tiga sekawan gangsal enem pitu wolu sanga sedasa
Ngoko siji loro telu papat lima enem pitu wolu sanga sepuluh

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zasięg terytorialny języka jawajskiego