Język radżastani

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
राजस्थानी (radźasthani)
Obszar Indie, (Radżastan)
Liczba mówiących ok. 36 mln (Census of India 2001)
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
 Języki indoirańskie
  Języki indoaryjskie
   Język radźasthani
Pismo dewanagari
Status oficjalny
język urzędowy nie
Kody języka
ISO 639-1 nie ma
ISO 639-2 raj
ISO 639-3 raj
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata

Radżastani (dewanagari राजस्थानी trb. Radźasthani , ang. Rajasthani) - język indoaryjski używany przede wszystkim w indyjskim stanie Radżastan. Pomimo dość silnej kulturowej odrębności i poczucia tożsamości Radżastańczyków, a także bogatego dziedzictwa literackiego, język radźasthani nie wytworzył jednego standardu. W zamian istnieje szereg odrębnych, nadal kultywowanych dialektów literackich.

Klasyfikacja języka radżastani[edytuj | edytuj kod]

W starszych, dziewiętnastowiecznych publikacjach klasyfikowano radźasthani jako zachodnią grupę dialektów języka hindustani (Kellogg 1893)[1].

Obecna tendencja każe raczej traktować radźasthani jako tzw. cluster pokrewnych języków/dialektów, czyli makrojęzyk. Na przykład lista języków Indii, sporządzona przez SIL nie zawiera "języka radźasthani" jako takiego, lecz wyłącznie poszczególne języki składające się na ten cluster[2].

Dialekty[edytuj | edytuj kod]

Główne języki/dialekty radżastańskie obejmują[3]:

  • Bagri: używany w radżastańskich obwodach (hindi: zila, ang.: ditrict) Hanumangarh i Sriganganagar, obwodach Sirsa i Hissar w stanie Haryana, obwodach Firozepur i Muktsar w indyjskim stanie Pendżab oraz rejonie Bahawalpur i Bahawalnagar w pakistańskiej części Pendżabu.
  • Shekhawati: około trzech milionów użytkowników w dystryktach Churu, Jhunjhunu i Sikar.
  • Marwari: w zachodnim Radżastanie (Churu, Bikaner, Nagaur, Ajmer, Jodhpur, Pali, Jalore, Jaisalmer i Barmer . Używany również w prowincji Sindh w Pakistanie.
  • Dhundhari: rejon miast Dżajpur, Dausa, Tonk, Ajmer, Karauli i Sawai Madhopur
  • Harauti: rejon Kota, Bundi, Baran i Jhalawar
  • Mewari: w obwodach Rajsamand, Bhilwara, Udajpur i Chittorgarh

Inne ważniejsze dialekty/języki:

Status prawny[edytuj | edytuj kod]

Ponieważ językiem urzędowym (w administracji i szkolnictwie) w Radżastanie jest wyłącznie hindi, istnieje jeszcze tendencja by traktować pojęcie hindi bardzo szeroko, jako jeden oficjalny język, obejmujący wszystkie pokrewne języki i dialekty północnych Indii. Podobne podejście można również zauważyć, przeglądając dane statystyczne z ostatniego spisu ludności (Census of India 2001), podczas którego język radżastani uznano za jedną z odmian języka hindi[4].

Z drugiej strony jednak, zarówno Sahitya Akademi, jak i University Grants Commission oraz władze stanowe w Radżastanie uznają radżastani za "język" (literacki, nie urzędowy), traktując takie etnolekty, jak marwari, mewari itd. jako jego dialekty[5]. Od roku 1973 język radżastani jest nauczany na uniwersytetach w Dźodhpurze i Udajpurze[1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Majewicz, Alfred F., Języki świata i ich klasyfikacja, PWN, Warszawa, 1989, ISBN 83-01-08163-5

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]