Język radżastani

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
राजस्थानी (radźasthani)
Obszar Indie, (Radżastan)
Liczba mówiących ok. 36 mln (2001)
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
 Języki indoirańskie
  Języki indoaryjskie
   Język radźasthani
Pismo / alfabet dewanagari
Status oficjalny
język urzędowy nie
Kody języka
ISO 639-1 nie ma
ISO 639-2 raj
ISO 639-3 raj
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata

Radżastani (dewanagari राजस्थानी trb. Radźasthani , ang. Rajasthani) - język indoaryjski używany przede wszystkim w indyjskim stanie Radżastan. Pomimo dość silnej kulturowej odrębności i poczucia tożsamości Radżastańczyków, a także bogatego dziedzictwa literackiego, język radźasthani nie wytworzył jednego standardu. W zamian istnieje szereg odrębnych, nadal kultywowanych dialektów literackich.

Klasyfikacja języka radżastani[edytuj | edytuj kod]

W starszych, dziewiętnastowiecznych publikacjach klasyfikowano radźasthani jako zachodnią grupę dialektów języka hindustani (Kellogg 1893)[1].

Obecna tendencja każe raczej traktować radźasthani jako tzw. cluster pokrewnych języków/dialektów, czyli makrojęzyk. Na przykład lista języków Indii, sporządzona przez SIL nie zawiera "języka radźasthani" jako takiego, lecz wyłącznie poszczególne języki składające się na ten cluster[2].

Dialekty[edytuj | edytuj kod]

Główne języki/dialekty radżastańskie obejmują[3]:

  • Bagri: używany w radżastańskich obwodach (hindi: zila, ang.: ditrict) Hanumangarh i Sriganganagar, obwodach Sirsa i Hissar w stanie Haryana, obwodach Firozepur i Muktsar w indyjskim stanie Pendżab oraz rejonie Bahawalpur i Bahawalnagar w pakistańskiej części Pendżabu.
  • Shekhawati: około trzech milionów użytkowników w dystryktach Churu, Jhunjhunu i Sikar.
  • Marwari: w zachodnim Radżastanie (Churu, Bikaner, Nagaur, Ajmer, Jodhpur, Pali, Jalore, Jaisalmer i Barmer . Używany również w prowincji Sindh w Pakistanie.
  • Dhundhari: rejon miast Dżajpur, Dausa, Tonk, Ajmer, Karauli i Sawai Madhopur
  • Harauti: rejon Kota, Bundi, Baran i Jhalawar
  • Mewari: w obwodach Rajsamand, Bhilwara, Udajpur i Chittorgarh

Inne ważniejsze dialekty/języki:

Status prawny[edytuj | edytuj kod]

Ponieważ językiem urzędowym (w administracji i szkolnictwie) w Radżastanie jest wyłącznie hindi, istnieje jeszcze tendencja by traktować pojęcie hindi bardzo szeroko, jako jeden oficjalny język, obejmujący wszystkie pokrewne języki i dialekty północnych Indii. Podobne podejście można również zauważyć, przeglądając dane statystyczne z ostatniego spisu ludności (Census of India 2001), podczas którego język radżastani uznano za jedną z odmian języka hindi[4].

Z drugiej strony jednak, zarówno Sahitya Akademi, jak i University Grants Commission oraz władze stanowe w Radżastanie uznają radżastani za "język" (literacki, nie urzędowy), traktując takie etnolekty, jak marwari, mewari itd. jako jego dialekty[5]. Od roku 1973 język radżastani jest nauczany na uniwersytetach w Dźodhpurze i Udajpurze[1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Majewicz, Alfred F., Języki świata i ich klasyfikacja, PWN, Warszawa, 1989, ISBN 83-01-08163-5

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]