Język radżastani
| राजस्थानी (radźasthani) | |
| Obszar | Indie, (Radżastan) |
| Liczba mówiących | ok. 36 mln (Census of India 2001) |
| Klasyfikacja genetyczna | Języki indoeuropejskie Języki indoirańskie Języki indoaryjskie Język radźasthani |
| Pismo | dewanagari |
| Status oficjalny | |
| język urzędowy | nie |
| Kody języka | |
| ISO 639-1 | nie ma |
| ISO 639-2 | raj |
| ISO 639-3 | raj |
| W Wikipedii | |
| Zobacz też: język, języki świata |
|
Radżastani (dewanagari राजस्थानी trb. Radźasthani , ang. Rajasthani) - język indoaryjski używany przede wszystkim w indyjskim stanie Radżastan. Pomimo dość silnej kulturowej odrębności i poczucia tożsamości Radżastańczyków, a także bogatego dziedzictwa literackiego, język radźasthani nie wytworzył jednego standardu. W zamian istnieje szereg odrębnych, nadal kultywowanych dialektów literackich.
Spis treści |
Klasyfikacja języka radżastani [edytuj]
W starszych, dziewiętnastowiecznych publikacjach klasyfikowano radźasthani jako zachodnią grupę dialektów języka hindustani (Kellogg 1893)[1].
Obecna tendencja każe raczej traktować radźasthani jako tzw. cluster pokrewnych języków/dialektów, czyli makrojęzyk. Na przykład lista języków Indii, sporządzona przez SIL nie zawiera "języka radźasthani" jako takiego, lecz wyłącznie poszczególne języki składające się na ten cluster[2].
Dialekty [edytuj]
Główne języki/dialekty radżastańskie obejmują [3]:
- Bagri: używany w radżastańskich obwodach (hindi: zila, ang.: ditrict) Hanumangarh i Sriganganagar, obwodach Sirsa i Hissar w stanie Haryana, obwodach Firozepur i Muktsar w indyjskim stanie Pendżab oraz rejonie Bahawalpur i Bahawalnagar w pakistańskiej części Pendżabu.
- Shekhawati: około trzech milionów użytkowników w dystryktach Churu, Jhunjhunu i Sikar.
- Marwari: w zachodnim Radżastanie (Churu, Bikaner, Nagaur, Ajmer, Jodhpur, Pali, Jalore, Jaisalmer i Barmer . Używany również w prowincji Sindh w Pakistanie.
- Dhundhari: rejon miast Dżajpur, Dausa, Tonk, Ajmer, Karauli i Sawai Madhopur
- Harauti: rejon Kota, Bundi, Baran i Jhalawar
- Mewari: w obwodach Rajsamand, Bhilwara, Udajpur i Chittorgarh
Inne ważniejsze dialekty/języki:
Status prawny [edytuj]
Ponieważ językiem urzędowym (w administracji i szkolnictwie) w Radżastanie jest wyłącznie hindi, istnieje jeszcze tendencja by traktować pojęcie hindi bardzo szeroko, jako jeden oficjalny język, obejmujący wszystkie pokrewne języki i dialekty pólnocnych Indii. Podobne podejście można również zauważyć, przeglądając dane statystyczne z ostatniego spisu ludności (Census of India 2001), podczas którego język radżastani uznano za jedną z odmian języka hindi[4].
Z drugiej strony jednak, zarówno Sahitya Akademi, jak i University Grants Commission oraz władze stanowe w Radżastanie uznają radżastani za "język" (literacki, nie urzędowy), traktując takie etnolekty, jak marwari, mewari itd. jako jego dialekty[5]. Od roku 1973 język radżastani jest nauczany na uniwersytetach w Dźodhpurze i Udajpurze [1].
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Rajasthani language: Facts, Discussion Forum, and Encyclopedia Article
- ↑ Ethnologue report for India
- ↑ Ethnologue.com: Ethnologue report for Rajasthani
- ↑ List of Indian languages by total speakers: Facts, Discussion Forum, and Encyclopedia Article
- ↑ Marwari language: Facts, Discussion Forum, and Encyclopedia Article
Bibliografia [edytuj]
- Majewicz, Alfred F., Języki świata i ich klasyfikacja, PWN, Warszawa, 1989, ISBN 83-01-08163-5
