Język saramakański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Saamáka
Obszar Surinam, Gujana Francuska
Liczba mówiących ok. 26000
Klasyfikacja genetyczna Języki kreolskie
*Języki kreolskie na bazie portugalskiego
*Języki kreolskie na bazie angielskiego
**Język saramaccan
Pismo łacińskie
Status oficjalny
język urzędowy nigdzie
ISO 639-2 crp
ISO 639-3 srm
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata

Język saramakański (nazwa własna: Saamáka; ang. Saramaccan) to język kreolski używany przez około 24000 ludzi w Surinamie nad rzeką Saramacca i nad górnym biegiem rzeki Surinam i przez około 2000 ludzi w Gujanie Francuskiej. Użytkownicy są w większości potomkami zbiegłych niewolników, nazywanych Saramaka.

Jest to jeden z niewielu języków kreolskich, którego leksyka pochodzi w dużej części od więcej niż jednego języka.

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Leksyka pochodzi głównie z języków: angielskiego (około 50%), portugalskiego (około 35%), niderlandzkiego oraz w około 5% z sub-saharyjskich języków afrykańskich, przede wszystkim języka kongo i języka gbe.

Zapożyczenia z portugalskiego to np. mujee (mulher) "kobieta"; womi (homem) "mężczyzna"; da (dar) "dać"; bunu (bom) "dobry"; kaba (acabar) "kończyć"; ku (com) "z"; kuma (como) "jak"; faka (faca) "nóż"; aki (aqui) "tu"; ma (mas) "ale"; kendi (quente) "gorący"; liba (arriba) "ponad"; lio (rio) "rzeka".

Fonetyka ma wiele cech wspólnych z językami Afryki Zachodniej, głównie cechy języka tonalnego (saramaccan ma zamiast akcentu dwa tony: wysoki i niski).

Język powstał przypuszczalnie w Brazylii jako język kreolski portugalski z zapożyczeniami afrykańskimi, a następnie został przeniesiony wraz z niewolnikami do Surinamu.

Dialekty[edytuj | edytuj kod]

Istnieją trzy główne dialekty: dialekt dolnej rzeki Surinam i górnej rzeki Surinam (używane przez grupę Saramaccan) oraz dialekt grupy Matawari.

Przykładowe zdania[edytuj | edytuj kod]

De waka te de aan sinkii möön.
"Oni szli, aż się zmęczyli."

U ta mindi kanda fu dee soni dee ta pasa ku u.
"Stworzyliśmy pieśni o rzeczach, które nam się zdarzyły."

A suku di soni te wojo fëën ko bëë.
"Szukał tego na próżno."

Mi puu tu dusu kölu bai ën.
"Zapłaciłem dwa tysiące guilderów, żeby to kupić."

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Majewicz, Alfred F., Języki świata i ich klasyfikacja, PWN, Warszawa, 1989, ISBN 83-01-08163-5

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]