Język scytyjski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Obszar Sarmacja, Królestwo Chotanu, Sistan, Scytia Mniejsza
Liczba mówiących 0 (język wymarły)
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
 Języki indoirańskie
  Języki irańskie
   Języki wschodnioirańskie
    Języki północno-wschodnioirańskie
     Języki zachodnioscytyjskie
      warianty:Język scytyjski, Język alański, Język staroosetyjski
ISO 639-3 xsc
Dialekty
ISO 639-3: xln - alański)
ISO 639-3: oos - staroosetyjski
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Zasięg języka Scytów i Sarmatów w I wieku p.n.e.

Język scytyjski - język z grupy wschodnioirańskiej, używany w starożytności w Scytii (obecnie Ukraina, południowa Rosja i Kazachstan), spokrewniony z językiem sogdyjskim i językiem sakijskim. Po najeździe Hunów zastąpiony przez języki tureckie. Współcześnie jego jedyną pozostałością jest język osetyjski.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Inskrypcja z Saqqez[edytuj | edytuj kod]

W miejscowości Saqqez w irańskim Kurdystanie znaleziono inskrypcję sporządzoną po scytyjsku za pomocą hieroglifów hetyckich:

Transliteracja: pa-tì-na-sa-nà tà-pá wa-s₆-na-m₅ XL was-was-ki XXX ár-s-tí-m₅ ś₃-kar-kar (HA) har-s₆-ta₅ LUGAL | par-tì-ta₅-wa₅ ki-ś₃-a₄-á KUR-u-pa-ti QU-wa-a₅ | i₅-pa-ś₂-a-m₂
Transkrypcja: Partitava xšaya DAHYUupati xva|ipašyam
Tłumaczenie: Król Partitava, pan własności ziemskiej."

Nazwy miejscowe[edytuj | edytuj kod]

Nazwy rzek, takie jak Don, Dniestr i Dniepr w południowo-wschodniej Europie mają najprawdopodobniej scytyjskie pochodzenie (porównaj awestyjskie dānu "woda").

Dzieje Herodota[edytuj | edytuj kod]

Herodot wymienia w swych Dziejach trochę scytyjskich wyrazów:

  • Oiorpata "Amazonki" - złożenie wyrazów oior "mężczyzna" (awestyjskie vīra) i pata "zabić" (sanskryckie pātayati "upaść")
  • arimaspoi "jednooki" - złożenie arima "jeden" (osetyjskie ærmæst "tylko") i spu "oko" (sanskryckie spaś)

Herodot wymienia też scytyjskich bogów:

  • Papaios - najwyższy bóg panteonu, może z awestyjskiego "chronić"
  • Api - por. awestyjskie āp "woda"
  • Artimpasa - por. osetyjskie art "ogień"
  • Goitosyros - por. awestyjskie gaēθa- "zwierzę" + sūra "bogaty
  • Tabiti - por. Tapatī "płonąca" w hinduskiej Mahabharacie
  • Thagimasadas