Język tajwański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy języka tajwańskiego z grupy języków chińskich. Zobacz też: austronezyjskie języki tajwańskie.
Publikacje w języku tajwańskim (w różnych systemach pisma)

Język tajwański (chin.: 臺灣語, POJ: tâi-oân-oē) – tajwańska odmiana języka minnan (dialekt hokkien), używana jako język ojczysty przez około 70% mieszkańców wyspy[1], głównie przez członków największej chińskiej grupy etnicznej, zwanej Hoklo lub Hō-ló. Języki min, w przeciwieństwie do innych języków chińskich, nie wywodzą się bezpośrednio z języka średniochińskiego[2], co może tłumaczyć fakt, że odmiana ta jest niemal zupełnie niezrozumiała dla użytkowników innych dialektów chińskich. Język tajwański jest za to niemal identyczny z dialektem Xiamen w Chinach.

System fonologiczny[edytuj | edytuj kod]

Spółgłoski[edytuj | edytuj kod]

Dwuwargowe Przedniojęzykowe Tylnojęzykowe Krtaniowe
Nosowe m /m/ n /n/ ng /ŋ/
Zwarte dźwięczne b /b/ g /ɡ/
plain p /p/ t /t/ k /k/ h /ʔ/
przydechowe ph /pʰ/ th /tʰ/ kh /kʰ/
zwarto-szczelinowe dźwięczne j /dz/
plain ch /ts/
przydechowe chh /tsʰ/
Szczelinowe s /s/ h /h,ç/
Boczne l /l/

W przeciwieństwie do innych odmian języka chińskiego, w tajwańskim nie występują fonemy wargowo-zębowe.

Samogłoski[edytuj | edytuj kod]

Tajwański posiada następujące samogłoski:

IPA a e i o/ɤ ɔ u m ŋ
Pe̍h-ōe-jī a e i o u m ng

Tony[edytuj | edytuj kod]

Według tradycyjnych kryteriów, tajwański posiada osiem tonów:

Tony w języku tajwańskim
Numer
tonu
Nazwa Zapis w
POJ
Kontur w
Tajpej
Opis Kontur w
Tainan
Opis
1 yin równy (陰平) a ˥ (55) wysoki ˦ (44) wysoki
2 (6) rosnący (上聲) á ˥˩ (51) opadający ˥˧ (53) wysoki opadający
3 yin wychodzący (陰去) à ˧˩ to ˨˩ (31~21) niski opadający ˩ (11) niski
4 yin wchodzący (陰入) ah ˧˨ʔ (32) średni zatrzymany ˨˩ʔ (21) niski zatrzymany
5 yang równy (陽平) â ˩˦ to ˨˦ (14~24) rosnący ˨˦ (25) rosnący
7 yang wychodzący (陽去) ā ˧ (33) średni ˨ (22) średni
8 yang wchodzący (陽入) a̍h ˦ʔ (4) wysoki zatrzymany ˥ʔ (5) wysoki zatrzymany
(audio)

Osiem tonów tajwańskich

Demonstracja tonów w języku tajwańskim: saⁿ té khò͘ khoah lâng é phīⁿ ti̍t.


Przypisy

  1. Taiwanese (Tâi-oân-oe/Ho-ló-oe) (ang.). omniglot.com. [dostęp 2010-12-24].
  2. Mei Tsu-lin. Tones and Prosody in Middle Chinese and The Origin of The Rising Tone. „Harvard Journal of Asiatic Studies”. Vol. 30, s. 86–110, 1970. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Su-chu Wu, Bodman, Nicholas C.: Spoken Taiwanese with cassette(s), 1980/2001, ISBN 0-87950-461-7 or ISBN 0-87950-460-9 or ISBN 0-87950-462-5
  • Campbell, William: Ē-mn̂g-im Sin Jī-tián (Dictionary of the Amoy Vernacular). Tainan, Taiwan: Tâi-oân Kàu-hoē Kong-pò-siā (Taiwan Church Press, Presbyterian Church in Taiwan). June 1993 (First published July 1913).
  • Iâu Chèng-to: Cheng-soán Pe̍h-oē-jī (Concise Colloquial Writing). Tainan, Taiwan: Jîn-kong (an imprint of the Presbyterian Church in Taiwan). 1992.
  • Tân, K. T: A Chinese-English Dictionary: Taiwan Dialect. Taipei: Southern Materials Center. 1978.
  • Klöter, Henning. Written Taiwanese. Wiesbaden: Harrassowitz, 2005. ISBN 3-447-05093-4.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]