Język tuwiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Тыва дыл
Tyva dyl
Obszar Rosja, Mongolia, Chiny
Liczba mówiących 200 tys.
Klasyfikacja genetyczna Języki uralo-ałtajskie
*Języki tureckie
**Języki południowosyberyjskie
***Język tuwiński
Pismo cyrylica (do 1943 łacinka)
Status oficjalny
język urzędowy Tuwa (Rosja)
Regulowany przez brak
ISO 639-2 tyv
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata

Język tuwiński – język z grupy południowosyberyjskiej języków tureckich. Posługują się nim Tuwińcy zamieszkujący rosyjską Tuwę i nieliczna diaspora tuwińska w Chinach i Mongolii.

Wpływy językowe[edytuj | edytuj kod]

W języku tuwińskim znajdują się bardzo liczne zapożyczenia językowe z mongolskiego i rosyjskiego.

Dialekty[edytuj | edytuj kod]

W języku tuwińskim wyróżnia się cztery główne dialekty:

  • centralny – najczystszy ze wszystkich tuwińskich dialektów, oparty jest na nim język literacki
  • zachodni – z wpływami innych języków ałtajskich
  • północno-wschodni – najbardziej odmienny ze wszystkich dialektów tuwińskich. Charakteryzuje się zanikiem nasalizacji i ogromną ilością słów związanych z polowaniem (nie występujących w innych dialektach)
  • południowo-wschodni – z silnymi wpływami języka mongolskiego

Struktura[edytuj | edytuj kod]

Tuwiński jest językiem aglutynacyjnym. Występuje w nim 6 przypadków: dopełniacz, biernik, celownik, ablatyw, miejscownik i allatyw. W zdaniu występuje szyk SOV. Występują dwa typy harmonii samogłoskowej. W języku tuwińskim występuje lekka nazalizacja.

Samogłoski w języku tuwińskim mogą być długie lub krótkie. Tuwiński posiada również podział na dwa tony, co zbliża go do języków tonalnych.

Pismo[edytuj | edytuj kod]

W latach 30. XX wieku do zapisu języka tuwińskiego zaadaptowano alfabet łaciński. Pomysłodawcą wprowadzenia alfabetu łacińskiego był buddyjski mnich Mongush Lopsang-Chinmit (zamordowany w 1941).

A B C D E F G Ƣ I J K L M N Ņ O Ɵ P R S Ş T U V X Y Z Ƶ Ь

a в c d e f g ƣ i j k l m n ņ o ө p r s ş t u v x y z ƶ ь

We wrześniu 1943 jako oficjalny alfabet wprowadzono lekko zmodyfikowaną cyrylicę:

А Б В Г Д Е Ё Ж З И Й К Л М Н Ң О Ө П Р С Т У Ү Ф Х Ц Ч Ш Щ Ъ Ы Ь Э Ю Я

а б в г д е ё ж з и й к л м н ң о ө п р с т у ү ф х ц ч ш щ ъ ы ь э ю я

Po upadku ZSRR następuje powolny powrót zainteresowania alfabetem łacińskim[potrzebne źródło].