Języki fińskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rozmieszczenie geograficzne języków rodziny uralskiej:

     języki fińskie

     języki ugryjskie

     języki samojedzkie

     język jukagirski

Języki fińskie – czasem nazywane zachodniougrofińskimi – jedna z dwu podgrup językowych (obok ugryjskich) wchodzących w skład grupy ugrofińskiej języków uralskich. Języki z tej grupy używane są przez ponad 9 mln osób zamieszkujących na północno-wschodnim wybrzeżu Bałtyku i we wschodniej Skandynawii (języki bałtyckofińskie i lapońskie w Estonii, Finlandii, Szwecji, Norwegii i Karelii) oraz w Rosji: północno-wschodni skrawek Europy (Republika Komi) i na zachód od Uralu (pozostałe zespoły językowe – Udmurcja, Mari El i Mordowia). Ponad połowa osób posługujących się językami fińskimi używa języka fińskiego; wiele pozostałych języków z tej grupy zagrożonych jest wymarciem.

Języki fińskie są kontynuacją hipotetycznego prajęzyka proto-ugro-fińskiego. Na ich rozwój miały także wpływ liczne zapożyczenia z języków słowiańskich, bałtyckich i germańskich.

Niegdyś ludy używające języków fińskich zamieszkiwały w sposób ciągły obszar całej północno-wschodniej Europy, lecz w średniowieczu wiele z nich zostało wypartych lub zasymilowanych przez Słowian, Bałtów i ludy tureckie. Obecnie większość terenów zamieszkanych przez ludy fińskie stanowią "wyspy" położone na ziemiach słowiańskich.

Do zapisu większości języków fińskich stosuje się alfabet łaciński, natomiast w Rosji do zapisu języków: mordwińskiego, maryjskiego. udmurckiego, komi i komi-permiackiego używa się cyrylicy. Wschodnie języki lapońskie zapisywane są przy pomocy cyrylicy zarówno w Rosji, jak i Finlandii, a zachodnie języki lapońskie – alfabetem łacińskim.

Cechą charakterystyczną języków z tej grupy jest duża liczba przypadków (do 24 w języku wepskim).

Klasyfikacja języków fińskich (nie obejmująca języków wymarłych)[edytuj | edytuj kod]

języki bałtyckofińskie (6,5 mln)
fiński (5,2 mln)
estoński (1,1 mln)
karelski (150 tys.)
võro (70 tys.)
wepski (5 tys.)
iżorski (0,2 tys.)
liwski (0,1 tys.)
wotycki ( 0,1 tys.)
języki wołżańskie (1,4 mln)
mordwiński (erzja i moksza) (800 tys.)
maryjski (czeremiski) (600 tys.)
języki permskie (1,05 mln)
udmurcki (wotiacki) (600 tys.)
komi (zyriański) (300 tys.)
komi-permiacki (150 tys.)
języki lapońskie (35 tys.)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]