Języki północnokaukaskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rozmieszczenie języków północnokaukaskich
Północno-zachodniokaukaskie

     czerkieskie

     abchaski

     ubyski

Północno-wschodniokaukaskie

     wajnachskie

     awar-andi i cez

     dargińskie

     lakijski

     lezgińskie i chinalugijski

Języki północnokaukaskie to proponowana rodzina języków używanych przez rdzenną ludność północnego Kaukazu, wywodzących się rzekomo od prajęzyka używanego około 3000 lat p.n.e. W skład tej rodziny wchodzą dwie grupy języków:

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Teoria wywodząca rodzinę północno-wschodnio- i północno-zachodniokaukaską od wspólnego przodka istniejącego około 5000 lat temu[1], stworzona i broniona przez Siergieja Starostina i Siergieja Nikolajewa, nie jest uznawana przez dużą część lingwistów ze względu na ubogi materiał dowodowy. Do głównych jej krytyków należy Johanna Nichols[2].

Podobieństwa[edytuj | edytuj kod]

Główne podobieństwo między zachodnią i wschodnią grupą języków północnokaukaskich widać w fonetyce - języki należące do obu rodzin są wysoce spółgłoskowe. Przykładowo język ubyski posiada 84 spółgłoski, a arczyński - 76.

Różnice[edytuj | edytuj kod]

Systemy gramatyczne języków abchasko-adygejskich i dagestańskich różnią się od siebie znacząco. Języki dagestańskie posiadają rozbudowaną deklinację, np. w języku tabasarańskim istnieje 48 końcówek miejscownika. Języki abchasko-adygejskie mają dwa lub trzy przypadki, ale za to bardzo skomplikowany system koniugacji - czasownik inkorporuje dopełnienie i okoliczniki miejsca.

Inne teorie[edytuj | edytuj kod]

Istnieją teorie postulujące pokrewieństwo języków północnokaukaskich z językiem baskijskim, językami jenisejskimi, językami chińsko-tybetańskimi a nawet indiańskimi językami na-dene w ramach rodziny języków dene-kaukaskich. Prajęzyk dene-kaukaski istniałby około 8700 roku p.n.e., prawdopodobnie w środkowej Azji.

Przypisy

  1. Nikolayev, S., and S. Starostin. 1994 North Caucasian Etymological Dictionary. Moskwa: Asterisk Press. Dostępny online.
  2. Nichols, J. 1997 Nikolaev and Starostin's North Caucasian Etymological Dictionary and the Methodology of Long-Range Comparison: an assessment. Referat z konferencji poświęconej językom niesłowiańskim (NSL), Chicago, 8-10 maja 1997.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]