Języki urzędowe Rosji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Ogólnonarodowym językiem urzędowym na całym terytorium Rosji jest język rosyjski, co jest zapisane w art. 68 ust. 1 Konstytucji[1], ust. 2. gwarantuje prawo republik wchodzących w skład Rosji do ustanowienia własnych dodatkowych języków urzędowych funkcjonujących obok rosyjskiego.

Obecnie w skład Rosji wchodzi 21 republik. 20 z tych republik skorzystało z prawa deklarowania własnych języków urzędowych, tylko Karelia nie zatwierdziła we własnej konstytucji dodatkowego języka urzędowego (niemniej języki karelski, fiński i wepski ustanowione są jako dodatkowe języki na niektórych obszarach republiki).

Lista republik w składzie Rosji które oprócz języka rosyjskiego zatwierdziły własne języki urzędowe[edytuj | edytuj kod]

  1. Republika Adygei (Adygeja): język adygejski[2]
  2. Republika Ałtaju (Ałtaj): język ałtajski[3]
  3. Republika Baszkirii (Baszkiria): język baszkirski[4]
  4. Republika Buriacji (Buriacja): język buriacki[5]
  5. Republika Chakasji (Chakasja): język chakaski[6]
  6. Republika Czeczeńska (Czeczenia): język czeczeński[7]
  7. Republika Czuwaska (Czuwaszja): język czuwaski[8]
  8. Republika Dagestanu (Dagestan): języki narodów Dagestanu[9]
  9. Republika Inguska (Inguszetia): język inguski[10]
  10. Republika Sacha (Jakucja): język jakucki[11]
  11. Republika Kabardyjsko-Bałkarska (Kabardo-Bałkaria): język kabardyjski, język bałkarski[12]
  12. Republika Kałmucji (Kałmucja): język kałmucki[13]
  13. Republika Karaczajsko-Czerkieska (Karaczajo-Czerkiesja): język abazyński, język karaczajski, język nogajski, język czerkeski[14]
  14. Republika Komi (Komi): język komi[15]
  15. Republika Maryjska (Mari El): język maryjski (górnomaryjski i wschodniomaryjski)[16]
  16. Republika Mordwińska (Mordowia): język mordwiński (moksza, erzja)[17]
  17. Republika Północnoosetyjska – Alania (Osetia Północna): język osetyński[18]
  18. Republika Tatarstanu (Tatarstan): język tatarski[19]
  19. Republika Tuwy (Tuwa): język tuwiński[20]
  20. Republika Udmurcka (Udmurcja): język udmurcki[21]
  21. Republika Krymu (Krym): język ukraiński, język krymskotatarski

Liczba języków urzędowych[edytuj | edytuj kod]

Dokładne określenie liczby języków urzędowych Rosji nie jest możliwe z kilku powodów.

W Dagestanie oficjalnie urzędowymi są "języki narodów Dagestanu", ale oficjalnej listy narodów (i języków) nie ma. Spis narodowy 2002. odnotował 23 języki[22] narodów, które można określić za historycznie zamieszkujących Dagestan[potrzebne źródło]. Władze dagestańskie informują, że na terenie republiki istnieją 102 narody i narodowości, z czego 14 jest "obdarzonych politycznymi atrybutami"[23], a 30 to narody i narodowości "rdzenne"[24]. Jednak żaden z języków wprost nie został określony jako urzędowy.

Konstytucja Republiki Ałtaju określa jako język urzędowy obok rosyjskiego też "język ałtajski", lecz w nauce współczesnej przyjęte jest dzielenie na dwa języki: poludniowoałtajski oraz północnoałtajski.

Konstytucja Republiki Kabardyksko-Bałkarskiej określa jako języki urzędowe obok rosyjskiego też "język kabardyński, język bałkarski". Konstytucja Republiki Karaczajo-Czerkieskiej określa jako języki urzędowe obok rosyjskiego też "język abazyński, język karaczajski, język nogajski, język czerkeski". Klasyfikacje naukowe deklarują język kabardyjski jako ten samy język co i "język czerkeski". Tak samo język bałkarski jest uznawany przez naukę jako ten sam wspólny język karaczajsko-bałkarski co i "język karaczajski".

Konstytucja Republiki Maryjskiej określa jako języki urzędowe obok rosyjskiego też "język maryjski (górnomaryjski i wschodniomaryjski)". Określenie w nawiasach w konstytucji wynika z tego, że język maryjski jest mocno zróżnicowany dialektycznie: występują w nim dwa standardy literackie: górnomaryjski i wschodniomaryjski.

Konstytucja Republiki Mordwy określa jako język urzędowy obok rosyjskiego też "język mordwiński (mokszański i erzjański)". Te dwa języki spokrewnione - język moksza oraz język erzja - są łączone w wspólny "język mordwiński" tylko według tradycji.

Języki z oficjalnym statusem[edytuj | edytuj kod]

Poza językami oficjalnymi, na obszarach zwartego zamieszkiwania mniejszości narodowych, języki tych mniejszości mogą być wprowadzane jako języki z oficjalnym (urzędowym) statusem. Języki te mogą wprowadzać wszystkie jednostki administracyjne Rosji, bez względu na ich status, tj. poza republikami również kraje, obwody, czy okręgi autonomiczne, a języki te wprowadzane są przeważnie na części obszaru takiej jednostki[25]:

Oficjalny status języków mniejszości narodowych w miejscach zwartego występowania tych mniejszości nadany został również w niektórych innych jednostkach administracyjnych Rosji (Baszkiria, Buriacja, Chakasja, Czukocki Okręg Autonomiczny, Mari El, Tatarstan, Udmurcja), jednak bez dokładnego określania o jakie języki chodzi.


Przypisy

  1. Ronstytucja Federacji Rosyjskiej, art. 68
  2. Konstytucja Adygei, art. 5.
  3. Konstytucja Ałtaju, art. 13.
  4. Konstytucja Baszkirii, art. 1.
  5. Konstytucja Buriacji, art. 67.
  6. Konstytucja Chakasji, art. 69.
  7. Konstytucja Chakasji, art. 10.
  8. Konstytucja Czuwaszji, art. 8.
  9. Konstytucja Dagestanu, art. 11.
  10. Konstytucja Inguszetii, art. 14.
  11. Konstytucja Jakucji, art. 46.
  12. Konstytucja Kabardo-Bałkarii, art. 76.
  13. Konstytucja Kałmucji, art. 17.
  14. Konstytucja Karaczajo-Czerkiesji, art. 11.
  15. Konstytucja Republiki Komi, art. 67.
  16. Konstytucja Mari El, art. 15.
  17. Konstytucja Mordwy, art. 13.
  18. Konstytucja Osetii Północnej, art. 15.
  19. Konstytucja Tatarstanu, art. 8.
  20. Konstytucja Tuwy, art. 5.
  21. Konstytucja Udmurcji, art. 8.
  22. Spis narodowy Rosji 2002/
  23. Республика Дагестан - Официальный Сайт - Этнический состав населения
  24. Дагестан - Официальный Сайт - Данные о территории, географии, демографической структуре
  25. Закон РФ от 25 октября 1991 г. N 1807-I "О языках народов Российской Федерации"
  26. 26,0 26,1 26,2 Закон о языках коренных малочисленных народов Севера, проживающих на территории ХМАО
  27. 27,0 27,1 27,2 Закон о родных языках коренных малочисленных народов Севера на территории Ямало-Ненецкого автономного округа
  28. 28,0 28,1 28,2 28,3 28,4 Закон Республики Саха (Якутия) «О языках в Республике Саха (Якутия)». Глава I, статья 6
  29. 29,0 29,1 29,2 Закон Республики Карелия о государственной поддержке карельского, вепсского и финского языков в Республике Карелия. Статья 8, п. 1
  30. Закон Республики Алтай «О языках». Глава I, статья 4
  31. Устав Пермского края. Статья 42