Języki zachodniosłowiańskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Języki i dialekty Europy Środkowo-Wschodniej

Języki zachodniosłowiańskie – jeden z trzech zespołów języków słowiańskich (obok języków wschodnio- i południowosłowiańskich), którymi posługuje się około 56 mln mówiących w Europie Środkowej.

Zespół dialektów zachodniosłowiańskich wyodrębnił się już w okresie wędrówki ludów, ale dopiero około VII wieku można mówić o jego odrębności. W okresie od VII do X wieku zachodzi jego wewnętrzne zróżnicowanie na dwie grupy etniczno-językowe: lechicką i łużycką, a w wieku IX doszła grupa czesko-słowacka (wcześniej przodkowie dzisiejszych Czechów i Słowaków wchodzili w obręb Słowian południowych, ale odcięci przez migracje Madziarów zwrócili się w stronę Słowian zachodnich[potrzebne źródło]). Podgrupę czesko-słowacką kontynuują języki czeski i słowacki, łużycką – dwa języki łużyckie, a lechicką – polski i kaszubski. Z tej ostatniej podgrupy wymarły w XVIII wieku języki pomorskie (z wyjątkiem kaszubskiego i słowińskiego, który zaniknął w XX wieku).

Klasyfikacja języków zachodniowsłowiańskich[edytuj | edytuj kod]

indoeuropejskie
słowiańskie (ok. 317 mln)
zachodniosłowiańskie (ok. 64 mln)
lechickie (ok. 46 mln)
polski (ok. 46 mln)
śląski (ok. 509 tys) – w literaturze uznawany zwykle za dialekt polskiego
kaszubski (ok. 50 tys) – uznawany również za dialekt polskiego
słowiński – †
połabski
łużyckie (ok. 70 tys)
dolnołużycki (ok. 15 tys)
górnołużycki (ok. 55 tys)
czesko-słowackie (ok. 18 mln)
czeski (ok. 12 mln)
słowacki (ok. 6 mln)
knaan

† – język wymarły

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

Poniższa tabelka ukazuje porównanie postaci niektórych słów w wybranych językach zachodniosłowiańskich:

polski dolnołużycki górnołużycki czeski słowacki połabski drzewiański kaszubski śląski
człowiek cłowjek čłowjek člověk človek clawak, clôwak człowiek czowjek
wieczór wjacor wječor večer večer vicer wieczer uodwjeczyrz
brat bratš bratr bratr brat brot bracyn braćik
dzień źeń dźeń den deň dôn dzéń dźyń
ręka ruka ruka ruka ruka ręka rãka rynka
jesień nazymje nazyma podzim jeseň prenja zaima, jisin jeséń podźim
śnieg sněg sneh sníh sneh sneg snieg śńyg
lato lěśe lěćo léto leto lato lato lato
siostra sotša sotra sestra sestra sestra sostra śestra
ryba ryba ryba ryba ryba ryba rëba ryba
ogień wogeń woheń oheň oheň widin òdżiń uogyń
woda woda woda voda voda wôda wòda woda
wiatr wětš wětřik, wětr vítr vietor wjôter wiater wjater
zima zymje zyma zima zima zaima zëma źyma

Przykład tekstu[edytuj | edytuj kod]

Poniżej znajduje się treść pierwszego artykułu Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka w niektórych językach i dialektach zachodniosłowiańskich.

  • Czeski:
    Všichni lidé rodí se svobodní a sobě rovní co do důstojnosti a práv. Jsou nadáni rozumem a svědomím a mají spolu jednat v duchu bratrství.
  • Górnołużycki:
    Wšitcy čłowjekojo su wot naroda swobodni a su jenacy po dostojnosći a prawach. Woni su z rozumom a swědomjom wobdarjeni a maja mjezsobu w duchu bratrowstwa wobchadźeć.
  • Kaszubski:
    Wszëtczi lëdze rodzą sã wòlny ë równy w swòji czëstnoce ë prawach. Mają òni dostóne rozëm ë sëmienié ë nôlégô jima pòstãpòwac wobec drëdzich w dëchù bracënotë.
  • Polski:
    Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.
  • Słowacki:
    Všetci ľudia sa rodia slobodní a sebe rovní, čo sa týka ich dostojnosti a práv. Sú obdarení rozumom a majú navzájom jednať v bratskom duchu.
  • Śląski:
    Wszyjske ludźe rodzům śe swobodne a růwne we swojim werće a prawach. Sům uůne uobdarzůne filipym a sůmńyńym a majům powinność wzglyndym inkszych jak brat s bratym postympować.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]