Jaś i magiczna fasola

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ilustracja Arthura Rackhama z 1918 roku

Jaś i magiczna fasola (Jack and the Beanstalk) – angielska baśń, będąca parafrazą bajki Jack the Giant Killer, znanej już w XVII w. Bajka o Jasiu i magicznej fasoli znana jest w kilkunastu wersjach, z których najbardziej rozpowszechniona jest ta opublikowana w 1860 r. w zbiorze English Fairy Tales przez Josepha Jacobsa. Bajka była wielokrotnie ekranizowania i wystawiana na deskach teatralnych.

Popularności tej bajki dowodzi jedna z nazw windy kosmicznej (ang. Beanstalk).

Fabuła[edytuj | edytuj kod]

Bajka opowiada historię tytułowego Jasia, syna biednej wdowy. Pewnego dnia matka wysyła Jasia na targ, aby sprzedał ostatnią krowę, ale Jaś wymienia ją na magiczne fasolki. Rozzłoszczona matka wyrzuca nasiona za okno, a następnego dnia wyrasta z nich gigantyczna roślina, która sięga aż do chmur. Jaś wspina się po łodydze fasoli ku niebu, aż dociera do wielkiego zamku zamieszkiwanego przez olbrzyma. Zwiedziwszy komnaty zamku, znajduje w nich magiczną kurę znoszącą złote jajka, kradnie ją i wraca z nią do domu. Po pewnym czasie Jaś postanawia ponownie wybrać się do zamku olbrzyma w nadziei na znalezienie jakiegoś cudownego lekarstwa. Tym razem jego łupem staje się magiczna harfa, przynosząca zdrowie i dobre samopoczucie każdej osobie słuchającej wydobywających się z niej dźwięków. Gdy chłopiec ucieka z nią, harfa zaczyna wołać o pomoc swojego właściciela. Olbrzym rozpoczyna pościg za Jasiem, ale Jaś – zszedłszy pierwszy po łodydze fasoli na ziemię – ścina ją, powodując śmiertelny upadek olbrzyma. Jaś i matka, dzięki ukradzionej kurze i harfie, wiodą od tego czasu spokojne i dostatnie życie.

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Pomimo pozornie szczęśliwego zakończenia bajka ta budzi wiele kontrowersji. Przedstawione w niej postawy moralne są sprzeczne z ogólnie przyjętymi normami:

  1. Kradzież kury oraz harfy nie jest w żaden sposób potępiona, natomiast matka potępia Jasia za to, że ryzykował, że zostanie złapany.
  2. Olbrzym bez żadnej argumentacji przedstawiony jest jako czarny charakter. Sugeruje się, że każdy bogaty jest zły i słuszne jest okradanie ich.
  3. Aprobowane jest pasożytnicze życie Jasia i jego matki, których źródłem dochodów była magiczna kura znosząca złote jajka.

Ze względu na zastrzeżenia co do fabuły bywa ona zmieniana w adaptacjach baśni, najczęściej poprzez informację, iż olbrzym terroryzuje mniejsze i słabsze istoty.

Ekranizacje[edytuj | edytuj kod]