Jaź

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jaź
Leuciscus idus[1]
(Linnaeus, 1758)
Jaź
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada promieniopłetwe
Rząd karpiokształtne
Rodzina karpiowate
Rodzaj Leuciscus
Gatunek jaź
Synonimy
  • Cyprinus ibdarus Bonnaterre, 1788
  • Cyprinus idbarus Linnaeus, 1758
  • Cyprinus idus Linnaeus, 1758
  • Cyprinus jeses Linnaeus, 1758
  • Cyprinus microlepidotus Ekström, 1835
  • Cyprinus orfus Linnaeus, 1758
  • Cyprinus orphus Linnaeus, 1758
  • Idus idus (Linnaeus, 1758)
  • Idus melanotus Heckel, 1843
  • Idus melanotus orientalis Sinitzyn, 1900
  • Idus miniatus Bonaparte, 1845
  • Idus miniatus Heckel & Kner, 1858
  • Idus oxianus Kessler, 1877
  • Leuciscus idus auratus Bade, 1901
  • Leuciscus idus idus (Linnaeus, 1758)
  • Leuciscus idus idus sibiricus Kirillov, 1958
  • Leuciscus idus lapponicus Günther, 1868
  • Leuciscus idus oxianus (Kessler, 1877)
  • Leuciscus neglectus Selys-Longchamps, 1842
  • Squalius oxianus Kessler, 1877
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Jaź

Jaź[3] (Leuciscus idus) – gatunek słodkowodnej ryby karpiokształtnej z rodziny karpiowatych (Cyprinidae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Europa na wschód od Renu i na północ od Alp, oraz Azja. Występuje w wodach płynących, rzadziej stojących, oraz w słonawych wodach przy ujściach rzek. Żyje stadnie.

Cechy morfologiczne[edytuj | edytuj kod]

Osiąga 40–50 (maksymalnie 80) cm długości i 2 (maksymalnie 5) kg masy ciała. Ciało bocznie spłaszczone, lekko wygrzbiecone, pokryte małymi łuskami. Głowa mała, otwór gębowy w położeniu końcowym. Oczy duże. Grzbiet szaroniebieski lub ciemnozielony, boki srebrzyste, brzuch biały. Płetwy grzbietowa, ogonowa i odbytowa są szare, pozostałe żółtawe lub czerwonawe.

Odżywianie[edytuj | edytuj kod]

Żywi się owadami, mięczakami, skorupiakami a czasem także małymi rybami.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Dojrzewa płciowo w wieku 3–4 lat. Tarło odbywa wiosną (kwiecieńczerwiec), w tym czasie odbywa wędrówki w górę cieków. Trze się w miejscach o piaszczystym lub żwirowym podłożu, czasem silnie zarośniętych. Ikra jest przyklejana do podłoża lub roślinności. U samców występuje wysypka tarłowa. Żyje 10–15 lat.

Znaczenie gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

Gatunek poławiany gospodarczo i przez wędkarzy.

W stawach rybnych, sadzawkach parkowych i ogrodowych, jako ryba dekoracyjna hodowana jest ozdobna, złota odmiana jazia tzw. złota orfa[3] lub złoty jaź[3] (Leuciscus idus v. orpha). Jego ciało ma barwę pomarańczową lub czerwonawą, brzuch biały. Ma duże wymagania tlenowe, dużo wyższe niż złota rybka, dlatego trudno go hodować, a zwłaszcza rozmnażać.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Wymiar ochronny 25 cm
Okres ochronny brak
Limit połowowy 5 kg w ciągu doby[4]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Leuciscus idus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Leuciscus idus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. 3,0 3,1 3,2 G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Tłum. Franciszek Staff. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970.
  4. Regulamin Amatorskiego Połowu Ryb PZW – 2011 (pdf)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Josef Reichholf, Gunter Steinbach, Claus Militz: Wielka encyklopedia ryb : słodkowodne i morskie ryby Europy. Wiśniewolski Wiesław (tłum.). Warszawa: Muza, 1994. ISBN 83-7079-317-7.
  • Fritz Terofal, Claus Militz: Ryby słodkowodne. Leksykon przyrodniczy. Henryk Garbarczyk, Eligiusz Nowakowski i Jacek Wagner. Warszawa: Świat Książki, 1997. ISBN 83-7129-441-7.
  • Leuciscus idus. (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org [dostęp 11 czerwca 2009]
  • Jerzy Lewczuk, Ogródek wodny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1994, ISBN 83-09-01596-8.