Jabłonków

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jabłonków
Jablunkov
Rynek i kościół parafialny
Rynek i kościół parafialny
Herb Flaga
Herb Jabłonkowa Flaga Jabłonkowa
Państwo  Czechy
Kraj Flag of Moravian-Silesian Region.svg morawsko-śląski
Powiat Frýdek-Místek
Data założenia 2 poł. XV wieku
Prawa miejskie 1532
Burmistrz Petr Sagitarius
Powierzchnia 10,39 km²
Wysokość 385 m n.p.m.
Populacja (2013)
• liczba ludności
• gęstość

5717[1]
553.4 os./km²
Nr kierunkowy 55
Kod pocztowy 739 91
Tablice rejestracyjne T
Położenie na mapie kraju morawsko-śląskiego
Mapa lokalizacyjna kraju morawsko-śląskiego
Jabłonków
Jabłonków
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Jabłonków
Jabłonków
Ziemia 49°34′28″N 18°45′58″E/49,574444 18,766111Na mapach: 49°34′28″N 18°45′58″E/49,574444 18,766111
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Czechy

Jabłonków (cz. Jablunkov, niem. Jablunkau[2]) – miasto w Czechach w kraju morawsko-śląskim. Leży w regionie Śląska Cieszyńskiego, na tzw. Zaolziu, kilka kilometrów od granicy z Polską i jest najbardziej wysuniętym na wschód miastem w Czechach.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Istnieją trzy wersje pochodzenia nazwy Jabłonków:

  1. Od drzewa owocowego „jabłonka”. Według legendy miejscowość powstała w miejscu gdzie rosła jabłoń a obok niej stała studzienka, przy której zatrzymywały się karawany kupieckie
  2. Od słowa „jablan”, które oznacza jawor. Drzewa te rosły bowiem w dużej ilości na terenie dawnego Jabłonkowa i w jego okolicy
  3. Od łacińskiego słowa gabella lub gablum co w tłumaczeniu oznacza podatek. Miejscowość bowiem leżała przy granicy z Węgrami, a przejeżdżający tędy kupcy płacili podatek z towaru.

W dokumentach historycznych pojawia się nazwa Jabluncza (1436), Jablunka (1447)[3], w Jablonkowie (1496), miesteczko Jablunkow (1523), od Jablonkowa (1606), za Jablunkowem (1643), in oppido Jablonkow (1652), in oppido Jablonka (1688), Jablunkau (1736, 1804), Jabłonków, Jablunkov, Jablunkau (1900)[2].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Rzeka Łomna w Jabłonkowie

Jabłonków leży w mezoregionie Rów Jabłonkowski (cz. Jablunkovská brázda), pomiędzy pasmem Beskidu Śląskiego na wschodzie i Beskidu Morawsko-Śląskiego na zachodzie, na północ od Przełęczy Jabłonkowskiej. Swoimi wschodnimi krańcami sięga już pierwszych górek Beskidu Śląskiego, na południowych obrzeżach zaś opiera się o Międzygórze Jabłonkowskie (cz. Jablunkovské mezihoří)[4]. Najbliższymi szczytami górskimi są Girowa, Kozubowa i Baginiec. Miasto położone jest nad rzekami Olzą i jej dopływem Łomną[5].


Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o Jabłonkowie pochodzi z roku 1435 (akt erekcyjny gminy Nawsie)[6]. Po raz kolejny został wzmiankowany w 1447 roku jako Jablonka w spisie świętopietrza sporządzonym przez archidiakona opolskiego Mikołaja Wolffa w 1447 pośród innych parafii archiprezbiteratu (dekanatu) w Cieszynie[7]. W tym samym roku w czasie najazdu węgierskiego został złupiony i wypalony gród Jabłonków, istniejący od XIII wieku na terenie dzisiejszego Gródka, ok. 4 km na północ od dzisiejszego Jabłonkowa. Po tym zdarzeniu nowy Jabłonków powstał w obecnym miejscu: u ujścia Łomnej do Olzy.

Miasto zostało założone w typowym układzie kolonizacyjnym, z centralnie położonym prostokątnym rynkiem (obecnie Rynek Mariacki – czes.: Mariánské náměstí), otoczonym dość regularną siatką ulic. Nieopodal rynku postawiony został również nowy kościół. W 1496 roku Jabłonków odwiedził książę cieszyński Kazimierz II. Jako miasto występuje w dokumentach od 1532 roku. 6 maja 1560 r. otrzymało ono od księcia Wacława III Adama intratne przywileje: warzenia piwa we własnym browarze i wyłącznego jego wyszynku we wszystkich miejscowościach od Bystrzycy po Bukowiec, wyszynku sprowadzanego z Węgier wina oraz cotygodniowych, odbywających się co wtorek targów czy prawo do posiadania młyna. Według kronik książęcych, w 1577 roku w Jabłonkowie było 41 domów, a gęstość zaludnienia wynosiła 2,8 osoby na 1 km². W 1583 r. księżna cieszyńska Katarzyna Sydonia wyraziła zgodę na zakładanie cechów rzemieślniczych. 18 sierpnia 1596 roku książę cieszyński Adam Wacław potwierdził oraz poszerzył prawa miejskie Jabłonkowa. W 1599 roku Jabłonków i okolice nawiedziła tzw. zaraza morowa (dżuma), podczas której zmarli m.in. pastorowie kościoła Bożego Ciała, który kilka lat wcześniej został przejęty przez ewangelików, a w 1615 roku zwrócony na powrót katolikom. Epidemia dżumy ponownie nawiedziła Jabłonków w 1623 roku, podczas której zmarły 172 osoby[8]. Na pamiątkę tych wydarzeń i celem uchronienia się przed kolejnymi epidemiami dżumy, na rynku w Jabłonkowie w 1655 roku postawiono tzw. kolumnę morową poświęconą Matce Boskiej Niepokalanej. Nie uchroniło to jednak mieszkańców przed epidemiami cholery które każdego wieku nawiedzały miasto: w 1740, w 1835 i w 1871. Jabłonków pustoszyły także pożary, jak te z 1629 r. i z 1706 r.

Kamienice na Rynku Mariackim

Położenie miasta u stóp Przełęczy Jabłonkowskiej sprzyjało jego rozwojowi. Przez przełęcz, a następnie doliną Olzy prowadził bowiem szlak handlowy z Węgier, przez Cieszyn, Frysztat i Bogumin do Wrocławia, od znacznych ilości przewożonej nim miedzi zwany "miedzianym". Dzięki niemu Jabłonków rozwinął się jako lokalne centrum handlowe i rzemieślnicze. W mieście zatrzymywały się także często karawany kupieckie udające się przez Istebną i Żywiec do Krakowa. Od 1639 roku odbywały się tu targi, na które przybywali nie tylko mieszkańcy Księstwa Cieszyńskiego, ale także kupcy z tzw. Górnych Węgier (dzisiejszej Słowacji) i Moraw.

W trakcie wojny siedmioletniej (1756-1763) wojska pruskie trzykrotnie zajmowały Jabłonków. W 1762 roku wzięły do niewoli córkę burmistrza, a z tym wydarzeniem związana jest historia patrona miasta. Gdy wojska pruskie opuściły miasto, 24 kwietnia Jabłonkowianie ruszyli w pościg za nimi, po walce odebrali córkę burmistrza i powrócili do miasta, do kościoła. Na pamiątkę tego wydarzenia ustanowiono św. Jerzego patronem Jabłonkowa, gdyż 24 kwietnia święci się pamiątkę tego świętego męczennika[9].

Oprócz handlu, zwłaszcza po wprowadzeniu przez Habsburgów w połowie XVII w. wysokich ceł (komora celna była m.in. w Jabłonkowie), rozwijało się rzemiosło, głównie tkactwo. Za potokiem Łomna, na północ od centrum Jabłonkowa, powstała wówczas osada tkaczy Biała (zwana inaczej Biała Książęca, Zamkowa lub Jabłonkowska), która przyłączona została do do Jabłonkowa w XIX wieku[10]. Pierwszym cechmistrzem został wybrany Jerzy Jeżowicz, zastępcą Jan Cyhan z Białej. W połowie XVIII w. w Jabłonkowie pracowało 50 warsztatów tkackich, produkujących przede wszystkim grube, nie bielone płótno przeznaczone na wywóz do Polski i na Węgry. Istniał "blejch", na którym bielono płótno oraz farbiarnia. W 1770 r. miasto liczyło już blisko 2 tys. mieszkańców, a na początku XIX w. blisko 600 z nich zajmowało się tkactwem. Upadek jabłonkowskiego tkactwa nastąpił pod koniec XIX wieku, gdy praca ręczna została wyparta przez produkcję fabryczną.

Jabłonków w 1840 roku na obrazie Jakoba Alta

Poza tkactwem, w Jabłonkowie rozwijało się także sukiennictwo i garncarstwo. To drugie było po tkactwie najbardziej rozpowszechnionym rzemiosłem w mieście. Najstarszym znanym garncarzem był Walenty Orlik, o którym wiadomo że żył w Jabłonkowie w 1577 roku. Dwie najbardziej znane rodziny zajmujące się tym rzemiosłem to rodziny Kopeckich oraz Tacinów. Wyroby garncarzy jabłonkowskich miały czerwony kolor i tym różniły się od innych z regionu. Glinę garncarską wydobywano wpierw ze wzgórza Antóniczek, a gdy w 1928 roku stanął tam nowy klasztor Elżbietanek, zaczęto czerpać ją z Lyskiego i Bukowca[11].

W I połowie XIX w. wielu jabłonkowian trudniło się też wyrobem saletry potasowej do produkcji prochu (w miejscowej gwarze: sanytru). Miejscowi sanytrorze działali głównie na ówczesnych Górnych Węgrzech (dzisiejsza Słowacja). W XIX w. Jabłonków był również ośrodkiem wyrobu "hoczków" i ozdobnych łańcuszków – "orpantów" do żeńskiego stroju cieszyńskiego (tzw. wałaskiego). Przez cały ten czas jabłonkowianie byli jednocześnie rolnikami, hodowali zwłaszcza dużo bydła rogatego. Ich szopy i stodoły stały naprzeciw miasta, na prawym brzegu Olzy – tam, gdzie teraz znajduje się dworzec autobusowy ČAD. O pastwiska, leżące powyżej miasta, toczyli ciągłe spory z mieszkańcami Mostów. W latach 20. XIX wieku rozpoczęto intensywną eksploatację dziewiczych lasów w dolinie Łomnej. Ścięte drewno spławiano Olzą, którą docierało ono do nowo powstałej huty w Trzyńcu. Ok. 1810 roku w Jabłonkowie-Szygle powstała przędzalnia lnu, która po kilkukrotnych zmianach właścicieli przekształciła się w zakład produkcji guzików Knopffabrik, zatrudniający kobiety z pobliskich wsi (w 1922 r. przeniesiony został do Bilowca)[12].

W 1851 roku wyświęcono szpital miejski, a w 1861 także klasztor (tzw. stary) sióstr Elżbietanek. W 1871 roku Jabłonków miał uzyskać połączenie kolejowe w ramach Kolei Koszycko-Bogumińskiej. Stację usytuowano jednak ok. 1,5 km od centrum miasta, już na terenie pobliskiego Nawsia, bowiem rajcy jabłonkowscy obawiali się, że przejeżdżające pociągi strzelając iskrami będą powodowały pożary lub straszyły zwierzęta gospodarskie, co mogłoby doprowadzić do upadku jarmarków miejskich, którymi Jabłonków szczycił się od XVII wieku[13]. Skutki tej decyzji mieszkańcy Jabłonkowa odczuli bardzo dotkliwie, bowiem brak stacji kolejowej zepchnął miasto na ubocze życia gospodarczego regionu.

Urząd Miasta w Jabłonkowie
Willa Lorenczuków – Archiwum Wojskowej Historii Śląska Cieszyńskiego

W 1880 roku Jabłonków liczył 3289 mieszkańców, z czego 89% stanowili Polacy[14]. W 1890 roku w mieście wybuchł 3-dniowy pożar, który strawił dużą część miasta, w tym szereg charakterystycznych drewnianych domów podcieniowych w otoczeniu Rynku. Dopiero po tym wydarzeniu zaczęto stawiać murowane budynki, a centrum miasta zaczęło uzyskiwać dzisiejszy wygląd. W 1895 roku powstało w mieście targowisko (pomiędzy dzisiejszym budynkiem domu kultury a cmentarzem), do którego przeniesiono z Rynku odbywające się co wtorek jarmarki[15].

W 1905 roku miasto wzbogaciło się o nowy budynek obecnego ratusza, a w 1911 roku także o budynek sądu oraz więzienia. Wybudowano także nowy most nad Olzą. W owym czasie miasto było naturalnym centrum administracyjnym i handlowym dla mieszkańców wsi położonych w górze doliny Olzy, w tym także dla tzw. dziś Beskidzkiej Trójwsi: Istebna-Koniaków-Jaworzynka, położonej dziś po stronie polskiej. Do 1932 roku droga biegnąca z tych wsi do Jabłonkowa była jedyną łączącą je z resztą Śląska Cieszyńskiego. Według spisu z 1910 r. Jabłonków liczył 3816 mieszkańców, z tego 3221 (84,4%) mówiących po polsku, 538 (14,1%) po niemiecku, a 57 (1,5%) po czesku. Pod koniec 1914 roku Józef Piłsudski wraz z Legionami Polskimi odwiedził Jabłonków gdzie mieszkał przez krótki czas w willi Lorenczuków.

Po podziale Księstwa Cieszyńskiego w 1920 roku Jabłonków znalazł się w granicach Czechosłowacji, mimo iż miasto w zdecydowanej większości zamieszkiwała ludność polska. W 1921 r. miasto liczyło 3620 mieszkańców, w tym 2278 (62,9%) Polaków, 883 (24,4%) Czechów, 412 (11,4%) Niemców i 47 (1,3%) mieszkańców innych narodowości, głównie Żydów i Słowaków. W październiku 1938 roku Jabłonków wraz z resztą Zaolzia zajęły wojska polskie, a miasto zostało włączone do utworzonego powiatu cieszyńskiego zachodniego. 1 września 1939 roku Jabłonków był jednym z pierwszych miast zaatakowanych przez hitlerowskie wojska niemieckie; sztab generalny w Warszawie już o godz. 5:45 otrzymał meldunek o napaści. Po zajęciu Polski we wrześniu 1939 r. przez wojska niemieckie, miasto znalazło się w granicach III Rzeszy i zostało włączone do okręgu cieszyńskiego (niem. Landkreis Teschen). 2 maja 1945 roku Jabłonków został zajęty przez Armię Czerwoną. Po 1945 roku miasto ponownie włączono do Czechosłowacji. Jabłonków rozwinął się jako miejscowość turystyczna oraz ośrodek przemysłu drzewnego. Decyzją władz czechosłowackich do Jabłonkowa z czasem dołączano okoliczne wsie: w latach 1960-1994 dzielnicą Jabłonkowa było Nawsie, w latach 1975-1990 bardziej oddalone miejscowości Łomna Górna i Dolna, Boconowice, Piosek i Bukowiec, zaś w latach 1980-1990 - Gródek[16]. Po referendum w 2000 roku, jako ostatnia od Jabłonkowa odłączyła się Pioseczna. Po podziale Czechosłowacji w 1993 roku, Jabłonków znalazł się w pobliżu nowej czesko-słowackiej granicy (przejście w Mostach koło Jabłonkowa). Stał się też najdalej na wschód wysuniętym miastem w Czechach.

Dziś[edytuj | edytuj kod]

Jabłonków pozostał prężnym ośrodkiem mniejszości polskiej w Czechach – w spisie powszechnym z 1991 r. 24,5% mieszkańców przyznawało się do narodowości polskiej[17]. Jednak w kolejnym spisie powszechnym z 2001 roku było to już 20,7% mieszkańców (1228 osoby spośród 5934 mieszkańców miasta). Jabłonków jest też znanym ośrodkiem kultury górali beskidzkich. W samym mieście znajdowała się enklawa góralskiej grupy etnicznej: Jacków jabłonkowskich, czyli góralskiej szlachty mieszczańskiej, która zamieszkiwała tylko to miasto, a od reszty górali śląskich odróżniali się strojem przypominającym węgierski strój ludowy oraz gwarą, tzw. jabłonkowaniem, czyli miękką wymową sz i cz. Od 1947 roku w Lasku Miejskim w Jabłonkowie organizowane jest "Gorolski Święto" – najstarsza i najważniejsza impreza kulturalna na tzw. Zaolziu, połączona z Tygodniem Kultury Beskidzkiej[18], organizowana przez PZKO (Polski Związek Kulturalno-Oświatowy).

Przez miasto biegnie droga nr 11 (będąca fragmentem europejskiej trasy E75 Norwegia-Grecja). Jabłonków z Polską ma połączenie przez dawne przejście graniczne Bukowiec-Jasnowice w Bukowcu, ze Słowacją zaś - w Mostach koło Jabłonkowa.

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Według czeskiego spisu z 2001 roku w Jabłonkowie mieszkało 5934 osób, z czego 4374 (73,7%) było narodowości czeskiej, 1228 (20,7%) polskiej, 121 (2%) słowackiej, 91 (1,5%) śląskiej, 31 (0,5%) morawskiej. Osób wierzących było 4804 (80,9% populacji), z czego 3946 wiernych Kościoła katolickiego, 50 Świadków Jehowy, 30 wiernych Ewangelickiego Kościoła Czeskobraterskiego oraz 9 wiernych Czechosłowackiego Kościoła Husyckiego[19].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Fontanna z posągiem Immaculaty
Budynek starego ratusza, obecnie Dom dzieci i młodzieży
Budynek byłego Sądu Powiatowego

Obiektami zabytkowymi w mieście są [20]:

  • Kościół parafialny pw. Bożego Ciała – wybudowany w 1620 r. na miejscy poprzedniej drewnianej świątyni.
  • kapliczka
  • znajdująca się na rynku fontanna z 1798 roku z barokowym posągiem Immaculaty (Matki Boskiej Niepokalanej) z 1655 roku, ozdobionym ornamentami roślinnymi i trzema aniołami. Jest to tzw. kolumna maryjna, powstała podobnie jak w wielu innych miejscach Monarchii Habsburskiej, aby uchronić się przed skutkami epidemii cholery, które nękały miasto. Ośmiokątna fontanna początkowo stała osobno, dopiero podczas II wojny światowej została przysunięta do słupa z figurą Immaculaty.
  • domy na rynku (nr: 8, 14, 18, 19) – zbudowane po 3-dniowym pożarze z 1890 roku, który strawił poprzednio istniejące drewniane domy podcieniowe. W domu nr 18, zbudowanym pod koniec XVIII w. a przebudowanym w 1906 roku, swoją siedzibę ma PZKO (Polski Związek Kulturalno-Oświatowy)[21].
  • dom nr 43 na ul. Nádražní - dawny dom Izydora Kopeckiego (1878-1952), który w 1910 r. otworzył w nim warsztat kaflarski oraz sklep z wyrobami garncarskimi. Po wojnie wyburzono piec i zlikwidowano warsztat kaflarski. Obecnie mieści się tu gospoda[22].
  • klasztor i kościół Sióstr Elżbietanek – tzw. nowy klasztor wybudowany w 1928 r. na wzgórzu „Antóniczek”, przeniesiony z dawnego miejsca leżącego na tzw. „Kałuży” na lewym brzegu Olzy, na wschód od kościoła.
  • Urząd Miasta – budynek zbudowany w 1905 r. w stylu secesyjnym, jako zajazd i gospoda „U Rozynberga”, później mieściła się tu Jabłonkowska Kasa Oszczędności. Na elewacji znajduje się tablica pamiątkowa poświęcona prezydentowi T.G. Masarykowi, uroczyście poświęcona w 1935 roku.
  • dom nr 150 na ul. Plk. Velebnovského – tzw. Dom Książęcy, zbudowany w XVI wieku. Mieszkała w nim księżna Katarzyna Sydonia, a w trakcie wojny 30-letniej księżna Elżbieta Lukrecja – ostatnia z rodu Piastów śląskich władająca Księstwem Cieszyńskim. Na parterze domu zachowały się historyczne sklepienia.
  • dom nr 474 – Willa żydowskiego adwokata dr Emila Fischgrunda, zbudowana w latach 30. XX wieku w stylu funkcjonalnym. W trakcie II wojny światowej Emil wraz z córką Lisellot zginęli, właścicielem domu pozostała żona adwokata Olga. Od 1945 r. do końca lat 80. XX w. mieściło się tu polskie przedszkole. Obecnie znajduje się tu przychodnia lekarska.
  • sanatorium przeciwgruźlicze – położone na południowy-zachód od centrum miasta, u zbiegu Łomnianki i Oszetnicy[23]. Jest to drugie po gimnazjum w Czeskim Cieszynie najważniejsze dzieło czechosłowackiego funkcjonalizmu. Wybudowane zostało w 1928 roku wg projektu praskiego architekta Karla Roštíka, następnie rozbudowane i przebudowane w 1934 roku pod kierunkiem architekta z Brna prof. Miloša Lamla[24]. Sanatorium otoczone jest powstałym w latach 1936-1938 22-hektarowym parkiem zaprojektowanym przez architekta Rulla, którego częścią jest arboretum z ok. 300 rodzajami egzotycznych drzew i roślin. W parku znajdują się także posągi autorstwa Vincenta Makovského i pomnik dłuta Jana Třísky, poświęcony 80 straconym członkom stowarzyszenia Humanita[25].

Na rynku, pod numerem 14, funkcjonuje od czerwca 2001 r. filia Muzeum Śląska Cieszyńskiego. Umieszczona jest tu stała ekspozycja poświęcona historii Jabłonkowa i jego okolic. Przedstawiane są tu przedmioty codziennego użytku, narzędzia rzemieślnicze i wyroby miejscowych tkaczy, garncarzy, stolarzy i cieśli. Ukazany jest tu także charakterystyczny dla miasta i okolic strój jabłonkowski[26].

Poza obiektami zabytkowymi, w Jabłonkowie znajdują się także budynki o znaczeniu historycznym:

  • budynek szkoły z 1882 roku, powstały na miejscu poprzedniej drewnianej szkoły, leżący tuż przy kościele parafialnym. Wpierw mieściła się tu szkoła austriacka, następnie od 1918 r. polska Szkoła Ludowa, a od 1974 ma tu swoją siedzibę Szkoła Artystyczna[27].
  • dom nr 135 – zbudowany w 1908 roku, którego właścicielem był Szczepan Sikora, rzemieniarz i siodlarz, późniejszy burmistrz Jabłonkowa[28].
  • dom nr 137 – tzw. Willa Lorenczuków – zbudowana w 1905 roku w stylu eklektyczno-secesyjnym. Pod koniec 1914 roku mieszkał tu Józef Piłsudski, o czym głosi tablica pamiątkowa na budynku. Od 2008 r. budynek jest siedzibą Archiwum Wojskowej Historii Śląska Cieszyńskiego[29]. Sala wystaw jest podzielona na dwie części; pierwszą tworzy ekspozycja na temat II wojny światowej, w drugiej zaś ukazuje się dokumenty archiwum związane z wojskowością z okresu XX wieku[30].
  • dom nr 145, mieszczący się na ul. Dukielskiej tuż obok nowego ratusza – zbudowany w początku XVIII wieku wpierw jako zajazd, potem stary ratusz, a obecnie mieści się tu młodzieżowy dom kultury.
  • gmach Szkoły Podstawowej im. Henryka Sienkiewicza zbudowany w 1928 roku – jest to szkoła z polskim językiem nauczania.
  • gmach dawnego Sądu Powiatowego zbudowany w 1911 roku. Niegdyś przylegało do niego nieistniejące już więzienie. Gdy w 1949 r. zlikwidowano instytucję Sądów Powiatowych, gmach stał się siedzibą Lasów Państwowych, następnie Szkoły Rolniczej, a obecnie znajduje się tu Poliklinika[31].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Tablice tras rowerowych w Jabłonkowie

Przez miasto przebiegają następujące trasy rowerowe:

Piesze szlaki turystyczne przebiegające przez Jabłonków:

W mieście istnieje także ścieżka dydaktyczna „Przyroda Jabłonkowa”. Na tej trasie o długości 8 km znajduje się 10 tablic informacyjnych, przedstawiających historię miasta oraz jego faunę i florę.[32]

Znane osoby[edytuj | edytuj kod]

  • Antoni Velebnovský (1915-1941) – czeski lotnik, walczący w Brytyjskich Siłach Lotniczych (RAF) w czasie II wojny światowej. Zginął 16 sierpnia 1941 roku podczas Bitwy o Anglię.
  • Adam Sikora – polski poeta ludowy. Autor „Pieśni o cudownym krzyżu w Górnej Łomnej niedaleko miasteczka Jabłonkowa”. Jego utwory o tematyce religijnej zostały ujęte w zbiorze „Pieśni Nabożne”.
  • Alojzy Talare (1892-1966) – malarz-samouk, rzeźbiarz i fotograf. Jego najbardziej znany obraz „W dawnym Jabłonkowie” (rozmiary 160 x 70 cm) znajduje się w ratuszu.
  • Karol Piegza (1899-1988) – malarz, pisarz, historyk, etnograf, folklorysta, nauczyciel i dyrektor polskiej szkoły w Jabłonkowie. Był jednym z założycieli „Gorolskiego Święta”.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Miastami partnerskimi Jabłonkowa od 1998 roku są[33]:

Przypisy

  1. Počet obyvatel v obcích České republiky k 1. 1. 2013 (cz.). Český statistický úřad. [dostęp 2013-10-13].
  2. 2,0 2,1 Robert Mrózek: Nazwy miejscowe dawnego Śląska Cieszyńskiego. Katowice: Uniwersytet Śląski w Katowicach, 1984, s. 80. ISBN 82-00-00622-2.
  3. Stezka historií Jablunkova / Ścieżka historycznym Jabłonkowem. Jabłonków: Jablunkovské Informační centrum, 2012, s. 5.
  4. Marcin Żerański: Śląsk Cieszyński. Od Bielska-Białej do Ostrawy. Cieszyn: Pracownia na pastwiskach, 2012, s. 241. ISBN 9788393310937.
  5. Město Jablunkov / Miasto Jabłonków. Jabłonków: Jablunkovské Informační centrum, 2011, s. 2.
  6. Historia a Teraźniejszość (pol.). W: Oficjalna strona internetowa miasta Jabłonków [on-line]. [dostęp 2013-10-06].
  7. Registrum denarii sancti Petri in archidiaconatu Opoliensi sub anno domini MCCCCXLVII per dominum Nicolaum Wolff decretorum doctorem, archidiaconum Opoliensem, ex commisione reverendi in Christo patris ac domini Conradi episcopi Wratislaviensis, sedis apostolice collectoris, collecti. . 27, s. 369-372, 1893. Breslau: H. Markgraf (niem.). 
  8. Historie v datech (cz.). W: jablunkov.cz [on-line]. [dostęp 2013-10-12].
  9. Stezka historií Jablunkova / Ścieżka historycznym Jabłonkowem. Jabłonków: Jablunkovské Informační centrum, 2012, s. 5.
  10. Marcin Żerański: Śląsk Cieszyński. Od Bielska-Białej do Ostrawy. Cieszyn: Pracownia na pastwiskach, 2012, s. 243. ISBN 9788393310937.
  11. Stezka historií Jablunkova / Ścieżka historycznym Jabłonkowem. Jabłonków: Jablunkovské Informační centrum, 2012, s. 8.
  12. Michał Kowalski: Śląsk Cieszyński - Po obu stronach Olzy. Wyd. II. Kraków: Amistad Sp. z o.o. - Program PolskaTurystyczna.pl, 2009, s. 75. ISBN 978-83-7560-069-8.
  13. Marcin Żerański: Śląsk Cieszyński. Od Bielska-Białej do Ostrawy. Cieszyn: Pracownia na pastwiskach, 2012, s. 242. ISBN 9788393310937.
  14. M. Dembiniok, O stroju jabłonkowskim, "Kalendarz Cieszyński 1997", Cieszyn 1996, s. 198.
  15. Stezka historií Jablunkova / Ścieżka historycznym Jabłonkowem. Jabłonków: Jablunkovské Informační centrum, 2012, s. 3.
  16. Marcin Żerański: Śląsk Cieszyński. Od Bielska-Białej do Ostrawy. Cieszyn: Pracownia na pastwiskach, 2012, s. 243. ISBN 9788393310937.
  17. Marian Dembiniok. „Kalendarz Cieszyński”. 13, s. 198, 1997. 
  18. Marcin Żerański: Śląsk Cieszyński. Od Bielska-Białej do Ostrawy. Cieszyn: Pracownia na pastwiskach, 2012, s. 242. ISBN 9788393310937.
  19. Název obce: Jablunkov (cz.). W: Sčítaní lidu, domů a bytů 2001 [on-line]. Český statistický úřad. [dostęp 2013-10-12].
  20. Národní památkový ústav: Zabytki powiatu Frydek-Mistek (cz.). [dostęp 2013-10-05].
  21. Marcin Żerański: Śląsk Cieszyński. Od Bielska-Białej do Ostrawy. Cieszyn: Pracownia na pastwiskach, 2012, s. 243. ISBN 9788393310937.
  22. Stezka historií Jablunkova / Ścieżka historycznym Jabłonkowem. Jabłonków: Jablunkovské Informační centrum, 2012, s. 11.
  23. Město Jablunkov / Miasto Jabłonków. Jabłonków: Jablunkovské Informační centrum, 2011, s. 9.
  24. Marcin Żerański: Śląsk Cieszyński. Od Bielska-Białej do Ostrawy. Cieszyn: Pracownia na pastwiskach, 2012, s. 244. ISBN 9788393310937.
  25. Michał Kowalski: Śląsk Cieszyński - Po obu stronach Olzy. Wyd. II. Kraków: Amistad Sp. z o.o. - Program PolskaTurystyczna.pl, 2009, s. 77. ISBN 978-83-7560-069-8.
  26. Město Jablunkov / Miasto Jabłonków. Jabłonków: Jablunkovské Informační centrum, 2011, s. 9.
  27. Stezka historií Jablunkova / Ścieżka historycznym Jabłonkowem. Jabłonków: Jablunkovské Informační centrum, 2012, s. 12.
  28. Stezka historií Jablunkova / Ścieżka historycznym Jabłonkowem. Jabłonków: Jablunkovské Informační centrum, 2012, s. 21.
  29. Marcin Żerański: Śląsk Cieszyński. Od Bielska-Białej do Ostrawy. Cieszyn: Pracownia na pastwiskach, 2012, s. 244. ISBN 9788393310937.
  30. Město Jablunkov / Miasto Jabłonków. Jabłonków: Jablunkovské Informační centrum, 2011, s. 9.
  31. Stezka historií Jablunkova / Ścieżka historycznym Jabłonkowem. Jabłonków: Jablunkovské Informační centrum, 2012, s. 17.
  32. Spacer po mieście Jabłonków (pol.). [dostęp 2013-10-06].
  33. Historie v datech (cz.). W: jablunkov.cz [on-line]. [dostęp 2013-10-12].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Barański Mirosław: Beskid Śląski. Pasmo Stożka i Czantorii. Przewodnik turystyczny. Seria "Polskie góry" – nr 3. Wydawnictwo PTTK "Kraj", Warszawa 1996, ISBN 83-7005-370-X;
  • Popiołek Franciszek: Historia osadnictwa w Beskidzie Śląskim, Katowice 1939;
  • Stezka historií Jablunkova / Ścieżka historycznym Jabłonkowem. Jabłonków: Jablunkovské Informační centrum, 2012.
  • Město Jablunkov / Miasto Jabłonków. Jabłonków: Jablunkovské Informační centrum, 2011.
  • Marcin Żerański: Śląsk Cieszyński. Od Bielska-Białej do Ostrawy. Cieszyn: Pracownia na pastwiskach, 2012, s. 241-244. ISBN 9788393310937.
  • Michał Kowalski: Śląsk Cieszyński - Po obu stronach Olzy. Wyd. II. Kraków: Amistad Sp. z o.o. - Program PolskaTurystyczna.pl, 2009, s. 74-77. ISBN 978-83-7560-069-8.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]