Jabłonka (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jabłonka
Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej
Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat brzozowski
Gmina Dydnia
Liczba ludności 1100
Strefa numeracyjna (+48) 13
Tablice rejestracyjne RBR
SIMC 0350757
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Jabłonka
Jabłonka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jabłonka
Jabłonka
Ziemia 49°41′48″N 22°07′01″E/49,696667 22,116944
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Jabłonkawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Dydnia, położona nad potokiem Świnka.

Wieś do 1918 położona była w austriackiej prowincji Galicja.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość była wzmiankowana po raz pierwszy w roku 1468, ziemia sanocka, województwo ruskie.

W latach 14301447 wieś była własnością Małgorzaty Dydyńskiej, wdowy po Mikołaju spokrewnionego z Balami[1]. Po niej wieś odziedziczyli synowie Paweł i Mikołaj którzy pieczętowali się herbem Gozdawa. Oprócz Temeszowa byli oni jeszcze w posiadaniu takich wsi jak: Dydnia, Krzemienna i Falejówka. W roku 1489 trzej synowie Elżbiety, tj. Jan, Zygmunt i Stanisław Dydyńscy podzielili majątek pomiędzy siebie w taki sposób, że Janowi przypadły wsie: Falejówka, Jabłonka i połowa Wydrnej, zaś Zygmunt i Stanisław stali się właścicielami Dydnii, połowy Wydrnej, Temeszowa, Krzemiennej oraz Jabłonicy Ruskiej.

W 1775 ówczesna właścicielka Jabłonki, Magdalena z Uniatyckich Orzechowska, sprzedała wieś Michałowi Ostaszewskiemu. Ten ostatni odprzedał ją w 1794 r. Józefowi Lueger de Turnfeldowi, austriackiemu staroście w Sanoku.[2] Następnymi właścicielami byli Jan i Maria z Zawadzkich Jaruntowscy, którzy przekazali tę wieś w 1829 roku Antoniemu Jaruntowskiemu. Od 1889 roku właścicielem dóbr ziemskich w Jabłonce był Władysław Kraiński (1841-1926), prezes Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego we Lwowie, członek austriackiej Izby Panów w Wiedniu, żonaty z Marią z Trzecieskich (1853-1932), a następnie ich syn Antoni (1883-1975) ożeniony z Zofią z Włodków (1890-1961).

We wsi znajduje się kościół parafialny pw. Matki Boskiej Częstochowskiej, wybudowany w latach 1936-1939 staraniem Antoniego Kraińskiego, właściciela ziemskiego w Jabłonce, według projektu Bogdana Tretera. Kościół reprezentuje tzw. styl narodowy w drewnianej architekturze okresu międzywojennego, wzorowany na kościołach podhalańskich.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • dwór klasycystyczny z XVIII-XIX w. otoczony parkiem krajoznawczym z okazami sędziwych drzew. Budynek z cegły został wzniesiony pod koniec XVIII w., a w następnym stuleciu stanowił własność Słoneckich, Jaruntowskich i Kraińskich, przebudowany po 1914 r.
  • kościół drewniany w typie podhalańskim, zbudowany w 1936 r.
Dwór w Jabłonce

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Aftanazy Roman: Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej. T. VIII Województwo ruskie: ziemia przemyska i sanocka. Wrocław: Ossolineum, 1995. ISBN 830404238X (t. 8) isbn=8304037017 (całość).

Przypisy

  1. Paweł (brat Piotra, Petrus et Paulus de Ungaria, Paweł, ożeniony z Wichną z Temiszowa (Temeszów), założyciel rodu Dedeńskich [w:] Herbarz Bonieckiego. [komentarz: Boniecki nie podaje z jakich źródeł korzystał
  2. Sławomir Górzyński, "Nobilitacje w Galicji w latach 1772-1918", Warszawa 1997

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]