Jabłonki

Jabłonki
Pomnik gen. Karola Świerczewskiego
Państwo	Polska
Województwo	podkarpackie
Powiat	leski
Gmina	Baligród
Sołectwo	Jabłonki/Kołonice
Liczba ludności (2006)	110
Strefa numeracyjna	(+48) 13
Kod pocztowy	38-606
Tablice rejestracyjne	RLS
Położenie na mapie Polski Jabłonki
49°16′05″N 22°17′32″E
Multimedia w Wikimedia Commons

Stary pomnik Świerczewskiego - 1952 r.

Jabłonki – osada w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Baligród, położona przy szosie Baligród–Cisna.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Przez miejscowość przepływa niewielka rzeka Jabłonka, będąca dopływem i jednocześnie stanowiąca górny bieg rzeki Hoczewki. Na północnym skraju osady znajduje się całoroczne schronisko młodzieżowe i współczesny kościół filialny, właściwie należący do wsi Kołonice.

Geografia

Z wsią sąsiadują następujące miejscowości: Kołonice, Stężnica, Baligród, Cisna.

Historia

Wieś prawa wołoskiego, istniała już w 1498 i była pierwszą osadą założoną przez Balów tak głęboko w górach. Ulokowana przy ważnym trakcie pełniła zapewne funkcje strażnicze. Potwierdza to duże, dwułanowe uposażenie kniazia, którego podstawowym obowiązkiem była służba zbrojna. Wieś pozostała w rękach Balów do końca XVIII w., później należała do Urbańskich i Sołdraczyńskich. W 1921 liczyła 63 domy i 409 mieszkańców (327 grek., 77 rzym., 5 mojż.). Ciągnęła się na południe od obecnej zabudowy, na długości 2,5 km, aż do początku serpentyn szosy. W centrum znajdowała się drewniana cerkiew z 1902, a przy niej cmentarz wojenny z lat 1914 i 1915.

25 września 1944 wieś została zajęta przez wojska radzieckie.

27 marca 1947 na terenie już wysiedlonych i zniszczonych Jabłonek zginął w zasadzce UPA wiceminister obrony narodowej, gen. Karol Świerczewski, jadący na inspekcję garnizonu w Cisnej. W miejscu jego śmierci znajduje się pamiątkowy głaz.

Trzy dni po zabójstwie gen. Świerczewskiego, sotnia UPA "Chrina" dokonała masakry 30 rannych żołnierzy WOP, mordując ich w bestialski sposób po napadzie na transport rannych z Cisnej do Baligrodu.

W 1962 wybudowano pomnik Świerczewskiego projektu Franciszka Skrynkiewicza. Jego otoczenie urządzono jak park (obecnie w zaniedbaniu).

700 m dalej na południe, na dawnym terenie dworskim zakład karny. Przy zejściu z drogi asfaltowej na czarnym szlaku na Łopiennik (po lewej stronie, na niewielkim wzniesieniu) murowana kapliczka. Przed II wojną światową Jabłonki były znaną osadą letniskową, w której znajdowało się kilka domów willowych będących własnością hrabiego Skarbka, ale również tzw. letnisko akademickie dla studentów.

Szlaki piesze

Z Jabłonek szlak czarny prowadzi w kierunku pasma Wysokiego Działu, Łopiennika i Durnej, a szlak zielony na Walter. Od wiosny 2007 prowadzi tędy szlak walterowski przez Rzepedź, Baligród, Cisnę, Górę Walter, Jabłonki do miejsca, gdzie zginął generał Karol Świerczewski ps. Walter. W Jabłonkach funkcjonuje całoroczne schronisko młodzieżowe.

Zobacz też

• Pomnik Karola Świerczewskiego w Poznaniu

Bibliografia

• Artur Bata: Bieszczady w ogniu. Rzeszów: 1987. 
• Artur Bata: Jabłonki. Miejsce śmierci generała Karola Świerczewskiego. Rzeszów: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1987, s. 72. 
• Przewodnik Bieszczady

Linki zewnętrzne

• Jabłonki w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III (Haag – Kępy) z 1882 r.
• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi