Jabłonna (powiat legionowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie legionowskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Jabłonna
Pałac w Jabłonnie
Pałac w Jabłonnie
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat legionowski
Gmina Jabłonna
Liczba ludności (2011-12-31) 7365[1]
Strefa numeracyjna (+48) 22
Kod pocztowy 05-110
Tablice rejestracyjne WL
SIMC 0003004
Położenie na mapie gminy Jabłonna
Mapa lokalizacyjna gminy Jabłonna
Jabłonna
Jabłonna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jabłonna
Jabłonna
Ziemia 52°22′41″N 20°54′59″E/52,378056 20,916389Na mapach: 52°22′41″N 20°54′59″E/52,378056 20,916389
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości
Stara poczta w Jabłonnie
Łuk triumfalny w Jabłonnie, wzniesiony przed 1842 ku czci księcia Józefa Poniatowskiego, według projektu Henryka Marconiego
Budynek, w którym przed wojną mieścił się Urząd Gminy Jabłonna, a po wojnie porodówka[2]
Zabytkowa willa z pocz. XX wieku dr. Stanisława Bzury
Siedziba Nadleśnictwa Jabłonna na ulicy Wiejskiej 20

Jabłonna – duża wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie legionowskim, w gminie Jabłonna w Kotlinie Warszawskiej, nad Wisłą, na północny zachód od Warszawy.

W czasie II wojny światowej, w latach 1941-1943, w pobliskim Bukowie (dziś w granicach Warszawy) i Poniatowie znajdowały się obozy dla jeńców radzieckich. Jabłonna została wyzwolona 28 października 1944 przez jednostki 1 Armii WP po pięciodniowych walkach w rejonie miejscowości.

Miejscowość w latach 60., 70. i 80. XX wieku zasłynęła z produkcji warzyw, owoców i kwiatów w obiektach szklarniowych, najliczniejszych w tym czasie w Polsce. Miejscowość uważana w tamtym czasie za najbogatszą w Polsce.

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa warszawskiego.

Kościół[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Jabłonny znajduje się Kościół pod wezwaniem Matki Boskiej Królowej Polski.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pałac prymasa Michała Poniatowskiego[edytuj | edytuj kod]

Barokowo-klasycystyczny pałac prymasa Michała Poniatowskiego, brata króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Wzniesiony przez Dominika Merliniego w latach 1775-1779, przebudowany przez Henryka Marconiego w 1837. Pałac jest otoczony parkiem, założonym w XVIII w., z romantycznymi budowlami: Domkiem Chińskim, oranżerią czy Grotą pustelnika. Grota wybudowana z cegły w 1778 roku, projektu architekta Szymona Bogumiła Zuga. Według legendy w grocie zaczynał się podziemny tunel, który przechodził pod Wisłą i prowadził do Bielan[3]. Wnętrza pałacu są bogato zdobione, m.in. malowidłami Szymona Mańkowskiego i Antoniego Tavellego i sztukateriami Włocha Anotono Bianchi. W dniach 5-7 września 1939 w pałacu mieściła się Kwatera Główna Armii "Modlin". Pałac został spalony w 1944 r., a po wojnie odbudowany. Obecnie ośrodek PAN.

Fortyfikacje niemieckie[edytuj | edytuj kod]

Fortyfikacje niemieckie, zbudowane w okresie II w. św. na zakolu Wisły, około 1 km na północny zachód od parku – trzy betonowe stanowiska na karabin maszynowy, jedno na działo (na koronie wału przeciwpowodziowego), umocnienia ziemne. Ich zadaniem była osłona przeprawy przez Wisłę. We wrześniu 1944 r. zostały obsadzone przez żołnierzy 6 Pułku Grenadierów Pancernych SS "Theodor Eicke" 3. Dywizji Pancernej SS "Totenkopf". 28 października rejon ten został zdobyty przez 2. Pułk Piechoty 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. Do dziś zachowały się wszystkie stanowiska (najbliższe Wisły w ruinie) oraz czytelne ślady okopów.

Budynek poczty[edytuj | edytuj kod]

Na potrzeby poczty konnej, w 1837 roku rodzina Potockich wydzierżawiła grunt, gdzie został wzniesiony budynek stacji pocztowej oraz oficyna zachodnia. W XIX wieku dobudowano oficynę wschodnią, która nie zachowała się do dziś.[4]. Obecnie budynek pełni funkcję urzędu pocztowego.

Willa dr. Stanisława Bzury[edytuj | edytuj kod]

Zabytkowa willa z początku XX wieku, zbudowana z cegły znajduje się przy ulicy Modlińskiej 78. Początkowo należała do Stanisława Bzury, lekarza gminnego[5]. Mieściła się w niej kancelaria niemieckiej komendatury miejscowej, w której między innymi wystawiano przepustki do Warszawy.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Szkoła Podstawowa im. Armii Krajowej
Gimnazjum im. Orła Białego

Szkoła Podstawowa im. Armii Krajowej[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza szkoła elementarna w Jabłonnie mieściła się nieopodal teraźniejszej ulicy Miłej. Nauka w niej odbywała się już w latach 60-ych XIX wieku.[6] Szkoła ta była niewielka i nauczał w niej jeden nauczyciel.

Kilka lat po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w Jabłonnie istniała 7 letnia szkoła o najwyższej kategorii i pełnym programie nauczania. Nauczało wówczas 8 nauczycieli a lekcje prowadzone były w prywatnych domach.

Na początku lat trzydziestych oddano do użytku drewniany budynek szkoły wzniesiony przy ulicy Szkolnej i posiadający 5 sal lekcyjnych. Budynek ten pod koniec II wojny światowej został częściowo zburzony ale został odbudowany a nauka w nim wznowiona.

Ciągły wzrost liczby uczniów spowodował, że w 1949 roku rozpoczęto budowę nowego budynku, który z przerwami budowano do 1955 roku. Szkoła posiadała 11 izb lekcyjnych, 14 izb pomocniczych, centralne ogrzewanie, bieżącą wodę i kanalizację.

Dnia 9 listopada 1996 roku szkoła otrzymała imię Armii Krajowej. Wręczono sztandar ufundowany i ofiarowany przez Fundację Teresy i Zdzisława Knobel[6].

Gimnazjum im. Orła Białego[edytuj | edytuj kod]

Przez pierwsze 3 lata działało w budynku szkoły podstawowej. Dyrektorem został pan Wiesław Kukla, uprzednio wicedyrektor szkoły podstawowej.

Od roku szkolnego 2002 / 2003 zajęcia lekcyjne w gimnazjum im. Orła Białego prowadzone są w nowym budynku, przy szkole podstawowej. Szkoła ma do dyspozycji 15 sal lekcyjnych (4 z zapleczami) oraz 2 sale językowe. W pracowni informatycznej uczniowie mają do dyspozycji 14 stanowisk komputerowych z dostępem do Internetu. Gimnazjum ma do dyspozycji własną pełnowymiarową halę sportową[7].

Ochotnicza Straż Pożarna[edytuj | edytuj kod]

OSP w Jabłonnie powstała w kwietniu 1912 roku[8]. Pierwszą jednostkę straży pożarnej wyposażono w ręczną pompę strażacką, węże, drabiny, bosaki, wiadra, siekiery i topory. Sprzęt składowano w drewnianej szopie przy budynku, obecnie Urzędu Gminy. Pierwszy wóz strażacki to był Opel Blitz. OSP Jabłonna w 1995 roku została włączona do struktury Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. W 2012 roku OSP Jabłonna obchodzi 100 rocznicę powstania. W związku z tym wydarzeniem zakupiono nowy wóz ratowniczo-gaśniczy marki Scania[9].

Pomniki[edytuj | edytuj kod]

Obelisk poświęcony pamięci Jana Pawła II i 25-lecia Solidarności znajduje się tuż przy ulicy Modlińskiej, na wysokości Domu Ogrodnika w Jabłonnie. Odsłonięty został w 2006 roku przez biskupa warszawsko-praskiego Sławoja Leszka Głódzia. Obelisk wykonano z bloku granitu, kształtem nawiązującym do gór.

Pomnik Wincentego Witosa, który znajduje się przy Domu Ogrodnika w Jabłonnie. Pomnik ten postawiono dla uczczenia czterdziestej rocznicy śmierci byłego premiera.

Pomnik poległych w latach 1939-1945. Umieszczony na skwerze nazwanym pseudonimami Żołnierzy AK: Mieczysława Stępnowskiego „Alfy” i Stanisława Felickiego „Skiby”, poległych 17 czerwca 1943 r, podczas eskorty transportu broni. Po lewej stronie pomnika umieszczona jest płyta pamiątkowa. Pomnik został zbudowany w latach 1981-1982 według projektu S. Kulona i M. Borysa. Pomnik znajduje się przy ulicy Modlińskiej 100, między Domem Ogrodnika a Urzędem Gminy[10]

Pomnik Armii Krajowej usytuowany tuż przy budynku Urzędu Gminy Jabłonna. Upamiętniający walkę Żołnierzy AK VII-Obwodu, I Rejonu, II Batalionu, VII-Kompanii AK „Obroża” na terenie Jabłonny i Legionowa. Monument wzniesiony w 1991 r., a w 1999 r. doposażony w stylizowany krzyż Virtuti Militari umieszczony na kracie ze stalowych prętów, zaś bryła pomnika przebudowana w formie barykady powstańczej[10]

Obelisk upamiętniający ofiary zbrodni Katyńskiej i katastrofy lotniczej pod Smoleńskiem został odsłonięty 18 kwietnia 2010 roku i poświęcony przez proboszcza parafii ks. Tadeusza Wasiluka.

Tablice pamiątkowe[edytuj | edytuj kod]

Generał Władysław Sikorski

Tablica upamiętniająca stacjonowanie generała Władysława Sikorskiego i jego sztabu w Jabłonnie w latach 19201921. Tablica znajduje się na budynku Urzędu Gminy Jabłonna, od ulicy Modlińskiej.

Tablica pamiątkowa poświęcona pamięci żołnierzy Armii Krajowej, uczestników walk o niepodległą Polskę

Tablica upamiętniająca poświęcona pamięci żołnierzy Armii Krajowej, została odsłonięta 14 marca 2007 r. O tablicę zabiegał Edmund Kuklewski, przewodniczący Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, środowiska II batalionu I Rejonu VII Obwodu AK w Jabłonnie. Tablica znajduje się na ścianie frontowej szkoły podstawowej im. Armii Krajowej przy ul. Szkolnej 2 w Jabłonnie[11].

Tablica upamiętniająca żołnierzy dywizji im. T. Kościuszki poległych w 1944 r.

Tablica znajduje się na budynku Urzędu Gminy Jabłonna, po prawej stronie od wejścia.

Tablica upamiętniająca nadanie szkole podstawowej im. Armii Krajowej

Tablica upamiętniająca nadanie gimnazjum im. Orła Białego

Biblioteka[edytuj | edytuj kod]

Gminna Biblioteka w Jabłonnie rozpoczęła swoją działalność w 1949 roku. Początek działania biblioteki nie był łatwy w związku z niskimi nakładami finansowymi na ten cel oraz lokalem, w jakim biblioteka musiała działać. Bardzo długo, na przestrzeni lat 1963-2005 bibliotekę prowadziła p. Krystyna Fluksik. W kwietniu 2005 roku w wyniku przeprowadzonego konkursu, kierownikiem biblioteki została p. Anna Czachorowska[12].

Biblioteka gminna, w związku z przeprowadzoną reformą administracyjną z 25 września 1954 roku, – rok później – otrzymała miano biblioteki gromadzkiej. Z powrotem biblioteka stała się gminną w 1973 roku.

Na początku 2006 roku biblioteka przystąpiła do programu „Ikonka”, dzięki czemu otrzymała dla swoich czytelników 3 komputery ze stałym dostępem do internetu. 28 czerwca 2006 roku Rada Gminy Jabłonna w drodze przyjętej uchwały nadała Gminnej Bibliotece w Jabłonnie imię Księdza Jana Twardowskiego[12]. W 2008 roku liczba woluminów wyniosła 23 tys. a liczba czytelników 1600 osób.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]