Jack (wtyczka)

rys.1 Wtyczki jack: 2,5 mm mono (TS), 3,5 mm (1/8") mono i stereo (TRS), oraz 6,3 mm (1/4")

Wtyczki i gniazdka jack

Wtyk Jack – wtyczka używana zwykle do połączeń audio audio-wideo. W wersji 6,3 mm także w profesjonalnym audio do przesyłania sygnałów sterujących. Istnieje kilka rodzajów wtyków jack różniących się średnicą. Najpopularniejsze to jack TS/TRS (Jack) o średnicy 6,3 mm oraz Minijack o średnicy 3,5 mm. Istnieje także trzeci rodzaj (stosowany przeważnie jako złącze w telefonach komórkowych) — Mikrojack o średnicy 2,5 mm.

Rodzaje

Jack TS/TRS

Typ o największym rozmiarze (6,3 mm), zwany również TS (jack mono) lub TRS (jack stereo), stosowany jest przede wszystkim w sprzęcie studyjnym i instrumentach muzycznych. Używa się go między innymi do połączenia instrumentu (np. gitary elektrycznej lub syntezatora) ze wzmacniaczem lub mikserem. Ze względu na prostotę konstrukcji gniazda i jego duże wymiary, złącze powszechnie uważane jest za wytrzymałe i niezawodne. W domowych urządzeniach audio złącza tego praktycznie nie stosuje się (ewentualnie do podłączenia słuchawek, np. w starszych telewizorach). Ten typ wtyków wykorzystywany jest także w lotnictwie, w podłączeniach słuchawek, zarówno pasywnych, jak i aktywnych.

Minijack

Złącze 3,5 mm jest powszechnie stosowane jako złącze słuchawkowe w urządzeniach przenośnych (walkman, discman, odtwarzacz MP3) a także w komputerowych kartach dźwiękowych. Występuje zarówno w wersji mono jak i stereo, aczkolwiek zdarza się sprzęt wykorzystujący to złącze w wersji czterostykowej (np. w kamerach wideo i kartach muzycznych).

Mikrojack

Złącze 2,5 mm stosowane jest jako złącze słuchawkowe w urządzeniach takich jak telefony komórkowe. Ponieważ zdecydowana większość słuchawek dostępnych na rynku ma wtyczki 3,5 mm, użytkownicy urządzeń z gniazdami 2,5 mm muszą używać odpowiednich słuchawek lub stosować przejściówki. Złącze 2,5 mm, z powodu swoich niewielkich wymiarów, uważane jest za delikatne i zawodne. Obecnie wypierane - panuje trend aby multimedialne telefony komórkowe posiadały gniazdo 3,5 mm.

rys.2 Budowa wtyczki stereo (wyżej) i mono

Elementy składowe wtyczki

Elementy składowe wtyczki jack przedstawiono na rys. 2:

1. tuleja – najczęściej masa (uziemienie)
2. pierścień – prawy kanał dla sygnałów stereo, faza ujemna dla zbalansowanych sygnałów mono, zasilanie dla urządzeń mono wymagających dodatkowego zasilania
3. nasadka – lewy kanał dla stereo, faza dodatnia dla zbalansowanych sygnałów mono, sygnał dla niezbalansowanych sygnałów mono
4. pierścienie izolujące

Wady

Według niektórych autorów złącze typu jack jest przykładem wadliwej konstrukcji, ponieważ przy wkładaniu wtyku do gniazda, przed połączeniem ekranów następuje połączenie przewodów sygnałowych. Ponadto konstrukcja złącza nie zapewnia właściwego styku ani w obwodzie sygnałowym, ani w obwodzie ekranu. W efekcie w trakcie manipulowania wtyczką występują różnego rodzaju zakłócenia związane z chwilowymi przepięciami i zwarciami w obwodzie sygnałowym.