Jack (wtyczka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rys. 1. Wtyczki jack: 2,5 mm mono (TS), 3,5 mm (1/8") mono i stereo (TRS), oraz 6,3 mm (1/4")
Wtyczki i gniazdka jack

Wtyczka Jack – wtyczka używana do transmisji sygnałów analogowych, głównie połączeń audio, w wersji 6,3 mm używana także w profesjonalnym sprzęcie audio do przesyłania sygnałów sterujących. Pierwotnie stosowana do przełączania sygnałów telefonicznych.[1] Spotykane jest też użycie tych wtyczek w zasilaczach niskiego napięcia.

Istnieje kilka rodzajów wtyków jack różniących się średnicą. Najpopularniejsze to jack (potocznie „duży jack”[2]) o średnicy 6,3 mm oraz minijack (potocznie „mały jack”[3]) o średnicy 3,5 mm. Istnieje także trzeci rodzaj (stosowany przeważnie jako złącze w telefonach komórkowych) — microjack o średnicy 2,5 mm.

W zależności od liczby pierścieni ('R', z ang. ring - pierścień) wtyczki jack oznacza się jako TS (sygnał mono, brak pierścienia), TRS (stereo, jeden pierścień) oraz (rzadko występujący) TRRS (dwa pierścienie, wykorzystywany np. do podłączania urządzeń odsłuchowych z dodatkową linią mikrofonu, głównie zestawów typu headset w telefonach komórkowych i aparatach telefonicznych).

Rodzaje[edytuj | edytuj kod]

Jack 6,3 mm[edytuj | edytuj kod]

Typ o największym rozmiarze (6,3 mm) wywodzi się bezpośrednio z telefonii. Stosowany jest przede wszystkim w sprzęcie studyjnym i instrumentach muzycznych. Używa się go między innymi do połączenia instrumentu (np. gitary elektrycznej lub syntezatora) ze wzmacniaczem lub mikserem oraz do podłączania słuchawek. Ten typ złącza jack, ze względu na swój rozmiar, jest najbardziej odporny na uszkodzenia mechaniczne.

Jack 3,5 mm (minijack)[edytuj | edytuj kod]

Złącze 3,5 mm jest używane jako złącze słuchawkowe w urządzeniach przenośnych (walkman, discman, odtwarzacz MP3) a także w komputerowych kartach dźwiękowych. Prawie wszystkie aktualnie produkowane telefony komórkowe są również wyposażone w to gniazdo w wersji TRRS, co pozwala na podłączenie zarówno dedykowanych słuchawek z mikrofonem, jak i tradycyjnych bez mikrofonu.

Jack 2,5 mm (microjack)[edytuj | edytuj kod]

Złącze 2,5 mm stereo stosowane jest jako złącze słuchawkowe w urządzeniach takich jak telefony komórkowe. W wersji mono – jako zasilanie (odbiorniki radiowe, kalkulatory – m.in. polskie kalkulatory „Bolek” i „Lolek” miały gniazda zasilania zewnętrznego wykonane w tym standardzie). Złącze to jest z powodu swoich niewielkich wymiarów podatne na uszkodzenia mechaniczne w trakcie używania.

Rys. 2. Budowa wtyczek stereo (wyżej) i mono

Elementy składowe wtyczki[edytuj | edytuj kod]

Elementy składowe wtyczki jack przedstawiono na rys. 2:

  1. tuleja – najczęściej masa (uziemienie)
  2. pierścień – prawy kanał dla sygnałów stereo, faza ujemna dla zbalansowanych sygnałów mono, zasilanie dla urządzeń mono wymagających dodatkowego zasilania (nie występuje dla niezbalansowanych sygnałów mono)
  3. nasadka – lewy kanał dla stereo, faza dodatnia dla zbalansowanych sygnałów mono, sygnał dla niezbalansowanych sygnałów mono
  4. pierścienie izolujące

Zalety[edytuj | edytuj kod]

Podstawową zaletą jest możliwość włożenia wtyku do gniazda w dowolnej pozycji i możliwość obrotu wtyku w gnieździe. Zapobiega to w pewnym stopniu splątaniu kabli, do których wtyk jest zamocowany. Szybkość łączenia i brak możliwości „odwrotnego” czy błędnego włożenia w gniazdo była szczególnie ważna w pierwotnym zastosowaniu – łączeniu obwodów w ręcznych centralach telefonicznych.

Wady[edytuj | edytuj kod]

Dla typowej konfiguracji połączeń (masa na tulei) przy wkładaniu wtyku do gniazda następuje połączenie przewodów sygnałowych (umieszczonych wierzchołkowo) przed połączeniem ekranów (umieszczonych na najbardziej zewnętrznych częściach wtyczki). Ponadto konstrukcja złącza nie daje pewności właściwego styku ani w obwodzie sygnałowym, ani w obwodzie ekranu. W efekcie w trakcie manipulowania wtyczką mogą występować różnego rodzaju zakłócenia związane z chwilowymi przepięciami i zwarciami w obwodzie sygnałowym[4].

Przypisy

  1. International Library of Technology: ... Principles of Telephony .... International Textbook Company, Scranton, PA, 1907.
  2. https://www.google.pl/search?q=duży+jack
  3. https://www.google.pl/search?q=mały+jack
  4. P. Horowitz, W. Hill, Sztuka elektroniki, WKŁ Warszawa, wydanie 6, ISBN 832-06112-88