Jack Tramiel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jack Tramiel
Jacek Trzmiel
Jack Tramiel w 2007
Jack Tramiel w 2007
Data i miejsce urodzenia 13 grudnia 1928
Łódź
Data i miejsce śmierci 8 kwietnia 2012
Monte Sereno
Zawód przedsiębiorca
Wikicytaty Jack Tramiel w Wikicytatach

Jack Tramiel, właściwie Jacek Trzmiel[1] (ur. 13 grudnia 1928 w Łodzi, zm. 8 kwietnia 2012[2][3] w Monte Sereno) – amerykański biznesmen polsko-żydowskiego pochodzenia, założyciel Commodore International, producenta m.in. komputerów Commodore 64 i Amiga, następnie właściciel Atari Corp., współtwórca komputera Atari ST.

Trudne początki[edytuj | edytuj kod]

Tramiel urodził się w 1928 w Łodzi w rodzinie polskich Żydów. Według różnych źródeł jego właściwe nazwisko mogło brzmieć: Jacek Trzmiel, Idek Tramielski lub według jeszcze innych – Idek Trzmiel[4]. Jako 10-letnie dziecko w 1939 roku trafił do Litzmannstadt Ghetto w Łodzi, gdzie spędził 5 lat pracując w fabryce odzieży. W sierpniu 1944 wraz z ojcem został wysłany do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz. Nazistowski lekarz, dr Josef Mengele uznał ich za zdolnych do pracy, wywiezieni zostali więc do obozu Hannover-Ahlem niedaleko Hanoweru. Ojciec Tramiela nie dożył końca wojny – najprawdopodobniej zmarł na tyfus, choć sam Jack Tramiel twierdził, że zginął od zastrzyku z benzyną podczas jednego z eksperymentów. Jack Tramiel doczekał wyzwolenia obozu w kwietniu 1945 roku.

Emigracja[edytuj | edytuj kod]

W 1947 roku Tramiel wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie znalazł pracę jako mechanik w sklepie i szybko nauczył się angielskiego. W 1948 wstąpił do armii, gdzie jego zadaniem było naprawianie sprzętu biurowego. Po kilku latach służby zdecydował się odejść z wojska i założyć własną firmę Commodore Portable Typewriter zajmującą się naprawą maszyn do pisania. Wkrótce nawiązał kontakty z europejskimi firmami (m. in. z firmą z Czechosłowacji, produkującą maszyny do pisania), co zaowocowało znacznym wzrostem dochodów firmy. W celu ominięcia niekorzystnych w USA zasad importu (zwłaszcza z krajów Układu Warszawskiego, Jack Tramiel zarejestrował w 1955 w Toronto nowe przedsiębiorstwo, Commodore Business Machines International. Tramiel chciał, by jego firma nosiła wojskową nazwę; nazwy stopni wojskowych „General” i „Admiral” były już zajęte, biznesmen zdecydował się więc na użycie stopnia wojskowego „Commodore” (komodor).

Commodore[edytuj | edytuj kod]

W latach 60. japońskie firmy zaczęły powoli zalewać amerykański rynek tanimi maszynami do pisania. Z racji gwałtownego spadku dochodów firmy Jack Tramiel postanowił zmienić profil jej działalności. W 1970 roku światło dzienne ujrzały pierwsze kalkulatory produkcji Commodore, bazujące na chipsetach Texas Instruments. W połowie lat 70. firma zaprezentowała swój pierwszy komputer – PET. Tramiel nie był przekonany co do budowy domowego komputera od podstaw, chciał więc kupić firmę Apple Inc. Steve Wozniak był nawet zainteresowany tą propozycją, jednak zażądał zbyt dużej sumy. PET w znacznym stopniu przewyższał ówczesne komputery, ale prawdziwym hitem stał się dopiero VIC-20. Tani, produkowany w setkach tysięcy egzemplarzy komputer przeszedł do historii jako jeden z najlepiej sprzedających się produktów Commodore. W 1982 pojawił się Commodore 64 z mikroprocesorem MOS6510, który okazał się jeszcze większym sukcesem – sprzedany w 22 mln egzemplarzy do dziś uważany jest za najpopularniejszy w dziejach komputer domowy[5]. W okresie wielkiego sukcesu rynkowego Commodore 64, Tramiel ukuł powiedzenie "Musimy budować komputery dla mas (wszystkich ludzi) a nie dla klas (społecznych)" (ang. "We need to build computers for the masses, not the classes.")[6].

Atari[edytuj | edytuj kod]

13 stycznia 1984 roku po gwałtownym starciu z największym udziałowcem Commodore, Jack Tramiel postanowił odejść z firmy. Wraz z nim firmę opuściło wielu pracowników, m.in. specjaliści od gier. Po krótkiej przerwie w branży komputerowej założył firmę Tramel Technology, Ltd., której celem było opracowanie oraz produkowanie konkurencyjnego komputera domowego nowej generacji[7].

W tym samym roku wykupił od Time Warner firmę Atari Inc., mającą poważne kłopoty finansowe w związku z zapaścią na rynku gier wideo w 1983 roku. Po przejęciu firma wypuściła na rynek odnowioną serię modeli 8-bitowych: Atari 800XL, Atari 65XE oraz opracowywany przez inżynierów komputer nowej generacji 16-bitowy model nazwany Atari ST, które początkowo cieszyły się wielką popularnością na rynku. Dzięki zastosowaniu nowych rozwiązań technicznych, m.in. złącza MIDI i znakomitemu oprogramowaniu użytkowemu takiemu jak Calamus, DEGAS i Cubase, komputery Atari serii ST oprócz zastosowań rozrywkowych znalazły również odbiorców wśród specjalistów od DTP i muzyków. Z możliwości oferowanych przez komputery korzystało wielu artystów, w tym m.in. Mike Oldfield, Jean-Michel Jarre, Kazik Staszewski, Czesław Niemen[8]. Wielu muzyków do dzisiaj wspomina swoją przygodę z komputerami Atari a niektórzy do dzisiaj używają ich w różnych celach.

Po odejściu z Commodore Tramiel wypowiedział słowa „biznes to wojna” (ang. „business is war”)[9]. Pomiędzy Commodore i Atari od początku trwała walka o rynek komputerów i wyścig technologiczny który w efekcie, w czasie załamania rynku komputerów w latach 90. oraz rozwoju rynku komputerów klasy PC, doprowadziła obie firmy do zawieszenia działalności, a także bankructwa[7][10][11].

W roku 1995 szef Atari – Sam Tramiel przeżył atak serca i Jack wrócił na chwilę do firmy aby nadzorować jej działalność. W 1996 roku Tramiel sprzedał firmę w drodze odwróconej fuzji (przejęcia) producentowi dysków twardych – Jugi Tandon Storage (JTS). Powstałe z połączenia obu firm przedsiębiorstwo przyjęło nazwę JTS Corporation. Początkowo JTS planowało kontynuować działalność w obu branżach, jednak w kilka miesięcy później, 30 lipca 1996 roku, większość pracowników z Atari została zwolniona, a cały majątek sprzedany.

Życie prywatne i rodzinne[edytuj | edytuj kod]

Jack Tramiel przeszedł na emeryturę i zamieszkał w Monte Sereno. Aktywnie udzielał się w Lidze Przeciwko Zniesławieniom[8]. Z żoną Heleną miał trzech synów: Sama, Leonarda i Gary'ego, którzy pracowali z nim w firmie[8].

Przypisy

  1. Łódzki Technopark im. Jacka Trzmiela - Łódź - Naszemiasto.pl
  2. Computer Legend and Gaming Pioneer Jack Tramiel Dies at Age 83. Forbes. [dostęp 2012-04-18].
  3. VAD. Zmarł współtwórca Commodore. „Gazeta Wyborcza”. 85 (7510), s. 21, 11 kwietnia 2012. Warszawa: Agora SA. ISSN 0860-908X. 
  4. Zmarł twórca Commodore i Atari. Pochodził z Łodzi, Dziennik Łódzki z dnia 10.04.2012. [dostęp 2012-04-19].
  5. Total Share: Personal Computer Market Share 1975-2005 | Jeremy Reimer's Blog
  6. Gamer Decades: The 1980s. [dostęp 2012-10-01].
  7. 7,0 7,1 Michael Tomczyk: The Home Computer Wars: An Insider's Account of Commodore and Jack Tramiel; Compute! Publications, 1984; ISBN 978-0-942386-75-2
  8. 8,0 8,1 8,2 Witold Iwańczak. Jack Tramiel czy Idek Tramielski. „niedziela”, s. 34, 13 maja 2012. Kuria Metropolitalna w Częstochowie. ISSN 0208-872X. 
  9. Jack Tramiel declares war!, Antic vol. 3, nr. 10, luty 1985, s. 72
  10. Brian Bagnall: On the Edge: The Spectacular Rise and Fall of Commodore; Variant Press, 2005; ISBN 0-9738649-0-7
  11. Boris Kretzinger: Commodore – Aufstieg und Fall eines Computerriesen, Skriptorium-Verlag, 2005; ISBN 3-938199-04-0