Jadwiga Łuszczewska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jadwiga Łuszczewska
Jadwiga Łuszczewska
Pseudonim Deotyma
Data i miejsce urodzenia 1 sierpnia 1834
Warszawa
Data i miejsce śmierci 23 września 1908
Warszawa
Okres romantyzm, pozytywizm
Gatunki poezja, powieść
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Źródła Jadwiga Łuszczewska w Wikiźródłach
Wikicytaty Jadwiga Łuszczewska w Wikicytatach
Portret Jadwigi Łuszczewskiej jako Deotymy, Józef Simmler, 1855
Rzeźba Anioła Zmartwychwstania na grobie Wacława Łuszczewskiego i Jadwigi Łuszczewskiej "Deotymy"

Jadwiga Łuszczewska, ps. literacki Deotyma (ur. 1 sierpnia 1834 w Warszawie, zm. 23 września 1908 tamże) – polska poetka i powieściopisarka romantyzmu, improwizatorka.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jej ojcem był Wacław Józef Łuszczewski h. Korczak (1806 - 1867), radca stanu i dyrektor wydziału Przemysłu i Kunsztów w Komisji Spraw Wewnętrznych Królestwa Polskiego. Matka, Magdalena, pochodziła z rodu Żółtowskich; była córką Edwarda, generała Armii Napoleona I. Jadwiga wychowywana była w patriotycznej atmosferze, gdzie wiele uwagi poświęcano historii i literaturze. Owocem takiego wychowania były też jej liczne podróże wraz z rodzicami po ziemiach polskich. W latach 18561860 zwiedziła Wielkopolskę, Malbork, Gdańsk, okolice Sandomierza. Poznała Góry Świętokrzyskie i Tatry. Potem zwiedziła Austrię, Belgię, Francję i Włochy. Pseudonim "Deotyma" wybrała jej matka, gdy Jadwiga miała kilkanaście lat. Szybko zdobyła rozgłos i podziw jako improwizatorka poezji.

Jadwiga zaangażowała się także w działalność patriotyczną. Brała udział w manifestacjach patriotycznych, które odbywały się w Warszawie od 1860 r. Z czasem poetka poparła realistyczną politykę margrabiego Aleksandra Wielopolskiego, jednego z bywalców salonu artystyczno-literackiego państwa Łuszczewskich.

Po wybuchu powstania styczniowego Wacław Łuszczewski złożył godność szambelana carskiego, za co został aresztowany i zesłany w głąb Rosji. Deotyma zdecydowała się towarzyszyć swemu ojcu.

W roku 1865 Wacław wraz z córką powrócili do Warszawy. W 1867 zmarł ojciec poetki, a w 1869 umarła także jej matka. Deotyma zamieszkała w domu przy ulicy Marszałkowskiej 153 (na rogu Królewskiej)[1] i tu od 1870 prowadziła własny salon literacki. Był to początek znanych w Warszawie "czwartków literackich" u Deotymy.

Z życia towarzyskiego wycofała się z powodu choroby. Jadwiga Łuszczewska zmarła 23 września 1908 i została pochowana na warszawskich Powązkach (kw. 64, rząd 1). Jej nagrobek zdobi rzeźba "Anioł Zmartwychwstania" dłuta Daniela Zaleskiego.

Upamiętnia ją nazwa jednej z ulic na warszawskim Kole (ul. Deotymy), w krakowskich Łagiewnikach (ul. Deotymy) oraz w Kutnie.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Łuszczewska była autorką wielu zbiorów wierszy, poematów, dramatów i powieści. Działalność twórczą rozpoczęła w 1852 od publicznych improwizacji. W 1854 wydała w Warszawie pierwszy tom Improwizacje i poezje.

W cyklu poematów epickich zatytułowanym Polska w pieśni postawiła sobie za cel opisanie dziejów ojczystych. Poematy te tworzyła przez kilkadziesiąt lat. Cykl rozciągał się od czasów legendarnych w Lechu (1859) po nieukończony utwór Sobieski pod Wiedniem (1908). Poematy nie spotkały się jednak z uznaniem krytyki.

Popularność zdobyły jej powieści historyczne dla młodzieży, zwłaszcza Panienka z okienka (1893), Branki w jasyrze, oraz Pamiętnik, obejmujący lata 1834-1897. Była również autorką powieści fantastyczno-naukowej Zwierciadlana zagadka.

Wybrane utwory[edytuj | edytuj kod]

  • Improwizacje i poezje (1854)
  • Lech (1859)
  • Wanda (1887)
  • Panienka z okienka (1893)
  • Sobieski pod Wiedniem (1908)
  • Pamiętnik
  • Branki w jasyrze
  • Zwierciadlana zagadka

Przypisy

  1. Józef Galewski, Ludwik Grzeniewski: Warszawa zapamiętana. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1961, s. 188, seria: Biblioteka Syrenki.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]